د خوړو او کرنې سازمان په ختیځو ولایتونو کې د زلزلې ځپلو کورنیو لاسنیوی کړی

یونسیار پر اېکس په خپاره کړي پیغام کې د دغې پېښې له امله ژوره خواشیني څرګنده کړې او ویلي یې دي چې په دې سخت وخت کې یې فکرونه او خواخوږي له زیانمنو کورنیو سره دي. دغه سازمان ټپیانو ته د بېړنۍ او بشپړې روغتیا هیله کړې ده.

ورته مهال، د متحده عربي اماراتو د بهرنیو چارو وزارت هم په یوه اعلامیه کې د پېښې د قربانیانو له کورنیو او افغان ولس سره خپله خواخوږي او تسلیت شریک کړی او د ټولو ټپیانو لپاره یې د ژر تر ژره روغتیا غوښتنه کړې ده.

دغه پېښه پرون هغه مهال رامنځته شوه چې له پاکستان نه د راستنېدونکو کډوالو یوه لارۍ د لغمان ـ جلال‌اباد پر لویه لاره واوښته. د راپورونو له مخې، په پېښه کې لږ تر لږه ۲۰ کسان، چې ۱۰ ماشومان او ۵ښځې هم پکې شاملې دي، مړه شوي او نږدې ۲۸ نور ټپیان شوي دي.

خوشحال خان کاکړ د برشور ولسوالۍ یوې ولسي غونډې ته د وینا پر مهال وویل چې افغانستان د تېرو پنځوسو کلونو جګړو، ناامنۍ او بهرنیو لاسوهنو له امله له سختو ستونزو او زیانونو سره مخ شوی دی.

هغه په افغانستان کې د بشري حقونو د بشپړ رعایت غوښتنه وکړه او ویې ویل چې د نجونو او ښځو پر زده‌کړو او نورو اساسي حقونو لګېدلي محدودیتونه باید پای ته ورسېږي.

نوموړي همداراز وغوښتل چې په افغانستان کې د ټولو قومونو، سیاسي جریانونو او ټولنیزو قشرونو په ګډون یو ټولشموله ملي حکومت جوړ شي. د هغه په وینا، باید لویه جرګه راوبلل شي، نوی اساسي قانون جوړ شي او د شفافو او رڼو ټاکنو له لارې واک د خلکو منتخب استازو ته وسپارل شي.

خوشحال خان کاکړ د خپلې وینا په بله برخه کې د پاکستان په پښتون مېشتو سیمو کې د طبیعي سرچینو او معدني شتمنیو د مدیریت په اړه هم نیوکه وکړه. هغه ادعا وکړه چې د سیمې طبیعي زیرمې د ځايي خلکو له رضایت پرته شرکتونو ته سپارل کېږي.

هغه وویل: «په توبه اڅکزي، توبه کاکړۍ، برشور، دکۍ، هرنایي او نورو سیمو کې د نایابه معدني موادو پراخې زېرمې شته، خو ځايي خلک ترې هېڅ ګټه نه شي اخیستلای.»

د پښتونخوا نیشنل عوامي ګوند مشر د «کانونو او معدني شتمنیو د ۲۰۲۵ کال قانون» مخالفت هم اعلان کړ او ویې ویل چې د پښتونخوا د طبیعي سرچینو لومړنی حق د همدې سیمو اوسېدونکو ته رسېږي.

نوموړي د پاکستان په پښتون مېشتو سیمو کې د ترهګرۍ، بې‌روزګارۍ، ګراني، جبري لادرکیو او سیاسي محرومیتونو پر زیاتېدو اندېښنه څرګنده کړه او له خلکو یې وغوښتل چې د خپلو ملي، سیاسي او ولسي حقونو د خوندي کولو لپاره ګډه او منظمه مبارزه وکړي.

د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد د ایکس له لارې د دفاع وزیر څرګندونې خپرې کړې او ویلي یې دي چې د مسکو او کابل ترمنځ د پوځي ـ تخنیکي همکارۍ احتمالي توافقنامه به د افغانستان د دفاع او امنیت د ساتنې لپاره وکارول شي.

د دفاع وزیر په وینا، له روسیې سره د دغه ډول همکارۍ په اړه اندېښنې بې‌ځایه دي او دا تړون د کوم بل هېواد پر ضد نه دی طرحه شوی.

هغه زیاته کړې: «که نور هېوادونه هم له افغانستان سره د ورته تړونونو د لاسلیکولو لېوالتیا ولري، موږ ورسره خبرې کولای شو.»

د نوموړي په خبره، د طالبانو حکومت له بېلابېلو هېوادونو سره د هغو همکاریو هرکلی کوي چې د افغانستان د امنیتي او دفاعي ظرفیتونو په پیاوړتیا کې مرسته وکړي.

دا څرګندونې داسې مهال کېږي چې په دې وروستیو کې د طالبانو او روسیې ترمنځ د اړیکو د پراختیا او د امنیتي همکاریو د زیاتېدو په اړه راپورونه او بحثونه زیات شوي دي.

د افغانستان د کانونو او صنایعو خونې مرستیال خان محمد وردګ د طالبانو تر کنټرول لاندې ملي ټلویزیون ته ویلي: «خارجي کمپنیانې به له دغه نندارتون څخه لیدنې وکړي او هغوی ته به فرصت برابر کړي، څو په افغانستان کې پانګونې وکړي».

د افغانستان د نړیوال ننداراتون مرکز مشر محمد صابر لطفي ویلي، چې د ایران، روسیې او ازبکستان چارواکو هم ډاډ ورکړی چې دغه نندارتون کې به ګډون وکړي.

د شېرباز کمین‌زاده په نوم یوه صنعتکار د طالبانو تر کنټرول لاندې ملي ټلویزیون ته ویلي، چې دې نندارتون کې به د افغانستان تولیدات نندارې ته کېښودل شي. د هغه په خبره، دغه نندارتون کولای شي چې په نړیواله کچه د افغانستان د تولیداتو پلور ته لاره برابره کړي.

تر دې مخکې هم طالبانو په کابل کې نندراتونونه جوړ کړي چې په‌کې ډېر کله د منځنۍ اسیا هېوادونو، چین، روسیې او ایران پانګوالو ګډون کړی دی.

د چین او روسیې سترګې د افغانستان د داخلي تولیداتو پر ځای طبیعي زېرمو ته دي او د کانونو په کېندلو کې پانګونو ته لېوالتیا لري. ډېری چینایي او روسي شرکتونو د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې په کانونو کې پانګونې کړي او عملا یې د کېندنو بهیر هم پیل کړی دی.

حبیب‌الرحمان حکمتیار د شنبې په ورځ (د غبرګولي ۹مه) له روسیې کابل ته د طالبانو د دفاع وزیر له ستنېدو وروسته په خپله اېکس پاڼه ویلي، چې نه پوهېږي ملا دین‌محمد خپل وجدان د دې «مزخرفاتو» پر وړاندې څنګه قانع کوي. په کابل کې د‌ طالبانو د علماوو شورا دې مشر په یوه تازه بیان کې ښځو ته د ټکنالوژۍ علم «فضول» او همداراز عصري زده کړې ناروا بللي دي.

هغه روسیې ته د طالبانو د دفاع وزیر د سفر او همداراز له مسکو سره د نظامي تخنیکي هوکړې لاسلیک ته په اشارې ویلي، که طالبان له روسیې وسایلو او تجهیزاتو ته د لاسرسي هڅه کوي، پوښتنه دا ده، چې امریکا به دغه کار ته اجازه ورکړي او که نه.

حکمتیار استدلال کړی، چې امریکا په افغانستان کې د پاتې امریکایي وسلو د له‌منځه وړلو هڅه کوي او نه غواړي حتا عادي تجهیزات د طالبانو لاس ته ورسېږي.

ده همدارنګه ادعا کړې، چې د پاکستان له‌خوا د وسلو پر ډیپوګانو بریدونه هم د واشنګټن په اجازه شوي او په‌ دې شرایطو کې د طالبانو لپاره د پرمختللو تجهیزاتو تر لاسه کول له واقعیت څخه لرې ښکاري.

حکمتیار د خپلې ادعا د پخلي لپاره تاریخي مثالونه هم را اخیستي او لیکلي یې دي، چې انګلیسانو امیر دوست‌محمد خان یوازې کابل ته د روسي استازي د سفر له امله له واکه لرې کړ او کابل یې اشغال کړ.

نوموړي همدارنګه یادونه کړې، چې د شوروي حضور د افغانستان په جګړه کې د لویدیځ او اسلامي نړۍ ملاتړ د مجاهدینو خوا ته ور واړاوه او که طالبان او روسیه نن پوځي معامله وکړي، ښايي د دوست‌محمد خان د ګوښه کېدو کیسه تکرار شي.

د طالبانو دفاع وزیر د روسیې له سفر وروسته؛ پاکستان به نور د برید جرئت ونه کړي | افغانستان انټرنشنل پښتو

د طالبانو دفاع وزیر په روسیې کې د یوې امنیتي غونډې په څنډه کې له مسکو سره نظامي تخنیکي هوکړه لاسلیک کړې او ویلي یې دي، چې دا د هېڅ کوم هېواد پر ضد نه ده، بلکې د افغانستان د دفاع او امنیت ساتلو لپاره به وي.