د پاکستان پوځ په بلوچستان کې د ۱۷ وسله والو د وژلو ادعا کړې

د ژغورنې او مرستندویه ادارې یا ریسکیو ۱۱۲۲ مسوولینو ویلي چې د پېښې له راپور ترلاسه کېدو سره سم، د دوی طبي ډله سمدستي د پېښې ځای ته ورسېده.

د سرچینو په وینا، طبي کارکوونکو د پولیسو په شتون کې لومړنۍ طبي ارزونې ترسره کړې او وروسته یې مړي د قانوني او عدلي چارو د بشپړولو لپاره روغتون ته لېږدولي دي. سرچینو افغانستان انټرنشنل - پښتو ته تایید کړې چې د دغو جسدونو موندل کېدو په سیمه کې د خلکو ترمنځ سخته وېره او اندېښنه خپره کړې ده.

د پولیسو د لومړنیو معلوماتو له مخې، د موندل شویو مړو کې یو ښځه او خاوند او ورسره یو بل کس هم شامل دي.

تر اوسه د دې پېښې اصلي علت او انګېزه نه ده روښانه شوې، خو پولیسو ویلي چې د شواهدو د راټولولو ترڅنګ یې رسمي پلټنې پیل کړې دي. پولیس چارواکو زیاته کړې چې د پېښې ټول اړخونه تر څېړنې لاندې دي او د پلټنو له بشپړېدو وروسته به نور جزییات له رسنیو سره شریک کړي.

د پاکستان د شخړو او امنیتي مطالعاتو انسټیټیوټ د راپور له مخې، په دې موده کې بلوچستان د تاوتریخوالي مرکز پاتې شوی، ۲۴ بریدونه پکې ثبت شوي، چې په بېلابېلو ولسوالیو کې شوي دي.

که څه هم په خیبر پښتونخوا کې د بریدونو شمېر د راپور له مخې یوڅه کم و، خو د مرګ ژوبلې کچه پکې تر ټولو لوړه ثبت شوې، چې دا د کمو خو مرګونو بریدونو نښه ګڼل کېږي.

په دغه ایالت کې پر پاکستاني ځواکونو سربېره، د سولې کمېټو غړي، قبایلي مشران او سیاسي او مذهبي څېرې په نښه شوې دي.

د راپور له مخې په دې موده کې تر ټولو ډېر کارېدلي تاکتیکونه هدفي وژنې او تښتونې وې. د کوټې د چمن پاټک ته نږدې پر مسافرو وړونکي رېل ګاډي ځانمرګی برید تر ټولو خونړی پېښه بلل شوې، چې مسوولیت یې د بلوچ ازادي غوښتونکي پوځ منلی دی.

د پاکستان امنیتي ځواکونو په ۱۱ عملیانو کې د ۳۸ وسله والو د وژلو خبر ور کړی دی.

راپور وايي، وسله والو ډلو د عملیاتو تر څنګ د معلوماتي او تبلیغاتي جګړې برخه هم فعاله ساتلې ده. د تحریک طالبان پاکستان، د اسلامي دولت خراسان څانګې، حرکت انقلاب اسلامي پاکستان، جماعت الاحرار او اتحاد المجاهدین پاکستان په ګډون بېلابېلو ډلو د لوی اختر او حج اړوند پیغامونه د خپلو ایډیالوژیکو روایتونو د پیاوړتیا، د پلویانو د جلب او د وسله وال فعالیت د توجه لپاره کارولي دي.

بلوڅ او جهادي ډلو په بلوچستان او خیبر پښتونخوا کې د لسګونو بریدونو مسوولیت منلی دی، او په دې موده کې د تحریک طالبان پاکستان او جماعت الاحرار ترمنځ د تبلیغاتي جګړې شدت هم زیات شوی، چې د راپور لیکونکو په وینا، د وسله والو ډلو ترمنځ د داخلي اختلافاتو ژورتیا ښيي.

دواړه خواوو د سیمې د ثبات ساتلو د همغږۍ پر پیاوړتیا او د ترهګرۍ ضد ګدو همکاریو پر پراختیا هم هوکړه کړې ده. دغه لیدنه داسې مهال شوې، چې چین هڅه کوي د طالبانو او پاکستان ترمنځ روان کړکېچ کم کړي.

اسلام‌‌اباد ادعا کوي، چې وسله‌‌والې ډلې د افغانستان له خاورې د پاکستان پر ضد بریدونه کوي او طالبانو په افغان خاوره کې ورته پناه ورکړې ده. طالبانو دغه تورونه رد کړي او ویلي یې دي، چې په پاکستان کې ناامني او د وسله‌والو فعالیتونه د هغه هېواد کورنۍ ستونزه ده.
محمد صادق خان د سې‌شنبې په ورځ پر اېکس پاڼه کاږلي، چې له افغان خاورې د پاکستاني طالبانو تحریک او ختیځ ترکستان اسلامي غورځنګ د فعالیتونو او د رامنځته شويو ګواښونو په ګډون د سیمه‌ییز امنیت په اړه رغنده بحثونه شوي دي.

اسلام‌‌اباد ادعا کوي، چې د ټي‌ټي‌پي ډلې ګڼ غړي په افغانستان کې پناه‌ ځایونه لري او له هماغه ځایه فعالیت کوي؛ خو طالبان دغه ادعا ردوي. د پاکستان او طالبانو اړیکې د روان زېږدیز کال په پیل کې پر ډیورنډ کرښه د خونړیو نښتو له امله کړکېچنې شوې او د دواړه خواوو ترمنځ د وروستیو کلونو تر ټولو جدي تقابل رامنځته شوی.

له هغه وخت راهیسې چین خپلې ډیپلوماتیکې هڅې پراخې کړې؛ څو د کړکېچ د پراخېدو مخه ونیسي. یو شیاویونګ د مارچ په میاشت کې د اسلام‌‌اباد او کابل ترمنځ څو ډیپلوماتیک سفرونه وکړل. همدارنګه چین د سین‌کیانګ سیمې په مرکز اورومچي کې د پاکستاني چارواکو او طالبانو ترمنځ د مستقیمو خبرو کوربه هم و.

چینایي چارواکو په ښکاره له دواړو خواوو غوښتي، چې خپل اختلافات د پوځي اقدام پر ځای د خبرو اترو له لارې حل کړي. دوی د اوربند د ټینګښت او پراخ سیاسي تفاهم د رامنځته کېدو له هڅو ملاتړ هم کړی دی.

د اپرېل په میاشت کې پاکستان او طالبان د چین په منځګړیتوب بیا خبرو ته کېناستل؛ څو کړکېچونه راکم کړي او پر ډیورنډ کرښه د امنیت، د وسله‌‌والو ډلو د فعالیتونو او اقتصادي همکاریو لپاره د اوږدمهاله چوکاټ په اړه بحث وکړي.

وروسته دواړه خواوو دغه خبرې «رغنده او ګټورې» وبللې او چین هم اعلان وکړه، چې د مذاکراتو بهیر د پرمختګ په حال کې دی.

د پيکس لخوا د خپاره شوي میاشتني امنیتي راپور له مخې، وسله والو ډلو د می په میاشت کې، په ځانګړې توګه په خیبر پښتونخوا او بلوچستان کې بېرته خپل فعالیتونه ګړندي کړي دي. د بریدونو، مرګ ژوبلې، ځانمرګو بریدونو او سړي تښتونو د کچې ناڅاپي لوړېدل ښيي چې حکومت د ترهګرۍ پر ضد پرله پسې هڅو سربېره امنیتي ننګونې لا هم په جدي توګه پر ځای دي.

د پيکس د معلوماتو له مخې، د می په مياشت کې په هېواد کې ۱۲۸ وسله وال بریدونه شوي، ۷۱ ملکي وګړي، ۶۸ د امنیتي ځواکونو سرتيري او د سولې د کمېټو ۶ غړي پکې وژل شوي، په داسې حال کې چې ۱۴۷ ملکي وګړي، ۳۵ امنیتي سرتيري او د سولې کمېټې ۳ غړي ټپیان شوي هم دي.

په راپور کې ویل شوي، د اپرېل د میاشتې په پرتله په می کې، د ملکي وګړو وژنه له ۳۷څخه ۷۱ ته لوړه شوې چې ۹۲ سلنه زیاتوالی ښيي، او د امنیتي ځواکونو مرګ ژوبله له ۲۸څخه ۶۸ ته رسېدلې چې ۱۴۳ سلنه زیاتوالی ښیي.

د پيکس لخوا یو تر ټولو د اندېښنې وړ ټکی د ځانمرګو بریدونو په بې ساري ډول ډېرېدل ښودل شوي دي. ویل شوي چې د می په مياشت کې په دغه هېواد کې شپږ ځانمرګي بریدونه شوي، چې څلور یې د موټر په واسطه شوي وو. او یوازې په دغو بریدونو کې ۳۴ امنیتي سرتيري او ۹ ملکي وګړي وژل شوي دي.

په راپور کې زیاته کړل شوې، بلوچستان تېره میاشت تر ټولو زیات ځپلی ايالت و. په دغه ايالت کې ۷۱ وسله وال بریدونه ثبت شوي دي. او په ټول هېواد کې د ۵۴ راپور شویو تښتونو څخه ۵۲یوازې په بلوچستان کې شوې دي، چې په دغه ایالت کې د وسله والو ډلو د نفوذ زیاتوالی څرګندوي.

پيکس د امنیتي ځواکونو لخوا په ټول هېواد کې د ترهګرۍ پر ضد عملياتو په اړه ويلي، امنیتي ځواکونو تېره مياشت ۲۷۰ وسله وال وژلي او ۱۵ نور یې نیولي دي. په وژل شویو وسله والو کې ۱۲۸ په پخوانیو قبایلي سیمو، ۶۲ په خیبرپښتونخوا، ۷۱ په بلوچستان او یو په پنجاب کې وژل شوی دی.

همداراز دغه څيړنيزې ادارې د روان کال د امنیت عمومي انځور لا هم د اندېښنې وړ بللی، او زیاته کړې یې ده، د ۲۰۲۶م کال په لومړیو پنځو میاشتو کې په دغه هېواد کې ټول ۱۹۰۴ کسان وژل شوي، چې پکې ۱۲۵۸ وسله وال، ۳۵۲ ملکي وګړي او ۲۸۱ د امنیتي ځواکونو سرتيري شامل دي.

خواجه اصف دغه څرګندونې وروسته له هغې وکړې چې داسې راپورونه خپاره شول چې ګواکې د طالبانو مشر هبت‌الله اخندزاده له ټي‌ټي‌پي غوښتي چې په پاکستان کې خپل بریدونه ودروي.

د پاکستان د دفاع وزیر وویل: «دا دریځ یوازې په رسنیو کې مطرح شوی او په عملي ډګر کې یې هېڅ بدلون نه دی راوستی.» هغه زیاته کړه چې له ټي‌ټي‌پي څخه د طالبانو ملاتړ لا هم پر خپل ځای پاتې دی.

نوموړي همداراز ټینګار کړی چې د وسله‌والو ډلو په اړه د طالبانو د ادارې پر متضادو څرګندونو باور کول «ډېر خطرناک کار» دی او تر اوسه په عملي ډول هېڅ نوی اقدام نه تر سترګو کېږي.

د پاکستان پوځ ته نږدې ورځپاڼې اېکسپرېس ټریبیون د دوشنبې په ورځ راپور ورکړی چې طالبانو په غیر رسمي ډول اسلام‌اباد ته خبر ورکړی چې هبت‌الله اخندزاده ټي‌ټي‌پي ته خبرداری ورکړی څو په پاکستان کې خپل بریدونه ودروي. خو د راپور له مخې، پاکستان دغه پیغام ناکافي بللی او ویلي یې دي چې یوازې خبرداری بسنه نه کوي، بلکې عملي اقدامات اړین دي.

ورځپاڼه لیکي چې دا پیغام د طالبانو د هغو هڅو یوه برخه ده چې غواړي اسلام‌اباد قانع کړي څو باور وکړي چې دوی د تحریک طالبان پاکستان او نورو وسله‌والو ډلو د مهارولو لپاره اقدام کوي.

د طالبانو او پاکستان ترمنځ اړیکې په وروستیو میاشتو کې ترینګلې شوې دي او د دواړو لورو ترمنځ نښتو او تاوتریخوالي مرګ‌ژوبله هم اړولې ده. د سیمې یو شمېر هېوادونو، لکه سعودي عربستان، ترکیې، قطر او چین هڅه کړې چې د دواړو لورو ترمنځ د خبرو اترو زمینه برابره کړي، خو تر اوسه دغو هڅو د پام وړ پایله نه ده لرلې.

پاکستان له طالبانو غواړي چې په لیکلي ډول ډاډ ورکړي چې د ټي‌ټي‌پي ملاتړ نه کوي او د دې ډلې غړي به له افغانستان وباسي. خو طالبان بیا ټینګار کوي چې د افغانستان په خاوره کې هېڅ بهرنۍ وسله‌واله ډله فعالیت نه لري او د افغانستان خاوره به د نورو هېوادونو پر ضد نه کارول کېږي.