د امریکا د بهرنیو چارو وزیر: په قطر کې مېشت افغان کډوال امریکا ته نه لېږدول کېږي

په اروپا کې یو شمېر هېوادونه هڅه کوي چې د ماشومانو پر ټولنیزو رسنیو د لاسرسي محدودیتونه زیات کړي. دا هڅې وروسته له هغې چټکې شوې چې اسټرالیا تېر کال دسمبر کې د نړۍ لومړنی هېواد شو چې د ۱۶ کلونو څخه د کم عمره کسانو لپاره یې د ټولنیزو رسنیو کارول منع کړل.

سویډنۍ څېړونکې لیزا اینګلنډ کرافت د یوې خبري غونډې پر مهال، چې د ټولنیزو چارو او عامې روغتیا وزیر یاکوب فورسمېد هم پکې ګډون درلود، وویل چې د عمر د محدودیت د پلي کېدو احتمالي زیانونه شته، خو د دې ډول رسنیو ته د دوامدار او بې محدودیته لاسرسي په پرتله یې ګټې ډېرې دي.

هغې زیاته کړه چې دا بندیز په داسې ډول عملي کېدای شي چې د کاروونکو د عمر د تایید مسوولیت د ټولنیزو رسنیو د پلاتفورمونو پر شرکتونو واچول شي.

اوس مهال په سویډن کې تر ۱۳ کلنۍ کم عمره ماشومان یوازې د مور او پلار په رضایت د ټولنیزو رسنیو حسابونه جوړولای شي.

د ټولنیزو چارو او عامې روغتیا وزیر یاکوب فورسمېد وویل: «موږ یوه بشپړه نسل د نه ختمېدونکي سکرول کولو له امله له لاسه ورکوو. سکرینونه، ټولنیزې رسنۍ او د هغوی اغېز د ماشومانو او ځوانانو پر روغتیا زموږ د وخت له سترو ننګونو څخه دي».

بلخوا، په ګاونډي ناروې کې حکومت د روان کال په اپرېل میاشت کې اعلان وکړ چې د کال تر پایه به پارلمان ته داسې لایحه وړاندې کړي چې له مخې به یې د ۱۶ کلونو څخه د کم عمره کسانو لپاره د ټولنیزو رسنیو کارول منع شي.

د طالبانو د امر بالمعروف وزارت د معلوماتو له مخې، دغه قضیې وروسته له هغې تر څېړنې لاندې ونیول شوې چې یو شمېر ښځو د دغه وزارت ریاستونو ته مراجعه وکړه او د خپلو کورنیو له خوا د دوی له خوښې پرته د جبري ودونو په تړاو خپل شکایتونه ثبت کړل.

یاد وزارت وایي، د دوی ولایتي مسوولینو له هغو کورنیو سره چې په دغو قضیو کې ښکېلې وې، لیدلي او هغوی ته یې د ښځو د شرعي حقونو او په ځانګړې توګه د واده په چاره کې د رضایت د اصل په اړه معلومات او توصیې وړاندې کړې دي.

د طالبانو دغه وزارت زیاته کړې، چې د دغو هڅو په پایله کې یادو کورنیو د خپلو پخوانیو اقداماتو په اړه پښېماني ښودلې او ژمنه یې کړې چې په راتلونکي کې به د ښځو شرعي حقونه رعایتوي او د خپلو لورګانو ودونه به د هغوی د رضایت او د دیني ارزښتونو پر بنسټ ترسره کوي.

دا په داسې حال کې ده چې د بشري حقونو د سازمانونو د راپورونو له مخې، په افغانستان کې پر ښځو او نجونو سخت محدودیتونه لګول شوي او طالبانو نجونې له شپږم ټولګي څخه پورته له زده کړو منع کړې دي.

د ملګرو ملتونو د راپورونو له مخې، په افغانستان کې د ښځو پر وړاندې د محدودیتونو زیاتوالي او له زده کړو د نجونو محرومیت، هغوی له ګڼو رواني او ټولنیزو ستونزو، په ځانګړې توګه له وخت څخه مخکې او جبري ودونو سره مخ کړې دي.

یاد نړیوال بنسټ د سې‌شنبې په ورځ، د غبرګولي په ۱۲مه، په ایکس خواله رسنۍ کې لیکلي چې د خوړو نشتون د افغانستان د روغتیايي وضعیت پر وړاندې یوه جدي ننګونه ګرځېدلې او تر ټولو زیانمن قشرونه یې ښځې او ماشومان دي.

د خوړو نړیوال پروګرام ویلي چې د جګړو، د اکمالاتي لارو د بندېدو او د لارو د تړل کېدو له امله افغانستان ته د مرستو رسولو بهیر له سخت فشار سره مخ شوی دی.

دغه بنسټ زیاته کړې: «زموږ د اړتیا وړ بودجې یوازې اته سلنه تمویل شوې او د جګړو او سرحدي بندیزونو له امله د اکمالاتي لارو د تړل کېدو له کبله زموږ عملیات په افغانستان کې له سختو ستونزو سره مخ دي.»

تر دې وړاندې هم د خوړو نړیوال پروګرام خبرداری ورکړی و چې د ایران او امریکا ترمنځ د جګړې او سیمه‌ییزو کړکېچونو اغېزو افغانستان ته د بشري مرستو پر بهیر منفي اغېز کړی دی.

د پروګرام په وینا، د هرمز تنګي د تړل کېدو له امله افغانستان ته د بشري مرستو د خوراکي توکو لېږد د پخوا په پرتله درې برابره ډېر وخت نیسي، چې دا چاره د مرستو رسولو بهیر لا ستونزمن کړی دی.

د خوړو نړیوال پروګرام ټینګار کړی چې د روانو بشري اړتیاوو د پوره کولو لپاره بېړني مالي ملاتړ ته اړتیا ده، څو د خوارځواکۍ د پراخېدو او د میلیونونو افغانانو د خوراکي ناامنۍ مخه ونیول شي.

د راډیوګانو مسوول انور صادق نن سې شنبه، د غبرګولي پر ۱۲مه افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې دا تاوانونه د دوی له شخصي امکاناتو لوړ دي او د بیا رغونې لپاره د اړوندو ادارو او د خبریالانو د ملاتړو ادارو همکارۍ ته اړتیا لري.

د معلوماتو له مخې، دغه توپان او توندو بادونو یوازې یادو رسنیو ته نه، بلکې د خوست په بېلابېلو سیمو کې عامو خلکو او نورو عامه تاسیساتو ته هم مالي زیانونه اړولي دي او د زیانونو د کچې په اړه یې ارزونې لا هم په سیمه کې دوام لري.

دا په داسې حال کې ده چې په هېواد کې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته رسنۍ له سختو اقتصادي او مسلکي ننګونو سره مخ دي او د بیان د ازادۍ د محدودېدو له امله ګڼو رسنیو خپل فعالیتونه درولي دي.

د سوریې د کورنیو چارو وزیر انس خطاب په مکه کې د سعودي عربستان د کورنیو چارو وزیر او د حج د عالي کمېټې مشر شهزاده عبدالعزیز بن سعود بن نایف بن عبدالعزیز سره هم کتلي دي.

د دې لیدنې خبر د سعودي عربستان رسمي رسنیو ور کړی دی، خو د طالبانو د کورنیو چارو وزیر په اړه تر اوسه څه نه دي ویل شوي، چې له سعودي چارواکو سره یې لیدنه شوې ده او که نه.

په ورته وخت کې د طالبانو د استخباراتو رییس عبدالحق وثیق هم د سوریې د استخباراتو له رییس جنرال حسین السلیمه سره لیدلي، خو تر دې مهاله ددغو لیدنو جزئیات نه دي په ډاګه شوي.

سعودي عربستان د سوریې له نوي حکومت سره نږدې اړیکې لري، خو له طالبانو سره په اړیکو کې سره له دې، چې په کابل کې یې خپل سفارت پرانېستی، محتاطانه چلند لري.