طالبان وایي د کندوز ـ بلخ عمومي لاره تر ترمیم وروسته د تګ‌راتګ لپاره پرانیستل شوه

د دغه وزارت مرستیال عبداللطیف نظري ویلي، دامهال د افغانستان اقتصاد د ودې په حال کې دی او د بېلابېلو اقتصادي پروژو په پلي کېدو سره سلګونه کسانو ته د کار زمینه برابره شوې ده.

هغه ادعا کړې، چې ځینې رسنۍ او بنسټونه په خپلو راپورونو کې ځانګړې موخې څاري او هڅه کوي د افغانستان اقتصادي وضعیت تر واقعي حالت ډېر خراب وښيي.

د طالبانو اقتصاد وزارت د اوچا هغه راپور رد کړی، چې په‌کې ویل شوي په افغانستان کې د اړمنو کسانو د ملاتړ لپاره ۱.۷ مېلیارد ډالرو بودجې ته اړتیا ده؛ خو تر اوسه یوازې ۱۹۵ مېلیون ډالر برابر شوي، چې د اړتیا وړ بودجې ۱۱ سلنه جوړوي.
د اوچا د راپور له مخې؛ د دغه مرستو ۴۹ سلنه ګټه اخیستونکي ماشومان، ۳۰ سلنه ښځې او ۲۱ سلنه نارینه دي. دا په داسې حال کې ده، چې ملګرو ملتونو او نورو نړۍوالو بنسټونو په وار، وار په افغانستان کې د ناوړه اقتصادي وضعیت، پراخې بې‌وزلۍ او بشري ناورین په اړه خبرداری ورکړی دی.

د راپورونو له مخې؛ یوشمېر خلک د سخت اقتصادي فشار او بې‌کارۍ له امله ان تر ځان وژنې پورې اړ شوي دي. څو ورځې وړاندې په کابل کې یو انجنیر چې د کار موندنې لپاره یې ګڼو ادارو ته مراجعه کړې وه او منفي ځوابونه یې ترلاسه کړي وو، د هوايي ډګر پر سړک ځان ته اور واچاوه او وروسته د ژورو ټپونو له امله مړ شو.

دوی زیاتوي، چې په دغه کسانو کې تر ۵۰ زیات له ایران او پاکستان نه ستنو شويو ځوانانو ته هم کاري‌ فرصتونه برابر شوي.
په بلخ کې د بوټانو د تولید فابریکې یو مسوول فریدالله افضلي‌ ویلي، چې د دوی فابریکې د کورنیو تولیداتو او مناسب کیفیت له امله د هېواد په بازارونو کې ښه ځای خپل کړی دی. هغه زیاتوي، چې په یاده فابریکه کې څه باندې ۱۵۰ ډوله کورني بوټان تولیدېږي او که لازمه همکاري او زمینه برابره شي؛ نو د بهرنیو بازارونو لپاره هم د صادراتو وړتیا لري.

په ورته وخت کې په بلخ کې د طالبانو مرستیال والي نورالهادي ابو ادریس وايي، چې سیمه‌‌ییزه اداره د صنعت‌کارانو د ستونزو هواري، د بازار پراختیا او د صادراتو په برخه کې د زمینې برابرولو ته ژمنه ده.

په بلخ کې بیا د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ ریاست وایي، چې دامهال په دغه ولایت کې شاوخوا ۱۷۰۰ تولیدي کارخونې فعالې دي.
له بل پلوه د بلخ د سوداګرۍ او پانګونې خونې مرستیال هارون رشید ویلي، په تېر ۱۴۰۴کال کې په دغه ولایت کې په بېلابېلو تولیدي او اقتصادي‌ برخو کې څه باندې ۷۰۰ مېلیون ډالره پانګونه شوې ده. نوموړي‌ زیاته کړې، چې دغه پانګونه د اوسپنې تولید، کرنې، خوراکي توکو او نورو اقتصادي‌ برخو کې شوې ده.

د یاد دفتر له‌خوا په خپره شوې خبرپاڼه کې د طالبانو د زندانونو چارو د سمون رییس سهیل سعید په حواله راغلي، چې دوی په زندانونو کې د بندیانو لپاره د حرفوي او اصلاحي روزنې اسانتیاوې برابرې کړې دي.

د خبرپاڼې له مخې؛ له خوشې شویو بندیانو ژمنه اخیستل شوې، چې له دې وروسته به له هر ډول جرم او ناقانونه کړنو ډډه کوي او په ټولنه کې به رغنده رول لوبوي.

تر دې وړاندې د طالبانو د زندانونو چارو د تنظیم ادارې ویلي و، چې د یادې ډلې د سترې محکمې د حکم پر بنسټ یې د لوی اختر په مناسبت د کابل، بلخ او غزني له زندانونو ۲۴۹ بندیان خوشې کړي دي.

د یادونې وړ ده، چې دا مهال د طالبانو په زندانونو کې د ښځو، خبریالانو او بهرنیو وګړو په ګډون زرګونه کسان بندیان دي او د بند شپې او ورځې تېروي.

نوموړي د دوشنبې په ورځ (د غبرګولي ۴مه) پر ایکس خواله رسنۍ کې د طالبانو د «زوجینو د تفریق اصولنامې» ته په اشارې ویلي چې «د ماشومانو ودونه تل او په هر ځای کې د بشري اساسي حقونو ښکاره سرغړونه ده».

فالکونر ټینګار کړی چې نجونې باید خوندي وساتل شي، نه دا چې د تاوتریخوالي او زیان منلو ته اړ کړل شي.

دا اصولنامه چې د طالبانو د مشر هبت‌الله اخندزاده له خوا توشیح شوې، تازه د طالبانو د عدلیې وزارت له لوري خپره شوې ده. په دې سند کې د ماشومانو د ‌ودونو موضوع په ضمني ډول منل شوې او د طلاق په حق کې د ښځو او نارینه‌وو ترمنځ توپیرونه هم شامل دي.

د دې اصولنامې خپرېدو د بشري حقونو او ښځو د حقونو د فعالانو او نړیوالو بنسټونو پراخ غبرګونونه راپارولي دي.

د ملګرو ملتونو د افغانستان مرستندویه ماموریت (یوناما) ویلي چې دغه اصولنامه په قانوني او عملي توګه د ښځو پر وړاندې تبعیض نور هم بنسټیز کوي او له طالبانو یې غوښتي چې د نړیوالو بشري حقونو ژمنو ته ژمن پاتې شي.

خو طالبان وایي چې دا اصولنامه د اسلامي شریعت پر بنسټ چمتو شوې او پر نړیوالو نیوکو ارزښت نه ورکوي.

له دغه وزارت څخه په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې د رسنیو مسوولانو او خبریالانو هم ژمنه کړې چې د هبت‌الله اخندزاده د فرمانونو او پیغامونو په تړاو به معلوماتي پروګرامونه چمتو کړي.

دا په داسې حال کې ده چې په افغانستان کې پر رسنیو او خبریالانو پراخ محدودیتونه لګېدلي او د دغو محدودیتونو د سرغړونې په تور یو شمېر خبریالان زنداني شوي او ځینې یې شپې په زندانونو کې تېرې کړې دي.

بل لور ته د طالبانو د مشر د اختر پیغام کې راغلي چې دوی د اسلامي شریعت د اصولو پر بنسټ له نړۍ سره سیاسي او اقتصادي تعامل ته چمتو دي او ادعا یې کړې چې په دې برخه کې یې خپل مسوولیت ادا کړی دی.

په دغه پیغام کې همداراز ویل شوي چې د طالبانو تر واک لاندې د ټولو خلکو حقونه خوندي دي او هېڅوک نشي کولی پر بل چا ظلم او تېری وکړي.

خو په وروستیو ورځو کې د کابل په ګډون په یو شمېر ولایتونو کې د وسلوالو او غلو د بریدونو راپورونه ورکړل شوي، چې له امله یې ګڼ کسان وژل شوي دي. ځینې اوسېدونکي ادعا کوي چې طالبان په ځینو دغو پېښو کې ښکېل دي او نیول شوي کسان له محاکمې پرته بېرته خوشې کېږي.