د شیخ زاید پوهنتون د محصلانو شکایت؛ دوه سمستره کېږي چې بدل اعاشه نه ده راکړل شوې

د ترکمنستان د بهرنیو چارو وزارت ویلي، چې دواړو لورو ټینګار کړی چې لویې سیمه‌ییزې زیربنايي پروژې کولی شي په مرکزي او سویلي اسیا کې د سولې، اقتصادي ودې او دوامدار پرمختګ لپاره مهم رول ولوبوي. په خبرو کې د ټاپي پروژې پر وړاندې د جیوپولیټیکي او لوژستیکي خنډونو د حل موضوع هم یاده شوې ده.

بل لور ته، په هرات کې د یوناما نوي مشر پاول یرشوف د ترکمنستان له قونسل جنرال باتیر ییولوف سره لیدلي او د افغانستان د اقتصادي رغونې او سیمه‌ییزو همکاریو په اړه یې خبرې کړې دي.

په دې لیدنه کې د افغانستان په خاوره کې د ټاپي پروژې د عملي پلي کېدو پر څرنګوالي ځانګړی تمرکز شوی دی. د یوناما چارواکي باور لري چې دا ډول سترې پروژې کولی شي سیمه‌ییز اقتصاد پیاوړی او خلکو ته دوامدار کاري فرصتونه برابر کړي.

دمګړۍ په افغانستان کې ډېری ښځې مناسبو روغتیايي توکو او پاکو اوبو ته کافي لاسرسی نه لري. په افغانستان کې د طالبانو د لګول شویو محدودیتونو له امله طبي او روغتیايي خدماتو ته د ښځو لاسرسی خورا ستونزمن شوی دی؛ ورسره هم‌مهاله تنکۍ نجونې هم د دغو محدودیتونو له کبله ښوونځیو ته له تګ او په رسمي ډول د بنسټیزو روغتیايي زده‌کړو له ترلاسه کولو څخه محرومې پاتې دي.

د همدغو ټولنیزو دودونو، سختو شرايطو او په ټولنه کې د ناسمو قضاوتونو له امله، ډېری افغان نجونې خپله د میاشتنۍ ناروغۍ دوره د رواني وېرې او شرم په فضا کې تېروي.

د دغو شته ننګونو په غبرګون کې، په افغانستان کې د ښځو حقونو فعالانو په ټولنیزو شبکو کې د حیض د روغتیا د بنسټیز اهمیت او په دې اړه عامو خلکو ته د شعور او پوهاوي ورکولو په موخه یو پراخ کمپاین پیل کړی دی، ترڅو د ښځو د روغتیايي وضعیت د ښه کېدو لپاره غږ پورته کړي.

دغه کس وایي چې په ۲۰۲۲ کال کې یې په کابل کې د نجونو د زده کړو او د ښځو د حقونو اړوند لاریونونو کې ګډون کړی و. د نوموړي په خبره، وروسته یې په ۲۰۲۴ کال کې په یوه بل اعتراض کې هم برخه اخیستې وه چې موخه یې د طالبانو د مشر موندل او ورسره حضوري لیدل وو. نوموړی ادعا کوي چې غوښتل یې له ملا هبت‌الله څخه د نجونو د ښوونځیو د پرانیستو، د ښځو د کار حق او نورو مدني حقونو غوښتنه وکړي، خو وایي له همدې امله له ستونزو سره مخ شو او اړ شو افغانستان پرېږدي او تاجکستان ته کډه شي.

نوموړي په خپلې ویډیو کې له ملا هبت‌الله بښنه غوښتې او ویلي یې دي چې اجازه دې ورکړل شي څو افغانستان کې له خپلې کورنۍ سره عادي ژوند وکړي.

دغه افغان همداراز ویلي، ګاونډي هېوادونه له افغان کډوالو سره «ناوړه چلند» کوي. هغه په ځانګړي ډول د ایران، پاکستان او تاجکستان نومونه یاد کړي او ادعا یې کړې چې افغان کډوال په دغو هېوادونو کې له فشارونو او ستونزو سره مخ دي.

د یادونې وړ ده چې دا یوازې له تاجکستان څخه د یوه افغان اېستل شوي کډوال روایت دی. افغانستان انټرنشنل- پښتو یې په خپلواکه توګه نه تاییدوي.

د پنځمې حوزې اړوند یوې سرچینې افغانستان انټرنشنل - پښتو ته تایید کړه، چې یاده کشاله د دغې حوزې د محکمې له رییس سره هم شریکه شوې ده.

نوموړی وايي: "قضیه داسې ده چې موکیل او شاهدان له افغانستانه بېرون دي، مګر وکیل او قاضیانو په جعلي شهادت د کور قباله یو بل چا ته ورکړې ده."

په تر لاسه شویو اسنادو کې ښکاري چې د پنځمې حوزې اړوند درېیو قاضیانو پر جعلي شهادت لیک لاسلیکونه هم کړي دي او پر بنسټ یې کور پلورل شوی دی.

دا لومړی ځل نه دی چې په کابل کې د طالبانو له خوا د بهرمېشتو افغانانو د کورونو د خپلسري پلور قضیه راپورته کیږي، بلکې له دې وړاندې هم افغانستان انټرنشنل - پښتو ته له ننګرهار، کابل، لغمان، کندهار او بلخ ولایتونو څخه ورته سندونه رسېدلي وو.

اصف دراني د اسلام‌اباد او کابل ترمنځ روان کړکېچ ته په اشاره د پنجشنبې په ورځ، د غبرګولي ۷مه پر خپلې اېکسپاڼې لیکلي، چې په افغانستان کې د ترهګرۍ او په ځانګړي ډول د ټي‌ټي‌پي د مخ پر زیاتېدونکو ګواښونو په اړه د اسلام‌اباد اندېښنې پرځای دي، خو د پاکستان له‌خوا پر افغانستان د هوايي بریدونو په اړه د طالبانو اندېښنې هم باید له پامه ونه غورځول شي.

نوموړي زیاته کړې، چې پاکستان او افغانستان د جغرافيې، سوداګرۍ او نورو لارو څخه له یو او بل سره تړلي دي او پرله پسې نښتې به یوازې وسله‌والي ډلې پیاوړې کړي، چې له امله یې بې‌باورې ژوره کړي او سیمه به د ناارامۍ ښکار کړي.

نوموړي د ایران، اسراییل او امرکیا د وروستیو نښتو په تړاړ د اسلام‌اباد او کابل د ګډ دریځ پر نشتوالي خواشیني ښودلې او ټینګار یې کړی چې پاکستان او افغانستان باید په سیمه کې د سولې او ثبات لپاره ګډ غږ درلودلی وای.

اصف دراني په ټینګار سره ویلي، چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د روانې شخړې حل په ډیپلوماټیکو خبرو، د استخباراتي معلوماتو په شریکولو، سرحدي همغږۍ، اقتصادي راکړه ورکړه او د ترهګرۍ ضد ګډ کار کې نغښتي ده.

همدارنګه نوموړي زیاته کړې، چې د شخړې د حل لپاره دې، اسلام‌اباد پر طالبانو د فشار راوړلو پرځای د همکارۍ لاره غوره کړي او ټینګار یې کړی، چې باثباته افغانستان د پاکستان په ګټه دی.