د پاکستان تر ولکې لاندې د کشمیر حویلي ولسوالۍ په مانومور سیمه کې یوه ریکشه شاوخوا ۴۰۰ فوټه ژورې کندې ته لوېدلې، چې له امله یې اووه کسان مړه شوي. د پېښې تول قربانیان د یوې کورنۍ غړي وو.
چارواکي وایي، پېښه هغه مهال رامنځته شوه چې قربانیان د هیلاڼ ابشار له تفریح وروسته فوروارډ کوټې ته روان وو. د سیمې خلکو د ژغورنې پر ځنډ او د سړکونو پر خراب وضعیت نیوکې کړې دي.
د پاکستان تر ولکې لاندې کشمیر لومړي وزیر د دوه ورځني ماتم اعلان کړی او د هر قرباني کورنۍ ته یې د ۱۰ لکه پاکستانیو روپیو مرستې اعلان کړې دي.
د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار له ابراهيمي تړون سره د پاکستان د یو ځای کېدو اوازې رد کړې او ټینګار یې کړی، چې د فلسطین د خپلواک دولت تر پېژندلو پورې به په دې اړه د اسلاماباد په دریځ کې هېڅ ډول «نرمښت» رانهشي.
د پاکستان د اېکسپرېس ورځپاڼې د خبر لهمخې، اسحاق ډار د جمعې په ورځ (د غبرګولي ۸مه) په واشنګټن کې د پاکستان په سفارت کې رسنیو ته وویل: «د ابراهيمي تړون په اړه ډېرې اوازې خپرېږي، خو په دې اړه د پاکستان دریځ خورا روښانه او ثابت دی. تر هغې چې فلسطین د ۱۹۶۷ کال له ماډل سره سم، چې قدس شریف یې پلازمېنه وي په رسمیت ونهپېژندل شي، هېڅ نرمښت به ونهښي».
د خبر لهمخې، اسحاق ډار د امریکا د بهرنیو چارو له وزیر مارکو روبیو سره تر کتنې وروسته دغه خبره کړې ده.
د پاکستان د بهرنيو چارو وزير لهخوا دا سپيناوی څو ورځې وروسته له هغې څرګندېږي، چې د مې پر ۲۵مه د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وویل، ده د قطر، سعودي عربستان، پاکستان، مصر، اردن او ترکیې په ګډون له څو هېوادونو څخه غوښتي، چې له اسراییل سره د اړیکو د عادي کولو لپاره له ابراهيمي تړون سره یوځای شي.
ټرمپ ويلي وو، له ايران سره د جګړې د پای ته رسولو د هڅو په اړه هم د دغو هېوادونو له مشرانو سره یې خبرې کړې دي.
ابراهيمي تړون
ابراهیمي تړون هغه تړون ته ویل کېږي، چې په ۲۰۲۰ کال کې د ډونالډ ټرمپ د ولسمشرۍ د لومړۍ دورې پر مهال، د امریکا په منځګړیتوب د اسرایيل او ځینو عربي هېوادونو ترمنځ د اړیکو د عادي کولو لپاره لاسلیک شو.
په دغه تړون کې لومړی متحده عربي امارات او بحرين شامل شول او له اسرایيل سره یې رسمي اړیکې جوړې کړې، وروسته بيا سوډان او مراکش هم ورسره یوځای شول.
په دې تړون کې؛ د اسرايیل او عربي هېوادونو ترمنځ د ډیپلوماتیکو اړیکو جوړېدل، سوداګریز، اقتصادي او امنیتي همکارۍ، د الوتنو او سیاحت اسانتیاوې، د ټکنالوژۍ او پانګونې پراختیا شاملې دي.
هغه وخت ویل شوي وو، چې دغه تړون ته د ابراهيم نوم ځکه ورکړل شوی، چې مسلمانان، عیسویان او یهودیان ټول ابراهیم (ع) خپل ګډ پیغمبر ګڼي، نو د سولې او ګډ تفاهم د سمبول په توګه دا نوم ورته غوره شوی دی.
خو ځینې یې په ځانګړي ډول فلسطینیان، پر دې تړون نیوکې لري او وايي، چې فلسطين پهکې له پامه غورځول شوی، خو ملاتړ کوونکي یې په اړه څرګندوي، چې دا تړون د منځني ختیځ د ثبات او اقتصادي همکاریو لپاره مهم دی.
د پاکستان د بهرنيو چارو وزارت ویلي، اسلاماباد له واشنګټن سره د افغانستان له خاورې پاکستان کې د ترهګرۍ په تړاو اندېښنې شريکې کړي او د امنيتي ننګونو او د ترهګرۍ پرضد پر همکاریو یې ټينګار کړی دی. طالبانو بیا په وار وار په ډاګه کړې، چې افغانستان به د هېڅ هېواد پر ضد ونهکارول شي.
د پاکستان بهرنيو چارو وزارت د جمعې په ورځ (د غبرګولي ۸مه) په یوې خبرپاڼه کې ویلي، د دغه هېواد د لومړي وزیر مرستیال او د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار په واشنګټن کې د امریکا له بهرنيو چارو وزير مارکو روبيو سره وکتل.
د خبرپاڼې لهمخې، په دې ليدنه کې اسحاق ډار له مارکو روبيو سره «د پاکستان پر وړاندې د ترهګرو ډلو لهخوا د افغانستان د خاورې د کارولو په اړه د پاکستان اندېښنې شریکې کړې او د امنیتي ننګونو د هوارولو لپاره یې د ترهګرۍ پرضد د همکاریو» پر زیاتېدو هم ټينګار کړی دی.
پاکستان له اوږدې مودې څخه ادعا لري، چې د افغانستان خاوره د پاکستان پر ضد د ترهګرۍ لپاره کاريږي، خو طالبان د پاکستان دغه ادعا او تور ردوي او وايي، چې ناامني د پاکستان کورنۍ ستونزه ده.
د اسحاق ډار او مارکو روبيو ترمنځ د ليدنې په اړه د پاکستان بهرنيو چارو وزارت زياته کړه: «د دوه اړخیزو ملګرتیاوو په ترڅ کې دواړو لورو موافقه وکړه، چې د پاکستان او امریکا د ملګرتیا د لا پیاوړتیا لپاره په ګډه کار ته دوام ورکوي، کوم چې د لوړ پوړي تعامل او سیمهییزې سولې، امنیت او اقتصادي سوکالۍ کې د ګډو ګټو پر بنسټ مشخص شوي دي».
خبرپاڼه زیاتوي، په دې ليدنه کې دواړو لورو «د دوه اړخیزو ګټو پر اړوند مسایلو هم خبرې وکړې او موافقه یې وکړه، چې اقتصادي او سوداګریزې اړیکې، کلتوري همکارۍ او همدارنګه د ترهګرۍ پرضد او امنیتي برخو کې ملګرتیا پیاوړې او پراخه کړي».
د يادې ليدنې په اړه مارکو روبيو هم په خپله اېکسپاڼه ویلي: «په منځني ختیځ کې د سولې د پرمختګ په برخه کې د پاکستان د پرلهپسې رول لوبولو له امله مې له اسحاق ډار څخه مننه وکړه».
هغه زياته کړې: «موږ د دواړو ملتونو د غوره امنیت او سوکالۍ لپاره د یوې معنا لرونکې ملګرتیا د لا پیاوړتیا په موخه د ګډ کار پر ارزښت هوکړه وکړه».
دغه څرګندونې په داسې حال کې دي، چې د طالبانو دفاع وزیر محمد یعقوب مجاهد د روسیې په کوربهتوب د امنیت شورا نړۍوال فورم په لومړۍ غونډه کې ویلي: «موږ هېڅکله چا ته اجازه نه ورکوو، چې زموږ خاوره د بل هېواد په ضرر وکاروي».
د پاکستان تحریک انصاف ګوند ادعا کړې، چې د خيبرپښتونخوا لپاره د دغه ګوند مشر او ورسره نور پارلماني غړي د ګلګت بلتستان د انتظامیې له لوري نیول شوي دي. خو د ګلګت بلتستان حکومت دغه ادعا رد کړې او ويلي يې دي، چې هېڅوک نيول شوي نهدي.
د ګلګت بلتستان لپاره د تحريک انصاف ګوند مشرتابه د جمعې په مازديګر (د غبرګولي ۸مه) په په خپله اېکسپاڼه ویلي، چې د خيبرپښتونخوا لپاره د تحریک انصاف ګوند مشر جنېد اکبر او له هغه سره د قامي اسمبلۍ غړي سليم الرحمان، ډاکټر امجد، محبوب شاه، نعيم او نور د ګلګت بلتستان حکومت او انتظامیې د غذر ولسوالۍ څخه د بېرته ستنېدو پر مهال په پوسته کې نيولي او ګلګت ته یې لېږدولي دي.
تر دې وړاندې جنېد اکبر په خپله اېکسپاڼه خبر ورکړی وو، چې دوی د ټاکنيز کمپاين لپاره غذر ته رسېدلي دي.
هغه دا هم ويلي وو، چې د ګلګت بلتستان انتظامیې ورته سهار ویلي وو، چې له دوی سره اجازه لیک نشته او په همدې تړاو دوی درول شوي وو.
د خيبرپښتونخوا اعلی وزير سهيل اپريدي هم په يو بيان کې ویلي، که د دوی پارلماني غړي ژر تر ژره خوشې نهشي، هغه به په خپله ګلګت بلتستان ته ورشي او د دوی له پارلماني غړو سره د شوي ناوړه چلند پوښتنه وکړي.
هغه زياته کړه، دغه چلند پاکستان ته زيان رسوي، کرکه خپوروي او وېش ته لاره هواروي.
د ګلګت بلتستان د لنډمهالي حکومت وياند ویلي، ځینې سیاسي مشران چې له خیبر پښتونخوا څخه راغلي وو، ټاکل شوي قواعد او مقررات یې نه وو مراعات کړي.
هغه زیاته کړې، د اړوندو چارواکو له خوا د ګلګت بلتستان د ټاکنو د څارنې د افسر په سپارښتنه اقدام شوی او اړوند کسان له ګلګت بلتستان څخه بیرته لېږدول شوي، خو په وینا یې، هېڅوک نهدي نیول شوي.
د يادونې وړ ده، چې ټاکل شوې د پاکستان تر ولکې لاندې ګلګت بلتستان کې د جون په ۷مه ټاکنې وشي.
د پاکستان حکومت د هر لیتر پټرول او ډیزل په بیو کې ۲۲ روپۍ کمښت اعلان کړی دی. د تازه بيو لهمخې، په دغه هېواد کې يو لیتر پټرول په ۳۸۱ روپۍ او ۷۸ پيسې او یو لیتر ډيزل په ۳۸۰ روپۍ او ۷۸ پيسې شو.
د پاکستان حکومت وايي، لومړي وزیر له ملت سره ژمنه کړې وه، هرکله چې امکانات برابر شي، ولس ته به اسانتیاوې برابرې شي.
په پاکستان کې هره اوونۍ د پټرول او ډیزل نوې بيې اعلانيږي. د پاکستان حکومتي چارواکي وايي، د تېلو بیې په منځي ختیځ کې د روانې شخړې له امله په نړۍواله کچه له لوړېدو سره دلته بيې لوړوي.
د یادونې وړ ده، چې په منځني ختیځ کې د شخړې له راپورته کېدو وروسته پاکستان څو ځلي د تېلو بیې لوړې او راټيټې کړې او د حکومت دغه چاره د عام ولس له سخت غبرګون سره مخ شوې ده.
په منځني ختیځ کې له يادې شخړې وړاندې په پاکستان کې يو ليتر پټرول په ۲۶۸ روپۍ او ۱۷ پيسې او یو لیتر ډیزل په ۲۷۵ روپۍ او ۷۰ پيسې وو.
د پښتونخوا ملي عوامي ګوند او د پاکستان د اپوزیسیون مشر محمود خان اڅکزي چمن کې په یوې ولسي غونډه کې ویلي، په پاکستان کې مېشتو څلورو واړو ایالتونو ته د واک او سرچینو د مساوي حقونو له ورکولو پرته دغه هېواد هېڅکله پرمختګ نهشي کولای.
د پاکستان د اپوزیسیون مشر محمود خان اڅکزي د جمعې په ورځ (د غبرګولي ۸مه) چمن کې یوې لویې ولسي غونډې ته د وینا په ترڅ کې زیاته کړه، چې د پاکستان د روانو سیاسي او اداري ستونزو یوازنی حل د ۱۹۷۳ کال د اساسي قانون په بشپړ پلي کېدو او د منتخب پارلمان د واکمنۍ په منلو کې دی.
محمود خان اڅکزي همداراز څرګنده کړه، چې پارلمان باید د واک اصلي سرچینه وبلل شي. هغه د افغانستان او پاکستان ترمنځ د اړیکو په اړه وویل، چې کابل باید د پاکستان ملي حاکمیت او ځمکنۍ بشپړتیا ته درناوی وکړي.
د هغه په وینا، دواړه هېوادونه یو بل ته اړتیا لري او د سیمې د ثبات لپاره دوه اړخیزه همکاري اړینه ده.
د پښتونخوا ملي عوامي ګوند مشر ټینګار وکړ، چې په سیمه کې جګړه د هېڅ ستونزې حللاره نه ده او یوازې د خبرو اترو له لارې په سیمه کې سوله او اقتصادي پرمختګ راتلای شي. هغه پر ډیورند کرښه د سوداګرۍ د ازادو زونونو پر جوړولو ټینګار وکړ او د قبایلي سیمو د خلکو د اقتصادي پیاوړتیا لپاره یې په مالیاتو کې د تخفیف غوښتنه وکړه.
نوموړي په خپلو خبرو کې یو ځل بیا یادونه وکړه، چې په پاکستان کې ټولو قومونو ته باید مساوي حقونه ورکړل شي. هغه وویل،څو چې د سرچینو او واک عادلانه وېش رامنځته نهشي، پاکستان له روانو بحرانونو څخه نهشي وتلای.
دا څرګندونې په داسې حال کې کېږي، چې پر ډیورند کرښه د پاکستاني ځواکونو او طالبانو ترمنځ د وروستیو نښتو له امله په کونړ او ننګرهار کې له ۱۰۰ زرو څخه ډېر خلک بېځایه شوي دي.