په کولمبیا کې د وسله‌والو ډلو ترمنځ نښتو کې لږ تر لږه ۵۲ کسان وژل شوي

بوتنګا ویلي، په داسې حال کې چې اروپايي ټولنه د بشري حقونو او دیموکراتیکو اصولو خبره کوي، د طالبانو هرکلی د دغو ارزښتونو خلاف اقدام ګڼل کېږي.

هغه خبرداری ورکړی، چې طالبانو ته د افغان کډوالو سپارل «د انسانانو له ژوند سره لوبې» دي او دا چاره کولای شي د ګڼو افغانانو ژوند له ګواښ سره مخ کړي.

د اروپا د پارلمان دغه غړي ټینګار کړی چې افغانستان کې د بشري حقونو وضعیت، په ځانګړي ډول د ښځو او نجونو حقونه، لا هم د نړیوالې اندېښنې وړ دي او اروپايي هېوادونه باید په دې برخه کې له احتیاطه څخه کار واخلي.

د نوموړي څرګندونې داسې مهال مطرح کېږي چې په وروستیو کې د طالبانو له استازو سره د ځینو اروپايي چارواکو اړیکو او لیدنو کتنو پراخ غبرګونونه راپارولي دي.

بسنټ په اېکس خواله رسنۍ کې لیکلي چې عمان باید په دې پوه شي چې د امریکا حکومت به د هُرمز تنګي لپاره د محصول ټولولو د نظام د پلي کولو هېڅ ډول هڅه ونه زغمي.

هغه ویلي: «د امریکا د خزانې وزارت به په تهاجمي ډول هر هغه شخص یا بنسټ هدف وګرځوي چې په مستقیم یا غیر مستقیم ډول د هرمز تنګي د محصول په راټولولو کې مرسته کوي، او هر شریک چې دې کار ته لېواله وي، هغه به هم مجازات شي.»

د امریکا د خزانې وزیر زیاته کړې چې ټول هېوادونه باید د ایران هغه هڅې په کلکه رد کړي چې د نړیوالې سوداګرۍ ازاد بهیر ګډوډوي.

بسنت ویلي: «د تهران له لوري د سیمې او نړۍ د وېرولو دوره پای ته رسېدلې ده.»

د هرمز تنګی د نړۍ له مهمو سمندري لارو څخه ګڼل کېږي چې د نړیوالې انرژۍ او سوداګرۍ د لېږد یوه ستره برخه ترې تېرېږي. د دې سیمې په اړه هر ډول ترینګلتیا د نړیوالو بازارونو او د انرژۍ پر بیو مستقیم اغېز لرلی شي.

د واشنګټن پوسټ ورځپاڼې د راپور پر بنسټ، د امریکا د خزانې وزارت ګومارل شویو چارواکو له تېر کال راهیسې په وار وار د دغه وزارت د حکاکۍ او چاپ پر ادارې فشار راوړی ترڅو د ډونالډ ټرمپ له انځور سره د ۲۵۰ ډالري بانکنوټ لومړنۍ نمونه ډیزاین کړي. که دا اقدام عملي شي، دا به په تېرو څه باندې ۱۵۰ کلونو کې لومړی ځل وي چې د یو ژوندي کس انځور د امریکا پر بانکنوټونو باندې راڅرګندېږي.

د باوري سرچینو په وینا، د امریکا خزانه‌دار برانډن بیچ او د هغه جګپوړي سلاکار مایک براون د تېر کال د اګسټ او سېپټمبر په میاشتو کې ازمایښتي طرحې وړاندې کړې وې، چې په یوه کې یې د ډونالډ ټرمپ انځور د ۲۵۰ ډالري بانکنوټ په منځ کې ښکاري. دغه راز بریتانوي هنرمند ایین الکساندر وایي دا نمونه ده ډیزاین کړې، ټینګار یې کړی چې دا طرحه یې په خپله د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ په همغږۍ او د هغه د نظرونو او فیډبیک له مخې چمتو کړې ده.

بلخوا د امریکا د خزانې وزارت یوه ویاند ویلي، د حکاکۍ او چاپ اداره د قانوني طرحې په ځواب کې اړینه ارزونه ترسره کوي او که دا طرحه په قانون بدله شي، د ۲۵۰ ډالري یادګاري بانکنوټ د تولید لپاره به لاس په کار شي. په همدغه مهال د خزانې وزارت څلورو کارمندانو ویلي، د امریکا د پیسو د چاپ او حکاکۍ ادارې مشره پاټریشیا پېټي سولیمین وروسته له هغې له خپلې دندې ګوښه او په وزارت کې بل پړاو ته واستول شوه چې د دغې طرحې په اړه یې خپل ملاحظات او مخالفتونه څرګند کړل. هغې خبرداری ورکړی و چې په‌دې لاره کې جدي حقوقي او تخنیکي خنډونه شتون لري او د داسې بانکنوټ ډیزاین کول ښايي کلونه وخت ونیسي. هم‌مهاله ویل کېږي چې د ډونالډ ټرمپ له لاسلیک سره د ۱۰۰ ډالري نوو بانکنوټونو د چاپ کار هم روان دی.

کارپوهان په‌دې باور دي چې د کانګرس له تصویب پرته د ۲۵۰ ډالري بانکنوټونو چاپول ممکن نه دي؛ ځکه دا کار د قانوني محدودیتونو ترڅنګ، له مالي او امنیتي بنسټونو سره پراخې او جدي همغږۍ ته اړتیا لري.

د چین د دفاع وزارت ویاند ډګروال جیانګ بین ویلي، چین او پاکستان د غرونو او سیندونو له لارې تړلي ښه ګاونډیتوب او یو پر بل باور لري.

نوموړي ویلي، چې د دواړو هېوادونو ترمنځ د عملي همکاریو لړۍ د ستراتیژیکو اړیکو، ګډو تمرینونو او روزنې، د پرسونل د تبادلې او د دفاعي تجهیزاتو او ټیکنالوژۍ په برخو کې خورا رغنده پایلې لرلې دي.

د چین د دفاع وزارت ویاند روښانه کړه، د دواړو هېوادونو د ځمکنیو، سمندري او هوايي ځواکونو ترمنځ د پوځي تمرینونو لړۍ چې په کې د «واریئرز»، «اوشین ګارډز» او «ایګلز» ګډ تمرینونه شامل دي، د دوه‌اړخیزو دفاعي همکاریو په څرګندو او بریالیو پروژو بدل شوي دي. نوموړي وویل، بیجینګ چمتو دی چې له پاکستان سره د ستراتیژیکو لارښوونو لاندې کار وکړي، ترڅو دودیزه ملګرتیا کې پرمختګ وکړي او ستراتیژیکې اړیکې پراخې کړي.

دا په داسې حال کې ده، چې د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف په همدې اونۍ کې چین ته څلور ورځنی رسمي سفر وکړ او د دواړو هېوادونو چارواکو په بېلابېلو برخو کې څو مهم تړونونه هم لاسلیک کړل.

د امریکا د خزانې وزارت د پنجشنبې په ورځ په یوه اعلامیه کې ویلي، چې یاد نومونه زاړه او کم‌خطره وو او د هغوی څارنه د شرکتونو او مالي بنسټونو لپاره اضافي لګښتونه او اداري بار رامنځته کاوه.

د وزارت په وینا، ځینو شرکتونو شکایت کړی و چې دوی اړ دي د هغو هدفونو د ارزونې لپاره پراخې سرچینې ولګوي چې یا نور نشته او یا هم ډېر کم خطر لري.

د امریکا د خزانې وزارت ویلي: «موږ د دې بار د کمولو لارې چارې لټو، څو د بندیزونو عملي کول اغېزناک شي او د بندیزونو د تېښتې پر پېچلو او لوړ خطر لرونکو مواردو لا زیات تمرکز وشي».

په وروستیو کلونو کې امریکا پر ایران، روسیې، سوریې او وینزویلا د بندیزونو کارول پراخ کړي دي. د خزانې وزارت د معلوماتو له مخې، د نوو بندیزونو شمېر په ۲۰۱۷ کال کې ۸۸۰ و، خو دا شمېر په ۲۰۲۴ کال کې له ۳۰۰۰ څخه اوښتی دی.

په نړیواله کچه امریکا د بندیزونو له وسیلې د خپلو بهرنیو سیاستونو د پلي کولو لپاره پراخه استفاده کوي، خو منتقدین وایي د بندیزونو د لېستونو پراخوالی د مالي او سوداګریزو بنسټونو لپاره پیچلتیاوې هم زیاتوي.