ذبیح الله مجاهد وايي چین په نړیوالو سټیجونو کې د افغانستان واقعیتونه په پام کې نیسي

د طالبانو د بلخ ولایت د صنعت او سوداګرۍ ریاست رییس ددې ډلې اړوندو رسنیو ته ویلي، چې په دغه ولایت کې که صنعتکارانو صنعتي پارکونه د شخصي موخو لپاره کارولي وی ترې بېرته اخیستل کېږي.

له دې وړاندې د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت ویلي وو، چې په زابل او غزني ولایتونو کې یې د صنعتي پارکونو د جوړولو لپاره ځمکې تثبیت کړي دي.

یاد وزارت ادعا کړې وه، چې واک ته د طالبانو له بیا رسېدو وروسته دې ډلې په هیواد کې د صنعتي سکتور هر اړخیز ملاتړ کړی، د صنعتي فابریکو په جوړولو کې د پام وړ لیوالتیا شته او د نویو صنعتي پارکونو جوړولو ته اړتیا لیدل کېږي.

طالبانو ددې صنعتي پارکونو د جوړېدو، پیل او د پانګونې په اړه جزییات نه دي ورکړي.

په افغانستان کې د «بچه‌بازۍ» تر نامه لاندې بېوزله او اغیزمن هلکان په ښځینه جامو او سینګار د زورواکو نارینه‌وو مېلمستیاوو ته بیول کېږي.

دوی نڅا ته اړ ایستل کېږي او وروسته ترې کله ناکله جنسي ناوړه ګټه اخیستل کېږي.

راپور وایي چې قربانیانو له دې وضعیت څخه تر تېښتې وروسته د وهلو ټکولو، جنسي تېري او رواني شکنجو کیسې کړې دي.

ډېری یې کله چې لوی شي او ږیرې یې پرمخ راشي، پرېښودل کېږي. یو شمېر قربانیان وروسته نشه‌یي توکو، فحشا یا ځان‌وژنې ته مخه کوي.

په ۲۰۲۱ کال کې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته د نړیوالو مرستو د پام وړ کمېدو له امله قربانیانو ته د ملاتړ او بیارغونې خدمات هم محدود شوي دي.

راپور د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د انساني ‌قاچاق وروستي راپور ته هم اشاره کړې او ویلي یې دي چې په افغانستان کې د ماشومانو جلب‌وجذب، انساني ‌قاچاق او بچه‌بازي لا هم دوام لري.

د راپور له مخې طالبان ماشومان د زور، دوکې او ناسمو ژمنو له لارې جذبوي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت هم د بچه‌بازۍ داسې پېښې ثبت کړې چې د طالبانو ځینې چارواکي او نورې وسله‌والې ډلې پکې ښکېلې بلل شوې دي.

ژوندي پاتې شویو قربانیانو ویلي چې اوس سیمه‌ییز قوماندانان او بانفوذه کسان د دې ناوړه کړنو اصلي عاملان دي.

ډېلي مېل لیکلي چې بچه‌بازي په افغانستان کې اوږد تاریخ لري او ریښې یې لږ تر لږه تر دیارلسمې پېړۍ رسېږي.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د ډایاګ مدیر عنایت‌الله ذوالفقار له یادې ډلې سره نږدې یوې رسنۍ ته ویلي، چې د دوې د نوي لارښود له‌مخې، افغانستان ته د ډرون او امینتي کامرو پر واردولو او استعمال بندیز لګول شوی او یوازې هغه کسان ترې محدوده استفاده کولی شي چې د یادې ډلې د لارښود پر شرایطو برابر وي.

عنایت‌الله وايي:« له امنیتي ډورن کامرو نه یوازې هغو کسانو ته د استفادې اجازه ورکوو، چې جواز لري، هوټل والا که له امنیتي کامرو استفاده کوي، هغوی به د کامرو د فعالیت لپاره فورمه اخلي، د استفادې ځای به یې کتل کېږي او د یو کال جواز په مقابل کې به شل زره افغانۍ مالیه ورکوي ».

نوموړي ویلي، چې د لارښود له‌مخې، کاروونکي خپل ډرونونه له ۱۰ مترو لوړ نه شي الوزولی.

یاد طالب چارواکي زیاته کړې:«هغو کسانو به چې مخکې ډرون کامرې کارولې، هغوی اوس اړ دي چې جواز ترلاسه کړي، که په شرایطو برابر وي په دې شرط. که په شرایطو نه وي برابر د استفادې حق نه لري».

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د ډایاګ مدیر ویلي، چې افغانستان ته د ډرون او امنیتي کامرو واردات او تولید د سراج‌الدین حقاني او د یاد وزارت د ارشد معین له اجازې پرته منع دي.

د طالبانو په دغه لارښود کې یوټیبران، د هوټلونو څښتنان او نور کسان هم له جواز پرته د امنیتي او ډرون کامرو د استعمال اجازه نه لري.

طالبانو خبرداری ورکړی چې له اجازې پرته د ډرون کامرو له کاروونکو سره به قانوني چلند وشي.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت په افغانستان کې د ډرون کامرو پر استعمال او وارداتو د بندیز د لاملونو په اړه له رسنیو سره معلومات نه دي شریک کړي.

د طالبانو د کورنیو چارو وزیر سراج الدین حقاني تره رسنیو ته ډېر کم راڅرګندیږي.

په حاجي ابراهیم مشهور د حقاني شبکې دغه غړی د طالبانو په واکمنۍ کې دنده نه لري خو د شخړو د حل یو کمېسیون یې جوړ کړی دی او له دې لارې یې په ځینو ولایتونو کې استازي ټاکلي دي.

د طالبانو له بیاځلي واکمنېدو سره د ځینو پخوانیو چارواکو کورونه ددې ډلې غړو ونیول او په لومړیو کالونو کې د پخواني ولسمشر محمد اشرف غني ورور حشمت غني ادعا وکړه، چې د هغه د ورور کور ابراهیم حقاني نیولی او پکې مېشت دی.

د سراج الدین حقاني یو بل تره چې د طالبانو په روانه واکمنۍ کې د کډوالو وزیر و، د داعش خراسان وسله والې ډلې په یوه ځانمرګي برید کې ووژل شو.

د طبیعت په ښکلو درو شتمنه اورکزۍ ولسوالۍ د وروستو میاشتو امنیتي پېښو له امله د سیلانیانو د سیل او سیاحت له نوملړه غورځېدلې ده.

سیمه‌ ییز خلک وایي هر کال دلته د سیمه‌ییزې ادارې له لوري د سیلانیانو د اسانتیا لپاره بېلابېل ترتیبات کېدل خو سږکال هغه ترتیبات هم ونه لېدلی شول. د دولتي کارکوونکو په وینا، د تېر کوچني اختر پر مهال د اورکزو ولسوالۍ ټولې سیمې پرانستې وې، په تګ راتګ کې هېڅ ډول ستونزه نه وه چې له کبله یې سلګونه زره سیلانیانو غرنیو سیمو ته مخه کړه. خو سږکال د سیلانیانو شمېر په نشت برابر و.

د اورکزو ولسوالۍ په درېو تحصیلونو وېشل شوې ده چې پکې د پاس اورکزو تحصیل، منځنۍ او کوزه اورکزۍ تحصیلونه شامل دي.

د اورکزو یوه دولتي کارکوونکي افغانستان انټرنشنل ته وویل چې په پاس اورکزو کې له تېرو شپږو میاشتو راهیسې د امنیت وضعیت خورا خراب شوی چې اغېزې یې اوس پر ټولې ولسوالۍ پرېوځي.

هغه وویل چې په منځنۍ او کوزه اورکزۍ کې امنیتي وضعیت نن هم د نورو سیمو په پرتله لږ څه ښه دی خو په سیمه کې وېره او ترهه ډېره زیاته ده او د اوازو بازار هر وخت تود وي چې له کبله یې سیلانیان له ورتګه ډډه کوي.

د اورکزو ولسوالۍ نږدې څلور سوه زره وګړي لري او ښایسته سیمه ده. د دې ولسوالۍ پولې له شمالي وزیرستان، کورمې، هنګو، کوهاټ او خیبر ولسوالیو سره نښتي دي.

د منخنۍ اورکزو د مشتي مېلې یو اوسېدونکي محمد عامر افغانستان انټرنشنل ته وویل، « له تېرو پنځو شپږو کلونو راهیسې اورکزو ته هر کال د دوبي په موسم کې سیلانیان په لکونو کې راتلل او همداسې د دوو لویو اخترونو په موقعو کې له درېو تر څلورو لکو سیلانیانو لرې پرتو سیمو ته راتګ کاوه».

د اورکزو یو استاد ثاقب سالار وویل چې پنځه کاله مخکې ټولې سیمې پرانېستې وې، له اورکزو څخه پورته کورمې، خیبر او ان تر شمالي وزیرستان پورې په اسانۍ سفر کېدای شو خو اوس حالت بشپړ بدل شوی دی.

هغه وویل، « د سیلانیانو د کموالي له کبله پر ځايي اقتصاد ډېر بد اغېز شوی او له دې سره بې‌روزګاري هم زیاته شوې ده».

هغه وویل چې په سیمه کې له شپږو میاشتو راهیسې انټرنیټ پرې شوی، چې له امله یې په ځانګړې توګه زده کوونکي له ګڼو ستونزو سره مخ دي.

د ثاقب سالار په وینا، انټرنېټ نن سبا یوه مهمه اړتیا ده خو له بده مرغه د احتجاجونو او غوښتنلیکونو باوجود د اورکزو خلک له دې مهمې اړتیا څخه محروم دي.

په پاس اورکزو کې له تېرو شپږو میاشتو راهیسې حالات خورا ترینګلي دي. سیمه‌ییزې ادارې په تازه ورځو کې خپل ټولو دولتي کارکوونکو ته لارښوونه کړې چې د پاس اورکزو خواته له تګ څخه ډډه وکړي. سیمه‌ییز خلک وایي چې په په دې سیمه کې پولیس د ماښام پر وخت له تاڼو دباندې نه شي وتلای چې له کبله یې هلته خلک له سختې ناامنۍ سره مخ دي.