مولانا عبدالحمید: د هېواد لپاره تر ټولو ستره ښېګڼه د ایرانیانو د غږ اورېدل دي

پیټ هېګسېت په سپینه ماڼۍ کې د کابینې په غونډه کې وویل، واشنګټن د ایران پر وړاندې داسې شرایط رامنځته کړي، چې د امریکا او د نړۍ خلک به د تل لپاره د تهران له اټومي ګواښ څخه خوندي شي.

د امریکا د جګړې وزیر د خپلو خبرو په لړ کې د «حماسي غوسې» په نوم پوځي عملیاتو ته اشاره وکړه او ویې ویل، چې د تېرو دودیزو جګړو برخلاف، په دغو عملیاتو کې له اعظمي پوځي ځواک او پرېکنده تګلارې څخه کار واخیستل شو، څو مقابل لوری کمزوری کړي.

نوموړي زیاته کړه، چې د دغو اقداماتو له امله د ایران اسلامي جمهوریت سمندري او هوایي ځواکونه، د هوایي دفاع سیستمونه او دفاعي صنعتي بنسټونه سخت زیانمن شوي، چې له امله یې اوس مهال د نویو توغندیو، ډرون الوتکو او کښتیو د تولید وړتیا نه‌لري.

پیټ هېګسېت د تهران د اقتصادي وضعیت په اړه وویل، چې د ایران اسلامي جمهوریت پر بندرونو د نړیوالې محاصرې له امله د هغوی اقتصاد په کلکه زیانمن شوی او هېڅ ډول واردات او صادرات نه شي کولای. د هغه په وینا، همدا سخت اقتصادي او پوځي فشارونه د دې لامل شوي چې د اسلامي جمهوریت استازي د خبرو اترو مېز ته کښېني، چې دا مهال د امریکایي چارواکو له‌خوا په مهارت سره پرمخ وړل کېږي.

دا په داسې حال کې ده، چې د ایران او امریکا ترمنځ اړيکې په جینوا کې د درې پړاوونو غیرمستقیمو خبرو اترو او په اسلام‌اباد کې د مستقیمو خبرو له ناکامېدو وروسته په بې‌ساري ډول ترینګلې شوې دي. واشنګټن د نطنز، فردو او اصفهان د اټومي تاسیساتو د تړلو غوښتنه کړې وه، خو د ایران اسلامي جمهوریت د نه منلو او د امریکا له‌خوا د ایران د بندرونو د سمندري محاصرې د پیل له امله دغه کړکېچ لا پسې پراخ شوی دی.

جنید اکبر د چهارشنبې په ورځ (د غبرګولي ۶مه) په خپله اېکس‌پاڼه په یوه خپاره کړي بیان کې لیکلي، چې حتی د نړۍ په تر ټولو بدنام زندان ګوانتانامو کې هم د غیر مسلمانانو له‌خوا بندیانو ته د قران کریم او د لمانځه د ځای یا جاینماز بندوبست کېده.

هغه زیاته کړې، چې د پاکستان اوسنی حکومت د خپلو داسې کړنو له امله په نړیواله کچه رسوا شوی او په وینا یې دا ښيي چې هېواد د یو دولت په توګه له څومره اخلاقي زوال او «پستي» سره مخ دی.

د خیبر پښتونخوا دغه سیاسي مشر ادعا کړې، له کله راهیسې چې عمران خان نیول شوی دی، هغه ته په زندان کې د اختر د لمانځه د ادا کولو اجازه نه‌ده ورکړل شوې.

په ورته وخت کې، په پاکستان کې نن د ورځې په اوږدو کې ګڼو رسنیو راپورونه ورکړي، چې د راولپنډۍ په اډیاله زندان کې عمران خان د امنیتي ګواښونو له امله د اختر له لمانځه محروم ساتل شوی دی.

د پاکستان تحریک انصاف ګوند بنسټګر عمران خان له تېرو درېیو کلونو راهیسې په زندان کې بندي دی او په محکمو کې یې پر ضد ګڼې دوسیې تر څېړنې لاندې دي.

د دغه ګوند پلویان او مشران په پرله پسې ډول د پاکستان پر حکومت تور پورې کوي، چې د دوی د مشر د اساسي او مذهبي حقونو سرغړونه کوي، خو حکومتي چارواکو تل د امنیتي تدابیرو په اساس د داسې پرېکړو دفاع کړې ده.

ټرمپ د چارشنبې په ورځ خبریالانو ته وویل چې ایران «ډېر لیواله دی چې معامله وکړي»، خو په وینا یې دا پروسه لا تر اوسه پای ته نه ده رسېدلې.

هغه زیاته کړه: «موږ تر اوسه راضي نه یو، خو کېدای شي وروسته راضي شو او که نه، نو بیا به اړ شو چې کار بشپړ کړو».

د امریکا ولسمشر د دې جزییاتو په اړه نور معلومات ورنه کړل، خو څرګنده یې کړه چې د ایران او امریکا ترمنځ د خبرو بهیر روان دی.

د راپور له مخې په دې مسوده کې وړاندیز شوی چې ایران به د یوې میاشتې په موده کې د هرمز تنګي له لارې تجارتي کښتۍ تر جګړې مخکې پېر کچې ته بېرته عادي کړي، په بدل کې به متحده ایالات د ایران شاوخوا پوځي حضور راکم کړي او د سمندري محدودیتونو د نرمولو پر لور به حرکت وکړي.

په سند کې ویل شوي چې ایران به د کښتیو د تګ راتګ د مدیریت په برخه کې له عمان سره همکاري کوي، خو پوځي بېړۍ ترې مستثنا دي.

ایراني دولتي رسنۍ ټینګار کړی چې تهران به تر هغه هېڅ عملي ګام وانخلي څو د هرې موافقې عملي تایید او راڼه تضمینونه نه وي ورکړل شوي.

همدارنګه ویل شوي چې که په ۶۰ ورځو کې بشپړ تړون وشي، امکان لري دا د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د پرېکړه‌لیک په توګه هم تصویب شي.

د اسراییلي رسنیو د راپورونو له مخې، دا ټیلیفوني اړیکه په داسې وخت کې ترسره شوې چې د لبنان پر وړاندې د اسراییل پوځي عملیات، په ځانګړي ډول د حزب‌الله پر ضد، لا پراخ شوي دي.

راپور زیاتوي چې دغه اړیکه په داسې حساسو شرایطو کې شوی چې د راپورونو له مخې امریکا له اسراییل غوښتي له بېروت ښار څخه د احتمالي بریدونو ډډه وکړي، څو د واشنګټن او ایران ترمنځ روانو مذاکراتو ته زیان ونه رسېږي.

تر اوسه د نتنیاهو او ټرمپ د خبرو د جزییاتو په اړه رسمي معلومات نه دي خپاره شوي، خو شنونکي باور لري چې د سیمې امنیتي وضعیت، د لبنان جګړه او له ایران سره روانې سیاسي هڅې به د دغو خبرو له مهمو موضوعاتو څخه وې.

دغه پرمختګونه په داسې حال کې رامنځته کېږي چې د منځني ختیځ روان کړکېچ د نړیوالو اندېښنې زیاتې کړې او د جګړې د پراخېدو په اړه وېره هم مخ په زیاتېدو ده.