روسیې د امریکا غوښتنه رد کړه او پر کییف یې د «سیستماتیکو بریدونو» خبرداری بیا تکرار کړ

د رویټرز خبري اژانس د راپور له مخې، دغه امریکایي چارواکي د نوم نه ښودلو په شرط ویلي چې بوشهر ته نږدې هېڅ امریکایي الوتکه نه ده ویشتل شوې.

تر دې وړاندې د ایران دولتي ټلوېزیون د جمعې په سهار راپور ورکړی و چې د بوشهر ولایت د «جم» ولسوالۍ په سیمه کې یوه امریکایي الوتکه له منځه وړل شوې ده.

د ایران رسنیو دغه ادعا د ایراني دولتي چارواکي مسعود تنګستاني له قوله خپره کړې، خو تر اوسه د دې ادعا په اړه نور جزیات یا خپلواک تایید نه دی وړاندې شوی.

اوچا په خپل تازه راپور کې ویلي چې د کانګو ډیموکراتیک جمهوریت په ختیځو ولایتونو کې د ایبولا ناروغي مخ په پراخېدو ده او تر اوسه له زرو زیات شکمن موارد، ۱۲۱ تایید شوې پېښې او لږ تر لږه ۱۷ مړینې ثبت شوې دي، چې شپږ روغتیايي کارکوونکي هم پکې شامل دي.

ادارې خبرداری ورکړی چې د تګ راتګ محدودیتونه او د پولو تړل کېدل د روغتیايي ټیمونو د فعالیت او د مرستو د رسولو بهیر له ستونزو سره مخ کړی دی.

په اوکراین کې اوچا ویلي چې په وروستیو ورځو کې پر مرستندویه کارکوونکو او بشري تاسیساتو بریدونه زیات شوي دي. د راپور له مخې، د خوراک نړیوال پروګرام یوه ګودام د توغندي په برید کې زیانمن شوی، چې د ۱۳۰ زره کسانو لپاره د ۱،۴ میلیون ډالرو په ارزښت مرستې پکې ساتل کېدې.

اوچا زیاته کړې چې یوازې په تېرو درېیو ورځو کې په اوکراین کې له ۲۴۰ زیات ملکي وګړي وژل شوي یا ټپیان شوي، چې ماشومان هم پکې شامل دي.

د هایتي په اړه راپور کې ویل شوي چې د وسله‌والو ډلو تاوتریخوالي نږدې ۱،۵ میلیون کسان بې‌ځایه کړي دي. د نړیوال کډوالۍ سازمان د معلوماتو له مخې، یوازې د روان کال له ډسمبر راهیسې تر ۹۵ زره زیات کسان نوي بې‌ځایه شوي دي.

اوچا ویلي، ډېری بې‌ځایه شوي کسان یا له خپلو خپلوانو سره اوسېږي او یا هم په سختو او نامناسبو شرایطو کې ژوند کوي، او خوراک، سرپناه، روغتیايي خدمات او پاکې اوبه یې تر ټولو عاجلې اړتیاوې دي.

په لبنان کې هم اوچا د روانو جګړو او د اسراییلي ځواکونو د نوو خبرداریو له امله د سلګونه زره کسانو د بې‌ځایه کېدو خبر ورکړی دی.

د راپور له مخې، یوازې د مې په ۲۶مه لږ تر لږه ۳۱ کسان وژل شوي او ۴۰ نور ټپیان شوي، چې ښځې او ماشومان هم پکې شامل دي. اوچا ویلي چې د جګړې له پیل راهیسې تر اوسه په لبنان کې د وژل شویو شمېر ۳۲۶۹ او د ټپیانو شمېر ۹۸۴۰ ته رسېدلی دی.

اوچا ټینګار کړی چې سره له امنیتي او لوژستیکي ستونزو، ملګري ملتونه او مرستندویه ادارې لا هم د ژوند ژغورنې مرستو ته دوام ورکوي، خو د بشري اړتیاوو د زیاتېدو له امله د نړیوال ملاتړ پراخېدو ته جدي اړتیا شته.

دې ادارې د «د حیض د حفظ‌الصحې نړیوالې ورځې» په مناسبت په یوه ایکس‌پوسټ کې ویلي، ګڼې نجونې د حیض پر مهال ښوونځي پرېږدي یا له اساسي حفظ‌الصحې وسایلو بې‌برخې پاتې کېږي او دا وضعیت «طبیعي نه، بلکې د نابرابرۍ پایله» ده.

په افغانستان کې هم د ملګرو ملتونو اړوند ادارو مخکې ویلي وو چې د حیض په اړه ناسم باورونه، د پوهاوي کمښت او د حفظ‌الصحې د اسانتیاوو نشتوالی د نجونو پر زده‌کړو او رواني وضعیت منفي اغېز کوي.

د یونیسف د معلوماتو له مخې، په افغانستان کې شاوخوا ۳۰ سلنه نجونې د حیض پر مهال ښوونځي له تولنیز ژوند او پرمختګ پاتې کیږي او د حیض په اړه ټولنیز شرم او ناسم دودونه هم د نجونو د زده‌کړو پر دوام اغېز کوي.

همدارنګه د ملګرو ملتونو د نفوس صندوق ویلي چې په افغانستان کې ګڼې نجونې د حیض اړوند کافي معلوماتو او اساسي وسایلو ته لاسرسی نه لري او د ښوونځیو محدودیتونو د دوی د روغتیايي پوهاوي فرصتونه هم کم کړي دي.

د ملګرو ملتونو د ښځو ادارې ټینګار کړی چې باید د نړۍ ټولې ښځې او نجونې د حیض اړوند روغتیا، حفظ‌الصحې او انساني وقار ته برابر لاسرسی ولري او حکومتونه او مرستندویه بنسټونه باید په دې برخه کې عملي اقدامات زیات کړي.

دغه ادارې په ایکس خواله رسنۍ کې ویلي چې د ثبت شویو معلوماتو له مخې، په اوسط ډول په هرو ۱۴ دقیقو کې یو ملکي وګړی وژل شوی.

دوی زیاته کړې، چې په جګړو کې جنسي تاوتریخوالی لا هم د جګړې، وېرې او ځپلو د یوې وسیلې په توګه کارول کېږي، چې زرګونه ښځې، نارینه او ماشومان یې قرباني شوي دي.

ملګرو ملتونو ټینګار کړی چې په بېلابېلو شخړو کې د انسانیت هغه ګډ احساس چې د تاوتریخوالي مخه نیسي، د سیاسي پرېکړو له امله کمزوری کېږي.

په بیان کې ویل شوي: «جګړې قوانین لري، او د ملکي وګړو ساتنه اختیاري نه ده.»

دغه بنسټ په خپل تازه راپور کې ویلي چې جګړې، اقلیمي بدلون او اقتصادي ستونزې د خوړو نړیوال بحران لا پسې ژور کړی او په ځانګړي ډول یې د افریقا له سوډان څخه تر منځني ختیځ پورې کورنۍ له سختو بشري ستونزو سره مخ کړې دي.

سیف د چلډرن زیاتوي چې یوازې په تېرو کلونو کې یې له ۳۵ میلیونو زیات ماشومانو ته د خوړو د خوندیتوب اړوند بېلابېلې مرستې رسولې دي، خو د مرستو په برخه کې کمښت د میلیونونو ماشومانو ژوند له خطر سره مخ کړی دی.

په راپور کې راغلي چې نږدې ۷۸۳ میلیونه خلک نه پوهېږي چې راتلونکی خواړه به له کومه کوي او له پنځو کلونو کم عمره ماشومانو کې د مړینې له هر پنځم مورد څخه یو د شدیدې خوارځواکۍ له امله رامنځته کېږي.

دغه سازمان ټینګار کړی چې د خوړو بحران درې اساسي عوامل لري؛ جګړې، اقلیمي بدلونونه او اقتصادي فشارونه، چې په ګډه د نړۍ د خوړو سیسټمونه تر سخت فشار لاندې راولي.

په راپور کې همدارنګه ویل شوي چې د دوی د پروګرامونو له لارې سلګونه زره امیندوارو او شیدې ورکوونکو ښځو ته د تغذیې مشورې ورکړل شوي، د ماشومانو د خوارځواکۍ درملنه شوې او میلیونونو کورنیو ته د نقدي مرستو او روزنیزو پروګرامونو له لارې ملاتړ برابر شوی دی.

سیف د چلډرن ټینګار کړی چې د خوړو نړیوال بحران د بېوزلۍ د دورې دوام ته لاره هواروي، خو د کافي خوړو او تغذیې په برابرېدو سره کورنۍ کولای شي له دې دورې ووځي او د خپلو ماشومانو لپاره ښه راتلونکی جوړ کړي.