د ښځو د حقونو ملاتړ بنسټ: د طالبانو د «زوجینو د تفریق اصولنامه» د بشري حقونو ښکاره نقض دی

د دغه ریاست د معلوماتو له مخې، یادې سیالۍ د پکتیکا ولایت د بدني روزنې او ورزش امریت په همکارۍ او د فوټبال فدراسیون د استازولۍ له لوري د ارګون ولسوالۍ په قره‌خېل ورزشي لوبغالي کې پیل شوې دي. په دغو سیالیو کې د کوربه پکتیکا ترڅنګ د غزني، خوست او پکتیا ولایتونو څخه اتو پیاوړو لوبډلو برخه اخیستې ده.

د دغو سیالیو په پرانیستونکې لوبه کې د پکتیا او غزني ولایتونو لوبډلې سره مخامخ شوې، چې د دواړو لورو ترمنځ لوبه د یو یو ګول په وهلو سره مساوي پای ته ورسېده. د المپیک او سپورټ ریاست چارواکو ویلي چې دغه سیالۍ به ۱۶ ورځې دوام وکړي.

د پکتیکا په ارګون کې د دغو لوبو تنظیموونکي وایي چې د داسې سیالیو د ترسره کېدو اصلي هدف د بېلابېلو ولایتونو د ځوانانو او ورزشکارانو ترمنځ د اړیکو پیاوړي کول او د سالمې تفریح برابرول دي. په سیمه کې د فوټبال مینه والو هم د دغو سیالیو له پیلېدو خوښي ښودلې ده.

بل خوا، د طالبانو د بدني روزنې او سپورټ عمومي ریاست هڅه کوي چې په بېلابېلو ولایتونو کې ورته سیمه ییزې لوبې تنظیم کړي. په همدې لړ کې، د یاد ریاست عمومي رییس احمدالله وثیق په دې وروستیو کې د روسیې په بلنه د مسکو په یوه نړیواله ورزشي غونډه کې ګډون وکړ، ترڅو د افغانستان د ورزشي ادارې لپاره بهرنی ملاتړ جلب کړي.

د یاد وزارت د خبرپاڼې له مخې، په بدخشان، تخار، کندوز، پروان، پنجشېر، بغلان، سمنګان، بلخ، بامیان، میدان‌وردګ، سرپل، فاریاب، غور، خوست، لوګر، کونړ، نورستان او ننګرهار ولایتونو کې د نسبتاً سختو ورښتونو او د سېلابونو د راوتلو وړاندوینه شوې ده.

خبرپاڼه زیاتوي چې په یادو ولایتونو کې د باران کچه له ۱۰ څخه تر ۳۰ ملي‌مترو پورې اټکل شوې ده، چې له امله یې د سیندونو د اوبو د لوړېدو او د ځینو سیمو د سېلابي کېدو ګواښ شته.

دغه راز د هوا پوهنې ادارې په یوه جلا خبرداري کې ویلي چې په مرکزي، شمالي، سوېل‌ختیځو، سوېلي او لوېدیځو ولایتونو کې د تېزو بادونو، دوړو او خاورو احتمال هم شته.

د خبر له مخې، د بادونو سرعت به په بېلابېلو سیمو کې په ساعت کې له ۵۰ تر ۹۰ کیلومترو پورې وي، چې له امله یې د لید کچه ټیټېدل، د سړکونو خنډونه او د ځینو سیمو لپاره د تګ راتګ ستونزې رامنځته کېدای شي.

مسوولان له خلکو غوښتنه کوي چې د احتمالي سېلابونو او سختو هوايي شرایطو پر مهال احتیاطي تدابیر ونیسي او له اړتیا پرته سفرونه محدود کړي.

د هرات د درملو او روغتیايي محصولاتو د واردولو او وېشلو د څارنې او ارزونې عمومي مدیریت طالب مسوولینو ویلي، چې د دغې ادارې د منظم پلان له مخې د هرات ښار په بېلابېلو ناحیو کې د ۱۶ درملتونونو وضعیت له نږدې څارل شوی او ارزول شوی دی.

خبرپاڼه وایي،‌ د دغې ارزونې په پایله کې، پرېکړه وشوه چې شپږ متخلف درملتونونه د قانوني سرغړونو او خلکو ته د تاریخ‌تېرو درملو د ورکړې له امله وتړل شي. د طالبانو مسوولینو زیاته کړې، چې له دغو درملتونونو څخه ۱۳ قلمه بې‌لیبله، غیرمجاز او تاریخ‌تېر درمل هم راټول او ضبط کړل شوي دي.

د هرات سیمه ییز چارواکي وایي چې په دغه ولایت کې به د درملو د کیفیت د کنټرول او د ناقانونه درملو د پلور د مخنیوي په موخه د درملتونونو د څارنې لړۍ په جدي توګه دوام ومومي او له سرغړونکو سره به قانوني چلند وشي.

هغه د امریکا د سنا د بهرنیو اړیکو کمېټې په غونډه کې د کریس کونز د پوښتنې په ځواب کې، چې په قطر کې د السیلیه کمپ د افغان کډوالو د برخلیک په اړه یې کړې وه، وویل چې دغه کډوال به په نورو خوندي هېوادونو کې مېشت کړل شي.

کریس کونز په دې غونډه کې وویل چې شاوخوا ۱۱۰۰ پخواني افغان همکاران، ۴۰۰ ماشومان او د امریکايي پوځیانو د کورنیو ۱۵۰غړي لا هم په قطر کې له نامعلوم برخلیک سره مخ دي.

هغه خبرداری ورکړ چې دغه کسان ښايي بېرته افغانستان ته واستول شي یا هم د د کانګو ډیموکراتیک جمهوریت په څېر هغو هېوادونو ته ولېږدول شي چې د ایبولا ویروس له پراخېدو سره مخ دي.

دغه ډیموکراټ سناتور د امریکا د بهرنیو چارو له وزیره وغوښتل چې د دغو کسانو، په ځانګړي ډول د امریکايي پوځیانو د کورنیو غړو، امریکا ته د لېږد لپاره له کانګرس سره همکاري وکړي.

خو مارکو روبیو په ځواب کې وویل: «زه داسې ژمنه نه شم کولی. لومړی دا چې تېر کال پر ملي ګارډ د برید له پېښې وروسته یو اجراییوي فرمان صادر شوی دی. له همدې امله موږ اوس مهال هېڅ افغان امریکا ته نه شو داخلولی».

روبیو زیاته کړه چې امریکا له څو هېوادونو سره د دغو افغانانو د یوې برخې د منلو په اړه خبرې کړې دي، خو تر اوسه هېڅ هېواد د ټولو دغو کډوالو د منلو چمتووالی نه دی ښودلی.

هغه کریس کونز ته وویل: «زه به له تاسو سره همکاري وکړم څو د دغو کسانو لپاره مناسب ځایونه پیدا کړو. موږ غواړو چې دا کار ترسره شي».

د تېر کال په نومبر میاشت کې، وروسته له هغه چې یوه افغان کډوال په واشنګټن کې د امریکا د ملي ګارډ پر ځواکونو ډزې وکړې، د ډونالډ ټرمپ ادارې امریکا ته د افغانانو د سفر او منلو محدودیتونه لا سخت کړل

ټرمپ د یوه اجراییوي فرمان له لارې د افغانستان په ګډون د ۱۲ هېوادونو د وګړو امریکا ته ننوتل منع کړل. امریکايي رسنیو راپور ورکړی چې د ټرمپ اداره د داسې طرحې ارزونه کوي چې له مخې یې په قطر کې مېشت یو شمېر افغان کډوال د کانګو ډیموکراتیک جمهوریت ته ولېږدول شي.

دغه طرحه له پراخو نیوکو سره مخ شوې ده. د امریکا له ۶۰۰ څخه زیاتو پخوانیو ملکي او پوځي چارواکو په یوه پرانیستي لیک کې له مارکو روبیو غوښتي چې کانګو ته د افغان کډوالو د لېږد له پرېکړې تېر شي.

په ورته وخت کې، کریس کونز د کډوالو په اړه د امریکا پر اوسنیو محدودوونکو تګلارو نیوکه وکړه او ویې ویل، هغه کسان چې د کډوالۍ د پروګرامونو له لارې امریکا ته داخل شوي، له تر ټولو سختو امنیتي ارزونو تېر شوي او د امریکا په پرمختګ کې یې مهم رول لوبولی دی.

هغه زیاته کړه چې له ځپنې او بې‌ثباتۍ څخه تښتېدلي کډوال د کیوبا، وېنېزویلا، وېتنام او افغانستان په څېر هېوادونو څخه، په تېرو لسیزو کې د امریکا د پرمختګ او ودې لپاره د پام وړ ونډه لرلې ده.

د طالبانو د امر بالمعروف وزارت د معلوماتو له مخې، دغه قضیې وروسته له هغې تر څېړنې لاندې ونیول شوې چې یو شمېر ښځو د دغه وزارت ریاستونو ته مراجعه وکړه او د خپلو کورنیو له خوا د دوی له خوښې پرته د جبري ودونو په تړاو خپل شکایتونه ثبت کړل.

یاد وزارت وایي، د دوی ولایتي مسوولینو له هغو کورنیو سره چې په دغو قضیو کې ښکېلې وې، لیدلي او هغوی ته یې د ښځو د شرعي حقونو او په ځانګړې توګه د واده په چاره کې د رضایت د اصل په اړه معلومات او توصیې وړاندې کړې دي.

د طالبانو دغه وزارت زیاته کړې، چې د دغو هڅو په پایله کې یادو کورنیو د خپلو پخوانیو اقداماتو په اړه پښېماني ښودلې او ژمنه یې کړې چې په راتلونکي کې به د ښځو شرعي حقونه رعایتوي او د خپلو لورګانو ودونه به د هغوی د رضایت او د دیني ارزښتونو پر بنسټ ترسره کوي.

دا په داسې حال کې ده چې د بشري حقونو د سازمانونو د راپورونو له مخې، په افغانستان کې پر ښځو او نجونو سخت محدودیتونه لګول شوي او طالبانو نجونې له شپږم ټولګي څخه پورته له زده کړو منع کړې دي.

د ملګرو ملتونو د راپورونو له مخې، په افغانستان کې د ښځو پر وړاندې د محدودیتونو زیاتوالي او له زده کړو د نجونو محرومیت، هغوی له ګڼو رواني او ټولنیزو ستونزو، په ځانګړې توګه له وخت څخه مخکې او جبري ودونو سره مخ کړې دي.