د ملګرو ملتونو امنیت شورا د افغانستان پر وضعیت او د یوناما د ماموریت پر غځېدو بحث کوي

د اروپايي ټولنې د بهرنیو چارو او امنیت پالیسۍ عالي استازې کایا کالاس په اسلام‌اباد کې د پاکستان له لوړپوړو چارواکو سره د ستراتیژیکو خبرو په اتم پړاو کې د ګډون پر مهال د افغانستان او پاکستان ترمنځ پر وروستیو نښتو اندېښنه ښودلې ده.

نوموړې د پاکستان د بهرنیو چارو له وزیر او مرستیال لومړي وزیر اسحاق ډار سره په ګډه خبري ناسته کې وویل، چې پاکستان له افغانستان سره په شخړه کې نښتی او د تېرو څو اونیو نښتو بشري وضعیت کړکېچن کړی او د لا بې ثباتۍ ګواښ ډېروي.

کایا کالاس وویل، « له همدې امله موږ په دوامدار ډول له دواړو لوریو غوښتنه کړې چې زغم وکړي او تاوتریخوالی کم کړي».

کالاس همدارنګه د منځني ختیځ او د امریکا او ایران د شخړې په اړه د پاکستان د منځګړیتوب په اړه وویل چې د اسلام اباد ډیپلوماټیکې هڅې د پراخې جګړې د مخنیوي لپاره مهمې وې.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار په دې ناسته کې وویل، چې پاکستان د افغانستان، جنوبي اسیا، اروپا او منځني ختیځ د امنیتي وضعیت په ګډون د مهمو نړیوالو موضوعاتو په اړه له اروپايي ټولنې سره مفصل بحثونه کړي دي.

د حزب تحریر له خوا په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې د مسکو د نړیوال امنیتي فورم په څنډه کې د طالبانو د دفاع وزیر او د روسیې د امنیت شورا د منشي په حضور کې د لاسلیک شوي پوځي او تخنیکي هوکړه‌لیک د محتوا او جزییاتو نه شریکېدل د اندېښنې وړ دي.

دغې ډلې غوښتنه کړې چې د یاد تړون حدود او کره محتوا باید په شفافه توګه له خلکو سره شریکه شي او ټینګار یې کړی چې له روسیې سره هر ډول پوځي همکاري د مسلمانانو له تاریخي تجربو سره په ټکر کې ده.

په خبرپاڼه کې راغلي چې «روسیه یو استعمارګر هېواد او د اسلام او مسلمانانو تاریخي دښمن دی، نو ځکه باید افغانستان یو ځل بیا د سترو قدرتونو د سیالیو په ډګر بدل نه شي».

د حزب تحریر په وینا، په حساسو پوځي او تخنیکي برخو کې هر ډول همکاري باید د شرعي احکامو، د اسلامي امت د مصلحتونو او د افغانستان د هر اړخیزې خپلواکۍ په پام کې نیولو سره وشي.

دغه ډله زیاتوي چې د روسیې نوم د افغانستان او نړۍ د مسلمانانو په ذهنونو کې له کودتاوو، اشغال، بمباردونو او د میلیونونو انسانانو له قربانیو سره غوټه شوی دی.

په خبرپاڼه کې د عثماني خلافت په کمزوري کولو کې د روسیې ونډې، د منځنۍ اسیا او قفقاز پر سیمو واکمنۍ، د افغانستان اشغال، د چیچن د مسلمانانو ځپلو او په شام کې د بشار اسد د رژیم ملاتړ ته د روسیې د استعماري تګلارې د بېلګو په توګه اشاره شوې ده.

حزب تحریر د طالبانو پر مشرانو غږ کړی چې له داسې قدرتونو سره د اړیکو په پراخولو کې له پوره هوښیارۍ او سیاسي تقوا کار واخلي.

حزب تحریر ډله د یوې بنستپالې سختدریځې اسلامي ډلې په توګه چې د خلافت لپاره فعالیت کوي، په ګڼو هېوادونو کې ممنوع ګرځول شوې او طالبانو هم پرې بندیزونه لګولي دي.

ضمیر کابلوف زیاته کړې چې که څه هم په راتلونکي کې د نورو نظامي سیسټمونو په اړه د قراردادونو د لاسلیک احتمال شته خو اوس مهال اصلي تمرکز د هغو پوځي تجهیزاتو پر ترمیم او بیا رغونه دی چې اوس د طالبانو په واک کې دي.

دا هوکړه لیک تېره اونۍ د مسکو امنیتي ناستې په څنډه کې لاسلیک شو او د طالبانو د دفاع وزارت هم تایید کړې چې په نږدې ورځو کې به د دې هوکړې پر اساس عملي کارونه پیل شي.

په افغانستان کې د پخواني شوروي اتحاد او روسیې د پوځي تجهیزاتو لویه برخه له تېرو څو لسیزو راهیسې پاتې ده.

له ۲۰۰۱ کال وروسته، امریکا او ناټو هم د افغانستان د هوايي ځواک د پیاوړتیا لپاره له روسي چورلکو، په ځانګړې توګه له «مي-۱۷» ډوله هیليکوپټر ګټه پورته کړه، ځکه افغان پیلوټان او تخنیکران ورسره بلد وو او دا الوتکې د هېواد د سختې جغرافیې لپاره مناسبې ګڼل کېدې.

که څه هم د دې هوکړې بشپړ جزییات لا نه دي خپاره شوي، خو په ځینو هېوادونو کې یې اندېښنې راپارولې دي او اروپايي رسنیو د اوکراین په جګړه کې د طالبانو د احتمالي حضور په اړه پوښتنې مطرح کړې دي.

اوس مهال د هغو روسي تجهیزاتو او چورلکو کره شمېر معلوم نه دی چې د ۱۴۰۰ لمریز کال په زمري میاشت کې د جمهوریت له پرځېدو وروسته د طالبانو لاس ته ورغلې دي.

د دې پوځي او تخنیکي هوکړې په تړاو په افغانستان کې د روسیې د سوداګریز مرکز مشر هم ویلي، چې د تاتارستان جمهوریت شرکتونه چمتو دي د طالبانو په واک کې شته روسي نظامي تجهیزات ترمیم او بیا ورغوي.

دغه روسي چارواکي ویلي چې دا چمتووالی د مسکو او طالبانو ترمنځ د نظامي او تخنیکي همکاریو د نوي لاسلیک شوي هوکړه لیک په چوکاټ کې دی.

د طالبانو یادې ادارې ویلي، چې په دې لیدنه کې حنفي دملګرو ملتونو د کډوالۍ عالي کمیشنرۍ مرستې ستایلې او ویلي یې دي چې دوی راستنو شویو کډوالو ته د اسانتیاوو د برابرولو په برخه کې هڅې کړې دي.

حنفي زیاته کړې ده چې د طالبانو له بیا واکمنېدو راهیسې د سلګونو زرو وګړو شرعي او اساسي حقونه خوندي شوي دي.

حنفي د خپلې ادارې د شکایتونو د اورېدو په برخه کې د اسانتیاوو په اړه ویلي چې یاد وزارت ژمن دی چې د ښځو ستونزې ۲۴ ساعته واوري او هغوی له خپلو حقونو برخمنې کړي.

بل لوري ته عرفات جمال ویلي چې له ۲۰۲۳ کال څخه تر اوسه شاوخوا شپږ میلیونه افغان کډوال بېرته هېواد ته راستانه شوي چې دا شمېر د ټول نفوس ۱۵ سلنه جوړوي.

هغه زیاته کړې چې (یو این ایچ سي ار) هڅه کوي له راستنو شویو کډوالو سره د نقدي مرستو ترڅنګ د سرپناه برابرولو او د کوچنیو کاروبارونو د رامنځته کولو په برخه کې هم ملاتړ وکړي.

د طالبانو د امر بالمعروف وزارت په داسې حال کې د ښځو د ۲۴ ساعته ستونزو اورېدو خبره کوي، چې دغه وزارت په خپل تشکیل کې ښځینه کارکوونکې نه لري او په خپلو پرله پسې سختو تګلارو سره یې په ټولنیزو، اقتصادي او نورو برخو کې د ښځو فعالیتونه خورا محدود کړي دي.

په همدې موده کې شاوخوا ۱،۲۵ میلیونه کسان له جرمني څخه وتلي دي، چې دا شمېر د تېر کال په پرتله شاوخوا ۲ سلنه کم دی.

د احصایوي معلوماتو له مخې، د خالصې کډوالۍ شمېر (یعنې د داخلېدو او وتلو ترمنځ توپیر) ۲۳۵ زره کسانو ته رسېدلی دی، چې د تېر کال په پرتله ۴۵ سلنه کمښت ښيي.

د کموالي یو مهم لاملله هغو هېوادونو څخه د کډوالو د شمېر کمېدل ګڼل شوي، چې ډېری پناه غوښتونکي ترې جرمني ته ځي. له سوریې څخه خالصه کډوالي ۶۷ سلنه کمه شوې او له افغانستان څخه ۴۱ سلنه کمښت ثبت شوی، چې ۱۹ زره تنه کیږي. همدارنګه له اوکراین څخه هم ۲۱ سلنه کمښت لیدل شوی دی.

د راپور له مخې، د اروپايي ټولنې له ځینو هېوادونو څخه هم جرمني ته د تلونکو کسانو شمېر کم شوی دی.

په مقابل کې، جرمن وګړو په ۲۰۲۵ کال کې تر ډېره سویس، اتریش او هسپانیا ته کډه کړې ده. همدارنګه په جرمني کې دننه شاوخوا ۹۹۶ زره د ایالتونو ترمنځ داخلي کډوالۍ ثبت شوې دي.