د جوزجان اوسېدونکی: طالبانو خلک نه‌دي پرېښي چې په خپلو سیمو کې د اختر لمونځ ادا کړي

د دغو اوسېدونکو په خبره، د کندهار د ترافیکو اوسنی د «تنظیم امر» چې ثاقب نومېږي او د هغه معاون عمري، له ترافیکو څخه هره میاشت زر او دوه زره افغانۍ اخلي. د کندهار دغه اوسېدونکی ادعا کوي، هغه کسان چې پیسې ور نه کړي، لرې او ستړو کوونکو ځایونو ته استول کېږي او یا هم له اداري فشار سره مخ کېږي.

دوی زیاتوي، د ښار ګڼ مېشتي او مزدحم چوکونه او هغه ځایونه چې هلته رېړۍ‌وال او نور کسبه کاران درېږي، په «ټیکه» ورکړل شوي او له هماغو ترافیکو څخه په اوونیز ډول پیسې اخیستل کېږي.

د یوه ترافیک د کورنۍ غړي، چې نه یې غوښتل نوم یې خپور شي، وویل ورور یې تازه معاش اخیستی و، خو د تنظیم امر او د هغه د معاون له خوا ترې زر افغانۍ اخیستل شوي.

هغه زیاته کړه: «ورور مې غوښتل د اختر لپاره د کور سودا وکړي، خو پیسې ترې واخیستل شوې. که څوک پیسې ور نه کړي، بیا یې لرې چوکونو ته استوي او زوروي یې».

دغو اوسېدونکو له اړوندو طالب چارواکو غوښتي چې د دغو ادعاوو په اړه دې جدي څېړنه وکړي او د بې‌وزلو ترافیکو ستونزو ته دې رسېدنه وشي.

د یادولو وړ ده چې دا د کندهار ولایت د یو شمېر اوسېدونکو روایت دی، افغانستان انټرنشنل-پښتو یې په خپلواکه توګه نه تاییدوي.

افغانستان انټرنشنل-پښتو ته په رالېږلي پیغام کې دغو افغانانو ویلي، کله چې د پاسپورټ اخیستلو لپاره ولایتي دفترونو ته مراجعه کوي، غوښتنلیکونه یې نه منل کېږي او مرکز ته د ورتګ سپارښتنه ورته کېږي.

د دوی په وینا، په مرکز کې بیا ورته ویل کېږي چې باید خپل عمر بدل کړي او نوې تذکره واخلي، څو د پاسپورټ ترلاسه کولو بهیر بشپړ شي.

شکایت کوونکي وایي، دا چلند نه یوازې غیرعادلانه دی، بلکې د خلکو پر دولتي ادارو باور هم زیانمنوي او د فساد لپاره زمینه برابروي.

دوی له طالب چارواکو او اړوندو ادارو غوښتي چې ژر تر ژره دې د دې ستونزې د حل لپاره عملي ګامونه پورته کړي او د راستنېدونکو افغانانو قانوني حقونه دې خوندي شي.

د یادونې وړ ده، دا د یو شمېر نویو راستنو شویو افغانانو روایت دی، افغانستان انټرنشنل - پښتو یې په خپلواکه توګه نه تاییدوي.

د سیمې اوسېدونکو افغانستان انټرنشنل ته په استول شوي پیغام کې ویلي، د کلي سړکونه ډېر خراب او کنډو کپر دي، پلچکونه او د تګ راتګ مناسبې لارې نه لري، چې له امله یې خلک له ګڼو ستونزو سره مخ کېږي.

دوی زیاتوي چې د سیمې ښوونځي هم د اساسي اسانتیاوو له نشتوالي سره مخ دي؛ نه تشنابونه لري او نه هم چهاردیوالي، چې د زده‌کوونکو لپاره یې مناسب تعلیمي چاپېریال له ستونزو سره مخ کړی دی.

د ابادخاني اوسېدونکي وایي، د حفظ الصحې د امکاناتو د نشتوالي له امله زده‌کوونکي او د سیمې خلک له بېلابېلو ناروغیو سره مخ کېږي. د دوی په خبره، کله اسهالات او کله نورې ساري ناروغۍ خپرېږي، خو په سیمه‌ییز کلینیک کې د درملو او مسلکي روغتیايي کارکوونکو کمښت موجود دی.

بل لور ته، خلک شکایت کوي چې مخابراتي شبکې سم فعالیت نه لري او د اړیکو له ګڼو ستونزو سره مخ دي. د سیمې اوسېدونکي همداراز د کونډو، یتیمانو او بېوزلو کورنیو لپاره د پرمختیايي او حرفوي پروګرامونو غوښتنه کوي، څو وکولای شي د خپل ژوند اقتصادي وضعیت ښه کړي.

د ابادخاني کلي اوسېدونکو له طالب چارواکو او اړوندو ادارو غوښتي چې د دوی ستونزو ته جدي پاملرنه وکړي او د خلکو د اساسي اړتیاوو د حل لپاره عملي ګامونه پورته کړي.

د یادونې وړ ده چې دا د خوست ولایت د صبریو ولسوالۍ د ابادخاني کلي اوسېدونکو روایت دی. افغانستان انټرنشنل- پښتو یوازې ددوی غږ رسوي.

دوی زیاتوي، هغه زده‌کړیالان چې له لرو پرتو ولایتونو او سیمو راځي او په دولتي لیلیه کې نه اوسېږي؛ اړ دي چې د همدې «بدل اعاشې» په پیسو له پوهنتون بهر د استوګنې ځای برابر کړي.
دغه زده‌کړیالان وایي، چې د دوی د ورځني ژوند لګښتونه هم له همدې پیسو تامینېږي؛ خو تراوسه دغه پیسې نه‌دي ورکړل شوې. تر دې وړاندې د تخار پوهنتون یوشمېر زده‌کړیالانو هم له ورته ستونزې شکایت کړی و.
هغوی ویلي وو، چې په تېرو شپږو میاشتو کې یې د «بدل اعاشې» پیسې نه‌دي ترلاسه کړې او له همدې امله د کور کرایې او د خوړو برابرولو په برخه کې له جدي ستونزو سره مخ دي.

ویل کېږي، د بدل اعاشې د ورکړې ځنډ د دې لامل شوی چې ځینې زده‌کړیالان، په ځانګړي ډول د تخار او بدخشان ولایتونو زده‌کړیالان خپلې زده‌کړې پرېږدي او د ژوند د لګښتونو برابرولو لپاره یې د سرو زرو په کانونو کې سخت کار ته مخه کړې.

یوشمېر خلک وایي، چې طالبان د حکومتي بودجې له لارې د خدمتونو او اسانتیاوو په برابرولو کې پاتې راغلي دي.

نوموړي په دغه لېږلي پیغام کې لیکلي: «د پاکستان د عادي ویزې رسمي بیه ۸.۱۸ ډالره ده؛ خو ناروغانو ته دغه ویزه هېڅکله په همدې بیه نه ورکول کېږي. که څوک وغواړي په بېړني ډول ویزه ترلاسه کړي؛ نو تر ۲زره ډالرو پورې پیسې ترې اخیستل کېږي».

دغه کس ټینګار کړی، چې یاده موضوع باید تر حکومتونو او نړۍوالۍ ټولنې ورسېږي؛ تر څو د یادې ستونزې د حل لپاره عملي ګامونه واخیستل شي. هغه کاږلي: «ما څو ځلې لیدلي، چې خپلوان او دوستان مې د سرطان په ناروغۍ اخته دي او د درملنې وس نه‌لري. نو بیا به دومره زیاتې پیسې د ویزې لپاره له کومه کړي؟»

تر دې وړاندې د تېر جمهوري نظام پرمهال افغان ناروغان پر ټوکنونو پاکستان ته د درملنې لپاره تلل؛ خو د طالبانو او پاکستان ترمنځ د اړیکو ترینګلتیا له امله اوس ان د ویزو د ورکړې لړۍ له خنډونو سره مخ شوې ده.