ټرمپ: د ایران یورانیم باید په امریکا یا بل ځای کې له‌منځه یوړل شي

هغه د برید د عاملینو پېژندلو او عدالت ته د راکاږلو غوښتنه وکړه. دوجارېک همداراز د پاکستان له خلکو او حکومت سره د ملګرو ملتونو پر پیوستون او ملاتړ ټینګار وکړ.

د یکشنبې په سهار د پاکستان په سوېل لوېدیځ د بلوچستان په مرکز کوټه کې د پاکستاني سرتېرو پر لېږدونکي اورګاډي د موټر بم برید وشو، چې شاوخوا ۲۴ کسان په‌کې ووژل شول او تر ۵۰ ډېر ټپیان شول.

د بلوڅانو د ازادۍ پوځ چې یوه بېلتون غوښتونکې ډله ده، د دغه برید مسوولیت یې په غاړه اخیستی دی. الجزیرې راپور ورکړی، چې د اورګاډي پټلۍ ته نږدې ګڼ کورونه او ودانۍ سختې زیانمنې شوې دي.
پر خواله رسنیو خپرو شویو انځورونو کې د اورګاډي سوځېدلي واګونونه هم ښکاري، چې چپه پراته دي او د تورو لوګیو ګڼې څپې یې اسمان ته پورته کېږي. د پاکستاني رسنیو د راپورونو له مخې؛ په دغه پېښه کې د پاکستان شاوخوا درې سرحدي پولیس هم وژل شوي دي؛ خو ډېری قربانیان ملکي وګړي دي، چې په‌کې لارویان، مساپر او د چاودنې ځای ته نږدې د سیمې اوسېدونکي شامل دي.

له دې پېښې وروسته د کوټې ښار په ټولو لویو دولتي روغتونونو کې بېړنی حالت اعلان شوی او روغتیايي کارکوونکي په بېړني ډول خپلو دندو ته راغوښتل شوي. افغان طالبانو هم دغه برید غندلی دی.

نوموړي د دوشنبې په ورځ (د غبرګولي ۴مه) پر ایکس خواله رسنۍ کې د طالبانو د «زوجینو د تفریق اصولنامې» ته په اشارې ویلي چې «د ماشومانو ودونه تل او په هر ځای کې د بشري اساسي حقونو ښکاره سرغړونه ده».

فالکونر ټینګار کړی چې نجونې باید خوندي وساتل شي، نه دا چې د تاوتریخوالي او زیان منلو ته اړ کړل شي.

دا اصولنامه چې د طالبانو د مشر هبت‌الله اخندزاده له خوا توشیح شوې، تازه د طالبانو د عدلیې وزارت له لوري خپره شوې ده. په دې سند کې د ماشومانو د ‌ودونو موضوع په ضمني ډول منل شوې او د طلاق په حق کې د ښځو او نارینه‌وو ترمنځ توپیرونه هم شامل دي.

د دې اصولنامې خپرېدو د بشري حقونو او ښځو د حقونو د فعالانو او نړیوالو بنسټونو پراخ غبرګونونه راپارولي دي.

د ملګرو ملتونو د افغانستان مرستندویه ماموریت (یوناما) ویلي چې دغه اصولنامه په قانوني او عملي توګه د ښځو پر وړاندې تبعیض نور هم بنسټیز کوي او له طالبانو یې غوښتي چې د نړیوالو بشري حقونو ژمنو ته ژمن پاتې شي.

خو طالبان وایي چې دا اصولنامه د اسلامي شریعت پر بنسټ چمتو شوې او پر نړیوالو نیوکو ارزښت نه ورکوي.

سینټکام د دوشنبې په ورځ په خپره کړې اعلامیه کې ویلي، دغه بریدونه د «دفاعي اقداماتو» په چوکاټ کې ترسره شوي دي.

د امریکا مرکزي قوماندانۍ ویلي، د دغو بریدونو موخه د هغو ګواښونو مخنیوی و چې د دوی په وینا د ایراني ځواکونو له لوري امریکایي سرتېرو ته متوجه وو.

د سمندري ځواکونو کپتان ټیم هاوکینز، ویلي: «د امریکا مرکزي قومانداني د روان اوربند پر مهال له زغم څخه د کار اخیستنې ترڅنګ د خپلو ځواکونو دفاع ته دوام ورکوي.»

تر اوسه ایراني چارواکو د دغو بریدونو په اړه رسمي غبرګون نه دی ښودلی.

د راپور له مخې، د دوشنبې په ماښام د بندرعباس ختیځ، سیریک، جاسک او د فارس خلیج شاوخوا سیمو کې د څو چاودنو غږونه اورېدل شوي دي. تر اوسه ایراني چارواکو د دغو چاودنو د سرچینې په اړه روښانه وضاحت نه دی ورکړی او خپاره شوي روایتونه هم ضد نقیض بلل شوي دي.

حال‌وش ویلي، د لومړنیو راپورونو له مخې د بندرعباس په ختیځ کې لږ تر لږه د درېیو چاودنو غږونه ثبت شوي، په داسې حال کې چې د هرمزګان ولایت د مرستیال والي دفتر ویلي، د دغو غږونو د سرچینې په اړه څېړنې روانې دي.

په راپور کې دا هم راغلي چې د سپاه پاسداران اړوند فارس خبري اژانس ادعا کړې، چې د سې‌شنبې په سهار د ایران وسله‌والو ځواکونو د فارس خلیج په سیمه کې یوه «بې‌پیلوټه الوتکه» له منځه وړې ده.

همدارنګه، ځینو غیر رسمي سرچینو د لارک ټاپو سوېل ته د څو ایراني بېړیو د هدف ګرځېدو او د سپاه د غړو د وژل کېدو ادعاوې هم کړې دي. د راپور له مخې، د دغو ادعاوو په اړه تر اوسه کومې خپلواکې سرچینې تایید نه دی کړی او ایراني چارواکو هم رسمي جزیات نه دي خپاره کړي.

دا راپورونه داسې مهال خپرېږي چې په وروستیو ورځو کې د ایران په جنوبي اوبو کې د پوځي فعالیتونو او احتمالي نښتو په اړه بېلابېل او ځینې وخت متضاد معلومات هم خپاره شوي دي.

دغه بنسټ د ایکس‌ خواله رسنۍ په یوه پیغام کې د «میموریل ډې» یا د قربانیانو د یادونې ورځې په مناسبت لیکلي چې دا ورځ د جګړې د درنو قربانیو او د هغو کسانو د یاد لپاره ده چې د جګړې بار یې پر خپلو اوږو اخیستی و.

افغان ایواک ویلي، چې د امریکا د جګړې پر مهال په افغانستان کې ۲۴۶۱ امریکایي سرتېري او تر ۶۹ زرو زیات افغان همکار ځواکونه وژل شوي دي، او دوی په ګډه خدمت کړی، جګړه یې کړې او قرباني شوي دي.

افغان ایواک زیاته کړې چې دا شمېرې د جګړې د بشپړ انساني تاوان انځور نه شي وړاندې کولی، خو دا یادونه کوي چې د جګړې وروسته هم د پوځیانو، د هغوی د کورنیو او د افغان متحدینو دردونه دوام لري.

دوی ټینګار کړی چې باید د وژل شویو یاد وساتل شي او د هغو کسانو درناوی وشي چې د جګړې په بهیر کې یې قرباني ورکړې ده.