په مالیزیا کې د طالبانو د سفارت سرپرست په دغه هېواد کې له یو شمېر افغان سوداګرو، محصلینو او یو شمېر نورو افغانانو سره د اختر په مناسبت لیدنه کې د هېواد بیارغونې او پرمختګ لپاره د مرستې غوښتنه وکړه.
په مالیزیا کې د طالبانو سفارت د چهارشنبې په ورځ (د غبرګولي ۶مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، د دغه سفارت سرپرست نقیبالله احمدي په پلازمېنه کوالالمپور کې مېشتو افغانانو ته د لوی اختر د مبارکۍ په ویلو سره، د افغانستان د وروستیو پرمختګونو، د ولس پر وړاندې د طالبانو د ژمنتیاوو او د هغوی د راتلونکو پلانونو په اړه خبرې وکړې.
نوموړي په دغو مراسمو کې له افغان متخصصینو او علمي کادرونو څخه په ټینګار سره وغوښتل، چې د هېواد د بیارغونې او پرمختګ لپاره خپلې طرحې، تجربې او علمي وړتیاوې له دوی سره شریکې کړي.
په مالیزیا کې مېشتو افغانانو او د غونډې ګډونوالو د دغه ډول مراسمو له جوړېدو خوښي څرګنده کړه او داسې ناستې یې د افغانانو ترمنځ د یووالي، همغږۍ او متقابل تفاهم لپاره خورا مهمې وبللې.
د جرمني زرغون ګوند د خپل هېواد له حکومته غوښتي، دا وضاحت ورکړي، چې ولې د کډوالۍ ادارې یې له طالبانو سره د افغان کډوالو د اېستلو په اړه خبرې کړې دي. دغه ګوند د افغان کډوالو د اېستلو د همغږۍ لپاره د طالبانو له بهرنیو چارو وزارت سره د جرمني اړیکې د پوښتنې وړ بللې دي.
وروسته له هغې چې یو شمېر افغان کډوالو په جرمني کې پر جرمني وګړو بریدونه وکړل، د دغه هېواد حکومت تر فشار لاندې راغلی، چې د پناه غوښتنې په سیاست کې بدلون راولي. برلین هڅه کړې، چې د افغان او سوریایي کډوالو، په ځانګړي ډول د هغو کسانو چې جرمي مخینه لري، په اېستلو سره د کورنیو ناندریو څپو ته ځواب ووايي.
که څه هم د جرمني حکومت د ښځو د حقونو د سخت نقض له امله د طالبانو اداره په رسمیت نه پېژني، خو بیا یې هم د طالبانو له بهرنیو چارو وزارت سره لیکلې اړیکې نیولي او د دې ډلې ډیپلوماتان یې په برلین او بُن کې د افغانستان په سفارت او کونسلګرۍ کې منلي دي.
جرمني هغه افغان کډوال افغانستان ته اېستلي، چې د طالبانو له ادارې یې اسناد ترلاسه کړي وو.
په جرمني کې د پارلماني مکتوبونو پر بنسټ زرغون ګوند ویلي، چې حکومت په جرمني کې مېشت افغانان اړ باسي، څو د پاسپورټ په څېر اسنادو د ترلاسه کولو لپاره د افغانستان هغو استازولیو ته مراجعه وکړي، چې د طالبانو تر کنټرول لاندې دي. د ګوند په وینا، طالبان کولای شي د دغو کډوالو هویتونه معلوم کړي.
زرغون ګوند د جرمني له حکومته غوښتي، دا وضاحت ورکړي، هغه کسان چې د افغانانو د هویت د تثبیت په بهیر کې د طالبانو له لوري رول لري، کوم شرایط او معیارونه لري او حکومت یې صلاحیت څنګه ارزوي. دغه ګوند همداراز پوښتي، چې ولې اصلاً د افغانانو د هویت د تثبیت په بهیر کې د طالبانو استازي ښکېل وي.
زرغون ګوند له فدرالي حکومت څخه دا هم غوښتي، چې روښانه کړي، ولې د طالبانو یو استازی د جرمني د کډوالۍ ادارې «بامف» په دفتر کې د بُن ښار ته ورغلی و.
جرمني د تېر کال په چنګاښ میاشت کې د طالبانو له دوو استازو سره د افغانانو د کونسلي چارو د ترسره کولو لپاره جرمني ته د ننوتلو هوکړه وکړه. دغه دوه استازي په برلین کې د افغانستان سفارت او په بُن کې د افغانستان کونسلګرۍ لپاره ومنل شول.
جرمني ویلي، چې د هغوی حضور د طالبانو د رسمیت پېژندلو معنا نهلري او اړیکې یوازې په تخنیکي کچه دي.
دغه پرېکړه په لومړي سر کې د افغانستان د پخوانیو ډیپلوماتانو له سخت غبرګون سره مخ شوه. د ۱۴۰۴ کال په تلې میاشت کې، په بُن کې د افغانستان د کونسلګرۍ کارکوونکو د طالبانو د دوو استازو د منلو په اعتراض کې په ډلهییز ډول استعفاوې ورکړې.
وروسته د جرمني یو شمېر ګوندونو او د پارلمان استازو هم په برلین او بُن کې د طالبانو د ډیپلوماتیک حضور پر ضد اعتراض وکړ. همداراز یو شمېر افغان کډوالو څو ځله په برلین او بُن کې اعتراضي غونډې ترسره کړې.
له هغو موضوعاتو څخه چې زرغون ګوند ورته اشاره کړې، په بُن ښار کې د طالبانو د کونسل سید مصطفی هاشمي حضور دی، چې د روان کال د وري په ۲۸مه د جرمني د فدرالي کډوالۍ او پناه غوښتنې ادارې دفتر ته ورغلی و.
د زېډ ډياېف رسنۍ د راپور له مخې، هغه هلته د هغو افغانانو د هویت د ارزونې لپاره تللی وو، چې ټاکل شوې وه له جرمني واېستل شي. جرمني رسنیو ویلي، چې د طالبانو کونسل تر اوسه لږ تر لږه درې ځله دې ادارې ته تللی دی.
دغې موضوع سیاسي غبرګونونه هم راوپارول، خو د جرمني کورنیو چارو وزارت ځواب ورکړی، چې د دې ادارې په ودانۍ کې د داسې غونډې جوړېدل په دې معنا نهدي، چې هلته د افغانستان استازولي جوړه شوې ده.
تمه کېږي، چې د جرمني حکومت به په راتلونکو دوو اونیو کې د زرغون ګوند دغو پوښتنو او نیوکو ته ځواب ووايي.
د روسیې د ملي امنیت شورا منشي ویلي، چې «په افغانستان یا د هغه په ګاونډیو هېوادونو کې د امریکا او ناټو غړو هېوادونو د پوځي تاسیساتو جوړول» یو نه منونکی اقدام دی.
ریانووستي خبري اژانس د چهارشنبې په ورځ (د غبرګولي ۶مه) راپور ورکړی، چې سرګي شویګو دغه څرګندونې د روسیې او د منځنۍ اسیا هېوادونو د ملي امنیت شورا د منشیانو د درېیمې غونډې پر مهال کړې دي. دغه غونډه د نړیوال امنیتي فورم په څنډه کې ترسره شوې ده.
شویګو د سېشنبې په ورځ (د غبرګولي ۵مه) وویل: «په افغانستان کې وضعیت لا هم ستونزمن دی. د مخدره توکو او وسلو د قاچاق ګواښ پر ځای پاتې دی او د نړیوالو ترهګرو سازمانونو او ډلو فعالیتونه دوام لري».
د روسیې د ملي امنیت شورا منشي زیاته کړې، چې د افغانستان له واکمنو چارواکو سره د اړیکو د جوړولو پر مهال باید په یاد وساتل شي، چې د هغه په وینا د ناټو هېوادونو کړنو اوسنی وضعیت رامنځته کړی دی. هغه زیاته کړه، چې د ناټو هېوادونه د افغانستان د اوسني وضعیت «اصلي مسوولیت» پر غاړه لري.
شویګو وویل: «همدا لامل دی، او په ځانګړي ډول د ایران شاوخوا وروستیو پېښو ته په کتو، موږ په افغانستان یا د هغه په ګاونډیو هېوادونو کې د امریکا او ناټو د پوځي بنسټونو جوړول نه منو».
هغه ټینګار وکړ، چې دا ډول اقدامات «له خطر پرته بل څه نهلري».
روسیې په وروستیو کلونو کې څو ځله افغانستان یا د منځنۍ اسیا هېوادونو ته د امریکا او ناټو د پوځي حضور د بېرته ستنېدو مخالفت کړی دی. مسکو دا موضوع د سیمې امنیت ته ګواښ او خپلو پولو ته نږدې د لوېدیځ د پوځي نفوذ زیاتوالی ګڼي.
په ۲۰۲۱ کال کې له افغانستانه د امریکايي او ناټو ځواکونو له وتلو وروسته، روسیې په دوامداره توګه افغانستان ته د امریکا د احتمالي بېرته ستنېدو په اړه خبرداری ورکړی دی.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ هم څو ځله په بګرام هوايي اډه کې د امریکايي ځواکونو د حضور لېوالتیا ښودلې، خو د امریکا حکومت تر اوسه بګرام ته د بېرته ستنېدو لپاره کوم رسمي پلان نهدی اعلان کړی.
له دې ټولو سره سره روسیه په نړۍ کې یوازنی هېواد دی، چې د طالبانو واکمني یې په رسمیت پېژندلې ده.
د ترکیې سرې میاشتې او «دیانت» خیریه بنسټ په مالي ملاتړ په کابل کې پر ۲ زره اړمنو کورنیو ۱۰ ټُنه د قربانۍ غوښه ووېشل شوه. د طالبانو تر کنټرول لاندې د افغاني سرې میاشتې ټولنې په وینا، هرې کورنۍ ته ۵ کیلوګرامه غوښه ورکړل شوې ده.
د طالبانو تر کنټرول لاندې د افغاني سرې میاشتې ټولنې د چهارشنبې په ورځ (د غبرګولي ۶مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، د لوی اختر په مناسبت، د افغاني سرې میاشتې په مرکزي دفتر کې د کابل ښار د بېلابېلو ناحیو ۲۰۰۰ اړمنو کورنیو ته ۱۰ ټُنه د قربانۍ غوښه ووېشل شوه.
په خبرپاڼه کې راغلي: «د یادې مرستې لهمخې ۱۰۰۰ کورنیو ته دترکیې سرې میاشتې او ۱۰۰۰ نورو کورنیو ته د ترکيې دیانت خیریه بنسټ په مالي ملاتړ د قربانۍ غوښه ورکړل شوه، چې هرې کورنۍ ۵ کیلو غوښه ترلاسه کړه».
د خبرپاڼې لهمخې، د دغې مرستې د وېش پر مهال د طالبانو تر کنټرول لاندې د افغاني سرې میاشتې مرستیال حافظ عزیز الرحمن د ترکیې سرې میاشتې او دیانت خیریه بنسټ له دوامدارو او هر اړخیزو همکاریو مننه وکړه او ویې ویل، دا ډول مرستې دبېوزلو او اړمنو کورنیو د لاسنیوي ترڅنګ د دواړو هېوادونو ترمنځ د دوستۍ او همدردۍ اړیکې هم لا پیاوړې کوي.
په افغانستان کې د ترکیې سرې میاشتې مسوول نعیمالله کریمي وویل، د ترکیې سره میاشت تل د افغان ولس ترڅنګ ولاړه ده او هڅه کوي په هر ډول حالاتو کې د اړمنو او بېوزلو کورنیو لاسنیوی وکړي.
د یادونې وړ ده، چې سبا به هم (پنجشنبه د غبرګولي ۷مه) د ترکیې سرې میاشتې په ملاتړ پر ۶۰۰ اړمنو کورنیو ۳ ټُنه د قربانۍ غوښه ووېشل شي.
د افغانستان د ملي جنبش ګوند مشر عبدالرشید دوستم د لوی اختر په مناسبت په خپل پیغام کې د هېواد پر روان وضعیت سخته اندېښنه ښودلې او خبرداری یې ورکړی، که طالبان خپل سیاستونه بدل نهکړي، نو هېواد به یو ځل بیا د کورنۍ جګړې په اور کې وسوځي.
هغه له طالبانو وغوښتل چې د بحران د مخنیوي لپاره له خپلو مخالفینو او سیاسي اپوزیسیون سره سمدستي خبرې اترې پیل کړي.
عبدالرشید دوستم وویل، چې دی په خپله بیا په واک کې د شریکېدو غوښتونکی نهدی، خو د هېواد د «یوه زړه سوانده مشر» په توګه د خلکو د راتلونکي په اړه اندېښمن دی. هغه پر طالبانو نیوکه وکړه، چې په بدخشان او تخار ولایتونو کې یې د معترضانو د ځپلو لپاره لښکر کشي کړې او ټینګار یې وکړ، چې دا ډول کړنې د دوی په خپلو لیکو کې هم د بې باورۍ فضا رامنځته کوي.
نوموړي په خپل پیغام کې زیاته کړې، چې افغانستان دا مهال له ژور سیاسي، ټولنیز او اقتصادي بحران او نړیوالې انزوا سره مخ دی چې له امله یې د خلکو ژوند لا پسې سخت شوی دی.
د دوستم په وینا، که د طالبانو «غیرقانوني» واکمني او پر خلکو فشارونه همداسې دوام ومومي، نو افغانستان به یو ځل بیا د سیمه ییزو او نړیوالو سیالیو پر ډګر بدل شي او د ترهګرۍ د خپرېدو خطر به زیات شي.
د جنبش ملي ګوند مشر همداراز څرګنده کړه، چې د ملي مقاومت عالي شورا د ټولو لویو سیاسي ګوندونو او فکري بهیرونو په ګډون د خلکو د حقونو لپاره خپلې مبارزې ته دوام ورکوي، څو طالبان د ملت ارادې ته تسلیم شي.
هغه له طالبانو وغوښتل، چې خپل مخالفین کم ونهګڼي او له شته فرصتونو څخه په استفادې سره مذاکرې ته کښیني او پر خلکو یې غږ وکړ، چې د ورورولۍ او عدالت لپاره سره یو موټی شي.
د عبدالرشید دوستم د دغه پیغام ترڅنګ، یو شمېر نورو مخالفو سیاستوالو لکه امرالله صالح، حنیف اتمر او حامد کرزي هم په خپلو اختریزو پیغامونو کې د طالبانو پر سیاستونو نیوکې کړې دي.
دا په داسې حال کې ده، چې د هېواد اقتصادي وضعیت خراب شوی او نږدې ۱۵ میلیونه افغانان له سختې لوږې سره مخ دي، او بلخوا د بدخشان د سرو زرو د کانونو پر سر د قندهار او بدخشان د طالبانو ترمنځ اختلافات هم موجود دي.
هبت الله اخوندزاده پر خپلو مخالفانو غږ وکړ چې ورسره جوړ شي | افغانستان انټرنشنل پښتو
د یادونې وړ ده، چې د طالبانو مشر مولوي هبتالله اخوندزاده د لوی اختر په لمانځه کې د وینا پرمهال پر خپلو مخالفانو غږ کړی، چې افغانستان ته ور شي، ورسره موافق شي او د طالبانو له ادارې سره یوځای شي. هغه ویلي، چې دا مهال د پخواني نظام معلولانو او د سرتېرو یتیمانو ته هم پیسې ور کوي او پردي یې نه بولي.
د طالبانو دفاع وزیر ملا یعقوب د ایران د امنیت شورا له پلاوي سره په ناسته کې ویلي، چې د افغانستان خاوره، پولې او هوا هېڅکله د ایران پر ضد د ګواښ سرچینه نه ده پاتې شوې. یعقوب ټینګار کړی، چې کابل دا موضوع په وروستۍ جګړه کې ثابته کړې ده.
د ایران د امنیت شورا د منشي د بهرني سیاست او نړیوال امنیت مرستیال علي باقري د چارشنبې په ورځ په مسکو کې د طالبانو د حکومت د دفاع له وزیر محمد یعقوب مجاهد سره په لیدنه کې ویلي، چې امریکا او اسراییل د سیمې د هېوادونو «ګډ دښمنان» دي.
د ایرنا د راپور له مخې، باقري دا څرګندونې په مسکو کې د نړیوالو لوړپوړو امنیتي چارواکو د څوارلسمې غونډې په څنډه کې وکړې او زیاته یې کړه چې د بهرنیو ځواکونو لاسوهنې د سیمې د بېثباتۍ اصلي لامل دي.
هغه ټینګار کړی چې یوازې د سیمې هېوادونه حق لري د خپلو امنیتي او برخلیک ټاکونکو مسایلو په اړه پرېکړه وکړي او هیله یې څرګنده کړې چې د سیمې هېوادونو د همکارۍ او مشورو له لارې د نورو هېوادونو له مداخلې پرته د خپلواکې تصمیمنیونې زمینه برابره شي.
باقري د ایران او افغانستان ترمنځ اقتصادي او زیربنایي همکارۍ د سیمهییز ثبات لپاره رغنده وبللې.
ایرنا ویلي، چې طالبانو د حکومت د دفاع وزیر محمد یعقوب مجاهد هم په دې لیدنه کې د ایران له خلکو سره د امریکا او اسراییل د وروستیو نظامي اقداماتو پر وړاندې د پیوستون څرګندونه کړې ده.
ایرنا ویلي، چې مولوي یعقوب د ایران د رهبر او نورو ایراني چارواکو او وګړو پر مړینې تسلیت ویلی دی.
د رپوټ پر بنسټ، مجاهد ویلي، چې د افغانستان خاوره، هوا او پولې هېڅکله د ایران پر ضد د ګواښ سرچینه نه ده پاتې شوې او ټینګار یې وکړ چې کابل دا موضوع په وروستۍ جګړه کې ثابته کړې ده.
هغه د تهران او کابل د اړیکو د پراختیا او د پلاویو د تبادلې د زیاتوالي غوښتنه هم کړې ده.
په دې لیدنه کې چې په روسیه کې د ایران سفیر هم پکې حضور درلود، دواړو لوریو د ترهګرو ډلو پر ضد د مبارزې او د سرحدي امنیت د پیاوړتیا په ګډون پر دوهاړخیزو او سیمهییزو مسایلو خبرې کړې دي.
طالبانو تراوسه ددې ناستې د جزئیاتو په اړه رسنیو ته څه نه دي ویلي.