ملګري ملتونه: د طالبانو د «زوجینو د تفریق اصولنامه» د ښځو حقونه له ګواښ سره مخ کوي

دغه لاسلیک کوونکي اندېښنه ښيي چې په پاکستان کې مېشت افغانان د نیول کېدو او په زوره افغانستان ته د شړلو له جدي ګواښ سره مخ دي.

په دغه غوښتنلیک کې پر کاناډا غږ شوی چې د افغانانو د دوسیو د څېړلو پر مهال د لنډمهاله خوندیتوب تدابیر پلي کړي ترڅو د هغوی د شړلو مخنیوی وشي. همدارنګه غوښتنه شوې چې په پاکستان کې د کډوالۍ د دوسیو د پروسس ظرفیت لوړ کړل شي ترڅو د پروسې د خطرناکو ځنډونو مخه ونیول شي او له نړیوالو شریکانو او پاکستان سره په ګډه د هغو افغانانو ساتنه وشي چې د کاناډا د پرېکړې په تمه دي.

لاسلیک کوونکي وایي چې په ۲۰۲۱ کال کې واک ته د طالبانو له بېرته رسېدو وروسته، په افغانستان کې د بشري حقونو په ځانګړې توګه د ښځو او نجونو د حقونو وضعیت خورا خراب شوی دی. په غوښتنلیک کې راغلي چې هغو افغانانو چې د زده کړو، د ښځو د حقونو او مدني ټولنې ملاتړ کاوه، اوس د خپلو قانوني او سوله ییزو فعالیتونو له امله د ځورونې او تعقیب له جدي ګواښونو سره مخ دي.

د دغه غوښتنلیک د معلوماتو له مخې، ډېری دغه زیان ګالي کسان او د هغوی کورنۍ پاکستان ته تښتېدلي او کاناډا ته د بشردوستانه او کډوالۍ د لارو د لېږدولو په تمه دي. دوی ټینګار کوي چې کاناډا د بشري حقونو د مدافعانو او د برابري او زده کړو د ملاتړو په ګډون د زیان منونکو افغانانو د خوندیتوب لپاره ژمنه کړې وه او باید اوس پر دغې ژمنې عمل وکړي.

د دغو اوسېدونکو په خبره، د کندهار د ترافیکو اوسنی د «تنظیم امر» چې ثاقب نومېږي او د هغه معاون عمري، له ترافیکو څخه هره میاشت زر او دوه زره افغانۍ اخلي. د کندهار دغه اوسېدونکی ادعا کوي، هغه کسان چې پیسې ور نه کړي، لرې او ستړو کوونکو ځایونو ته استول کېږي او یا هم له اداري فشار سره مخ کېږي.

دوی زیاتوي، د ښار ګڼ مېشتي او مزدحم چوکونه او هغه ځایونه چې هلته رېړۍ‌وال او نور کسبه کاران درېږي، په «ټیکه» ورکړل شوي او له هماغو ترافیکو څخه په اوونیز ډول پیسې اخیستل کېږي.

د یوه ترافیک د کورنۍ غړي، چې نه یې غوښتل نوم یې خپور شي، وویل ورور یې تازه معاش اخیستی و، خو د تنظیم امر او د هغه د معاون له خوا ترې زر افغانۍ اخیستل شوي.

هغه زیاته کړه: «ورور مې غوښتل د اختر لپاره د کور سودا وکړي، خو پیسې ترې واخیستل شوې. که څوک پیسې ور نه کړي، بیا یې لرې چوکونو ته استوي او زوروي یې».

دغو اوسېدونکو له اړوندو طالب چارواکو غوښتي چې د دغو ادعاوو په اړه دې جدي څېړنه وکړي او د بې‌وزلو ترافیکو ستونزو ته دې رسېدنه وشي.

د یادولو وړ ده چې دا د کندهار ولایت د یو شمېر اوسېدونکو روایت دی، افغانستان انټرنشنل-پښتو یې په خپلواکه توګه نه تاییدوي.

نوموړي د مبارکۍ په دغه پیغام کې ټینګار کړی، چې افغانستان په اوسني وخت کې تر هر بل وخت زیات ټولنیز عدالت، برابرۍ او باثباته ګډ ژوند ته اړتیا لري.

اتمر په هېواد کې د عادلانه سولې تر څنګ د داسې نظام پر اړتیا ټینګار کړی چې د ولس په مشروع اراده ولاړ وي او د ټولو هېوادوالو اساسي حقونه خوندي کړي.

د بهرنیو چارو پخواني وزیر همدارنګه د نړۍ ټولو مسلمانانو او په ځانګړي ډول د افغانستان ګاونډیو او د سیمې وروڼو هېوادونو ته د سولې او امنیت دعا کړې ده.

هغه په خپل دغه پیغام کې په ځانګړي ډول د ایران اسلامي جمهوریت، متحده عربي اماراتو، سعودي عربستان، قطر، بحرین، عمان، عراق، اردن، فلسطین او د نړۍ د نورو ملتونو نومونه یاد کړي او هیله یې ښودلې چې دغه هېوادونه د جګړې له مصیبتونو او ورانکارۍ څخه خوندي پاتې شي.

دغه سرچینو زیاته کړه، طالبانو دغه خبریالان د لنډمهال لپاره ازاد کړي او له اختر وروسته به پر دوی د لګېدلي تور د سپیناوي لپاره طالب محکمو ته حاضرېږي.

دا لا معلومه نه ده چې یاد خبریالان د چا په تضمین او د څومره وخت لپاره خپلو کورنیو ته سپارل شوي، خو تر دې مهاله طلوع نیوز هم د خپلو دغو کارمندانو د خوشې کېدو په اړه څه نه دي ويلي.

د یادولو وړ ده، طالبانو د طلوع‌نیوز د خبرونو ویاند او د سیاسي او جنايي خپرونو چلوونکی منصور نیازی د غويي ۱۷مه د کابل له شېرشاه مېنې (کارته چهار) او د خبرونو ویاند او د سیاسي برخې مسوول عمران دانش د غويي ۱۹مه د طلوع‌نیوز دفتر له شاوخوا سیمو څخه نیولي وو.

د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت ویاند خبیب غفران د غويي پر۲۲مه د دغه خبریالانو نیول تایید کړل چې ددې ډلې امنیتي ادارو څو ورځې وړاندې د طلوع نیوز دوه خبریالان، منصور نیازی او عمران دانش نیولي دي.

د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت د ویاند په اعلامیه کې راغلي و، چې د نیول شویو خبریالانو دوسیې لا هم بشپړې شوې نه دي او محکمې تر اوسه د هغوی په اړه کومه پرېکړه نه ده کړې.

ډاکټر عبدالله عبدالله په خپره کړې اعلامیه کې د هېواد پر سوداګرو، خیریه بنسټونو او شتمنو غږ کړی چې په ځانګړي ډول له بې‌وزلو، هېواد ته راستنو شویو کډوالو او د وروستیو طبیعي پېښو له امله له زیانمنو شویو کورنیو سره خپلو همکاریو او مرستو ته دوام ورکړي. نوموړي دغه همکاري په اوسنیو شرایطو کې د هر افغان مسوولیت بللی دی.

د اجراییه ریاست پخواني مشر زیاته کړې چې له اړمنو هېوادوالو سره په داسې سختو شرایطو کې مرسته کول نه یوازې یو انساني او ملي مسوولیت دی، بلکې دا چاره د اخروي اجر او یووالی سبب هم ګرځي. هغه د هېواد له ټولو وګړو غوښتي چې د اختر په ورځو کې یو بل ته د ورورولۍ او همکارۍ لاس ورکړي.

عبدالله عبدالله په دغه تازه خبرپاڼه کې د هېواد پر روان اقتصادي او بشري ناورین ځان غلی کړی دی. بل خوا بیا د هغه پخواني سیاسي سیال محمد اشرف غني په یو پېغام کې د هېواد دننه لوږه او بشري ناورین د اندېښنې وړ بللی دی.