پیټ هېګسېت: که مذاکراتو کې د ایران د اټومي وسلو مخه ونه‌نیول شي پوځي اقدام ته چمتو یو

جنید اکبر د چهارشنبې په ورځ (د غبرګولي ۶مه) په خپله اېکس‌پاڼه په یوه خپاره کړي بیان کې لیکلي، چې حتی د نړۍ په تر ټولو بدنام زندان ګوانتانامو کې هم د غیر مسلمانانو له‌خوا بندیانو ته د قران کریم او د لمانځه د ځای یا جاینماز بندوبست کېده.

هغه زیاته کړې، چې د پاکستان اوسنی حکومت د خپلو داسې کړنو له امله په نړیواله کچه رسوا شوی او په وینا یې دا ښيي چې هېواد د یو دولت په توګه له څومره اخلاقي زوال او «پستي» سره مخ دی.

د خیبر پښتونخوا دغه سیاسي مشر ادعا کړې، له کله راهیسې چې عمران خان نیول شوی دی، هغه ته په زندان کې د اختر د لمانځه د ادا کولو اجازه نه‌ده ورکړل شوې.

په ورته وخت کې، په پاکستان کې نن د ورځې په اوږدو کې ګڼو رسنیو راپورونه ورکړي، چې د راولپنډۍ په اډیاله زندان کې عمران خان د امنیتي ګواښونو له امله د اختر له لمانځه محروم ساتل شوی دی.

د پاکستان تحریک انصاف ګوند بنسټګر عمران خان له تېرو درېیو کلونو راهیسې په زندان کې بندي دی او په محکمو کې یې پر ضد ګڼې دوسیې تر څېړنې لاندې دي.

د دغه ګوند پلویان او مشران په پرله پسې ډول د پاکستان پر حکومت تور پورې کوي، چې د دوی د مشر د اساسي او مذهبي حقونو سرغړونه کوي، خو حکومتي چارواکو تل د امنیتي تدابیرو په اساس د داسې پرېکړو دفاع کړې ده.

ټرمپ د چارشنبې په ورځ خبریالانو ته وویل چې ایران «ډېر لیواله دی چې معامله وکړي»، خو په وینا یې دا پروسه لا تر اوسه پای ته نه ده رسېدلې.

هغه زیاته کړه: «موږ تر اوسه راضي نه یو، خو کېدای شي وروسته راضي شو او که نه، نو بیا به اړ شو چې کار بشپړ کړو».

د امریکا ولسمشر د دې جزییاتو په اړه نور معلومات ورنه کړل، خو څرګنده یې کړه چې د ایران او امریکا ترمنځ د خبرو بهیر روان دی.

د راپور له مخې په دې مسوده کې وړاندیز شوی چې ایران به د یوې میاشتې په موده کې د هرمز تنګي له لارې تجارتي کښتۍ تر جګړې مخکې پېر کچې ته بېرته عادي کړي، په بدل کې به متحده ایالات د ایران شاوخوا پوځي حضور راکم کړي او د سمندري محدودیتونو د نرمولو پر لور به حرکت وکړي.

په سند کې ویل شوي چې ایران به د کښتیو د تګ راتګ د مدیریت په برخه کې له عمان سره همکاري کوي، خو پوځي بېړۍ ترې مستثنا دي.

ایراني دولتي رسنۍ ټینګار کړی چې تهران به تر هغه هېڅ عملي ګام وانخلي څو د هرې موافقې عملي تایید او راڼه تضمینونه نه وي ورکړل شوي.

همدارنګه ویل شوي چې که په ۶۰ ورځو کې بشپړ تړون وشي، امکان لري دا د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د پرېکړه‌لیک په توګه هم تصویب شي.

د اسراییلي رسنیو د راپورونو له مخې، دا ټیلیفوني اړیکه په داسې وخت کې ترسره شوې چې د لبنان پر وړاندې د اسراییل پوځي عملیات، په ځانګړي ډول د حزب‌الله پر ضد، لا پراخ شوي دي.

راپور زیاتوي چې دغه اړیکه په داسې حساسو شرایطو کې شوی چې د راپورونو له مخې امریکا له اسراییل غوښتي له بېروت ښار څخه د احتمالي بریدونو ډډه وکړي، څو د واشنګټن او ایران ترمنځ روانو مذاکراتو ته زیان ونه رسېږي.

تر اوسه د نتنیاهو او ټرمپ د خبرو د جزییاتو په اړه رسمي معلومات نه دي خپاره شوي، خو شنونکي باور لري چې د سیمې امنیتي وضعیت، د لبنان جګړه او له ایران سره روانې سیاسي هڅې به د دغو خبرو له مهمو موضوعاتو څخه وې.

دغه پرمختګونه په داسې حال کې رامنځته کېږي چې د منځني ختیځ روان کړکېچ د نړیوالو اندېښنې زیاتې کړې او د جګړې د پراخېدو په اړه وېره هم مخ په زیاتېدو ده.

وانګ يي د سې‌شنبې په ورځ په نیویارک کې د ملګرو ملتونو د امنیت شورا تر غونډې وروسته، چې مشري یې هم خپله کوله، خبریالانو ته وویل چې د مذاکراتو له لورو تمه لري د اوربند د ساتلو او د کړکېچ د کمولو لپاره خپلو هڅو ته دوام ورکړي.

هغه زیاته کړه: «موږ هیله لرو چې د خبرو اترو لوري د اوربند تعقیب ته ژمن پاتې شي او د یو بل پر وړاندې د روغې جوړې چلند ته دوام ورکړي، څو سوله هر څه ژر منځني ختیځ ته بېرته را وګرځي.»

د چین د بهرنیو چارو وزیر دا څرګندونې په داسې حال کې کړي چې د ایران جګړه او د سیمې روان کړکېچ د نړیوالو اندېښنو سبب شوی او ګڼ هېوادونه د تاوتریخوالي د کمېدو او د سیاسي حل‌لارې غوښتنه کوي.