په پکتیکا کې د څلورو ولایتونو د فوټبال لوبډلو ترمنځ سیالۍ پیل شوې

د یاد وزارت د خبرپاڼې له مخې، په بدخشان، تخار، کندوز، پروان، پنجشېر، بغلان، سمنګان، بلخ، بامیان، میدان‌وردګ، سرپل، فاریاب، غور، خوست، لوګر، کونړ، نورستان او ننګرهار ولایتونو کې د نسبتاً سختو ورښتونو او د سېلابونو د راوتلو وړاندوینه شوې ده.

خبرپاڼه زیاتوي چې په یادو ولایتونو کې د باران کچه له ۱۰ څخه تر ۳۰ ملي‌مترو پورې اټکل شوې ده، چې له امله یې د سیندونو د اوبو د لوړېدو او د ځینو سیمو د سېلابي کېدو ګواښ شته.

دغه راز د هوا پوهنې ادارې په یوه جلا خبرداري کې ویلي چې په مرکزي، شمالي، سوېل‌ختیځو، سوېلي او لوېدیځو ولایتونو کې د تېزو بادونو، دوړو او خاورو احتمال هم شته.

د خبر له مخې، د بادونو سرعت به په بېلابېلو سیمو کې په ساعت کې له ۵۰ تر ۹۰ کیلومترو پورې وي، چې له امله یې د لید کچه ټیټېدل، د سړکونو خنډونه او د ځینو سیمو لپاره د تګ راتګ ستونزې رامنځته کېدای شي.

مسوولان له خلکو غوښتنه کوي چې د احتمالي سېلابونو او سختو هوايي شرایطو پر مهال احتیاطي تدابیر ونیسي او له اړتیا پرته سفرونه محدود کړي.

د هرات د درملو او روغتیايي محصولاتو د واردولو او وېشلو د څارنې او ارزونې عمومي مدیریت طالب مسوولینو ویلي، چې د دغې ادارې د منظم پلان له مخې د هرات ښار په بېلابېلو ناحیو کې د ۱۶ درملتونونو وضعیت له نږدې څارل شوی او ارزول شوی دی.

خبرپاڼه وایي،‌ د دغې ارزونې په پایله کې، پرېکړه وشوه چې شپږ متخلف درملتونونه د قانوني سرغړونو او خلکو ته د تاریخ‌تېرو درملو د ورکړې له امله وتړل شي. د طالبانو مسوولینو زیاته کړې، چې له دغو درملتونونو څخه ۱۳ قلمه بې‌لیبله، غیرمجاز او تاریخ‌تېر درمل هم راټول او ضبط کړل شوي دي.

د هرات سیمه ییز چارواکي وایي چې په دغه ولایت کې به د درملو د کیفیت د کنټرول او د ناقانونه درملو د پلور د مخنیوي په موخه د درملتونونو د څارنې لړۍ په جدي توګه دوام ومومي او له سرغړونکو سره به قانوني چلند وشي.

هغه د امریکا د سنا د بهرنیو اړیکو کمېټې په غونډه کې د کریس کونز د پوښتنې په ځواب کې، چې په قطر کې د السیلیه کمپ د افغان کډوالو د برخلیک په اړه یې کړې وه، وویل چې دغه کډوال به په نورو خوندي هېوادونو کې مېشت کړل شي.

کریس کونز په دې غونډه کې وویل چې شاوخوا ۱۱۰۰ پخواني افغان همکاران، ۴۰۰ ماشومان او د امریکايي پوځیانو د کورنیو ۱۵۰غړي لا هم په قطر کې له نامعلوم برخلیک سره مخ دي.

هغه خبرداری ورکړ چې دغه کسان ښايي بېرته افغانستان ته واستول شي یا هم د د کانګو ډیموکراتیک جمهوریت په څېر هغو هېوادونو ته ولېږدول شي چې د ایبولا ویروس له پراخېدو سره مخ دي.

دغه ډیموکراټ سناتور د امریکا د بهرنیو چارو له وزیره وغوښتل چې د دغو کسانو، په ځانګړي ډول د امریکايي پوځیانو د کورنیو غړو، امریکا ته د لېږد لپاره له کانګرس سره همکاري وکړي.

خو مارکو روبیو په ځواب کې وویل: «زه داسې ژمنه نه شم کولی. لومړی دا چې تېر کال پر ملي ګارډ د برید له پېښې وروسته یو اجراییوي فرمان صادر شوی دی. له همدې امله موږ اوس مهال هېڅ افغان امریکا ته نه شو داخلولی».

روبیو زیاته کړه چې امریکا له څو هېوادونو سره د دغو افغانانو د یوې برخې د منلو په اړه خبرې کړې دي، خو تر اوسه هېڅ هېواد د ټولو دغو کډوالو د منلو چمتووالی نه دی ښودلی.

هغه کریس کونز ته وویل: «زه به له تاسو سره همکاري وکړم څو د دغو کسانو لپاره مناسب ځایونه پیدا کړو. موږ غواړو چې دا کار ترسره شي».

د تېر کال په نومبر میاشت کې، وروسته له هغه چې یوه افغان کډوال په واشنګټن کې د امریکا د ملي ګارډ پر ځواکونو ډزې وکړې، د ډونالډ ټرمپ ادارې امریکا ته د افغانانو د سفر او منلو محدودیتونه لا سخت کړل

ټرمپ د یوه اجراییوي فرمان له لارې د افغانستان په ګډون د ۱۲ هېوادونو د وګړو امریکا ته ننوتل منع کړل. امریکايي رسنیو راپور ورکړی چې د ټرمپ اداره د داسې طرحې ارزونه کوي چې له مخې یې په قطر کې مېشت یو شمېر افغان کډوال د کانګو ډیموکراتیک جمهوریت ته ولېږدول شي.

دغه طرحه له پراخو نیوکو سره مخ شوې ده. د امریکا له ۶۰۰ څخه زیاتو پخوانیو ملکي او پوځي چارواکو په یوه پرانیستي لیک کې له مارکو روبیو غوښتي چې کانګو ته د افغان کډوالو د لېږد له پرېکړې تېر شي.

په ورته وخت کې، کریس کونز د کډوالو په اړه د امریکا پر اوسنیو محدودوونکو تګلارو نیوکه وکړه او ویې ویل، هغه کسان چې د کډوالۍ د پروګرامونو له لارې امریکا ته داخل شوي، له تر ټولو سختو امنیتي ارزونو تېر شوي او د امریکا په پرمختګ کې یې مهم رول لوبولی دی.

هغه زیاته کړه چې له ځپنې او بې‌ثباتۍ څخه تښتېدلي کډوال د کیوبا، وېنېزویلا، وېتنام او افغانستان په څېر هېوادونو څخه، په تېرو لسیزو کې د امریکا د پرمختګ او ودې لپاره د پام وړ ونډه لرلې ده.

د طالبانو سفیر ګل حسن حسن په دې کتنه کې له ورزشکارانو مننه وکړه چې په دغه نړیوال فورم کې یې د افغانستان استازیتوب وکړ. هغه وویل چې ورزش د ملتونو ترمنځ د نږدېوالي او په نړیواله کچه د هېواد د مثبت انځور د وړاندې کولو لپاره یوه مهمه او اغېزناکه وسیله ده.

سفیر هیله څرګنده کړه چې افغان ورزشکاران به د خپلو لاسته راوړنو له لارې د هېواد نوم لا روښانه کړي او په راتلونکو نړیوالو سیالیو کې به هم د افغانستان ښه استازیتوب وکړي. د غونډې په پای کې، په مسکو کې د طالبانو سفیر د ورزشکارانو د هڅو او لاسته راوړنو د ستاینې لپاره هغوی ته ستاینلیکونه او ډالۍ ورکړې.

د طالبانو د سپورټ د ادارې مشر احمدالله وثیق د دغه لیدنې په اړه په خپل اېکس پاڼه کې معلومات خپاره کړي او دا لیدنه یې د افغان لوبغاړو د روحیې د پیاوړتیا لپاره مهمه بللې ده.

احمدالله وثیق په مسکو کې د المپیکي مډال ګټونکو ځوانانو د تشویق په اتم نړیوال مجمع او فورم کې د ګډون په موخه د روسیې د چارواکو په رسمي بلنه دغه هېواد ته سفر کړی دی. دغه مجمع د ماشومانو د نړیوالې ورځې په مناسبت په مسکو کې جوړه شوې وه چې پکې د بېلابېلو هېوادونو استازو ګډون کړی و.

د طالبانو د امر بالمعروف وزارت د معلوماتو له مخې، دغه قضیې وروسته له هغې تر څېړنې لاندې ونیول شوې چې یو شمېر ښځو د دغه وزارت ریاستونو ته مراجعه وکړه او د خپلو کورنیو له خوا د دوی له خوښې پرته د جبري ودونو په تړاو خپل شکایتونه ثبت کړل.

یاد وزارت وایي، د دوی ولایتي مسوولینو له هغو کورنیو سره چې په دغو قضیو کې ښکېلې وې، لیدلي او هغوی ته یې د ښځو د شرعي حقونو او په ځانګړې توګه د واده په چاره کې د رضایت د اصل په اړه معلومات او توصیې وړاندې کړې دي.

د طالبانو دغه وزارت زیاته کړې، چې د دغو هڅو په پایله کې یادو کورنیو د خپلو پخوانیو اقداماتو په اړه پښېماني ښودلې او ژمنه یې کړې چې په راتلونکي کې به د ښځو شرعي حقونه رعایتوي او د خپلو لورګانو ودونه به د هغوی د رضایت او د دیني ارزښتونو پر بنسټ ترسره کوي.

دا په داسې حال کې ده چې د بشري حقونو د سازمانونو د راپورونو له مخې، په افغانستان کې پر ښځو او نجونو سخت محدودیتونه لګول شوي او طالبانو نجونې له شپږم ټولګي څخه پورته له زده کړو منع کړې دي.

د ملګرو ملتونو د راپورونو له مخې، په افغانستان کې د ښځو پر وړاندې د محدودیتونو زیاتوالي او له زده کړو د نجونو محرومیت، هغوی له ګڼو رواني او ټولنیزو ستونزو، په ځانګړې توګه له وخت څخه مخکې او جبري ودونو سره مخ کړې دي.