طالبانو له ایټالیا وغوښتل چې د درې افغان کډوالو د سوځولو پېښه په شفاف ډول وڅیړي

په شمال کې د ډبرو سکرو د دولتي شرکت رییس عبدالله حامد د یادې ډلې تر واک لاندې ملي ټلویزیون ته ویلي، چې په شمال کې د ډبرو سکرو کانونه د افغانستان د عواید لپاره غوره سرچینه ده.

نوموړي ویلي، چې په تېرکال کې یې د ډبرو سکرو له کانونو څخه شاوخوا څلور میلیارده افغانۍ عواید راټول کړي دي.

د طالبانو د معلوماتو له‌مخې، په شمالي ولایتونو کې ډبرو سکرو ۱۲۰۰ فعال کانونه دي او هره ورځ ترې سلګونه ټنه د ډبرو سکاره ترلاسه کېږي.

طالبانو دا نه ده په ډاګه کړې، چې د ډبرو سکرو یاد کانونه یې کورنیو پانګوالو او که بهرنیو پانګوالو ته په واک کې ورکړي دي.

دا په داسې حال کې ده، چې پر طالبانو نیوکه کېږي، چې د ډبرو سکرو په ګډون ګڼ کانونه یې په ډېره ټیټه بیه قرارداد کړي او لوړپوړي طالب چارواکي د کانونو په استخراج کې په فساد تورنوي.

د طالبانو د ټولګټو چارو وزات ویاند محمد اشرف حقشناس پر اېکس‌پاڼه لیکلي، د چارشنبې په ورځ د بغلان په ځینو سیمو کې سېلابونه راووتل چې له امله یې د پلخمري ـ دوشي او نهرین ـ برقه لارې د نن ورځې په اوږدو کې د څو ساعتونو لپاره تړل شوې وې.

د نوموړي په خبره چې د پلخمري ـ دوشي لاره بېرته د ترافیکو پرمخ پرانېستل شوې، خو د نهرین ـ برقه او بغلان – کندوز لارې لا هم د هر دول تګ راتګ پر مخ تړلې دي.

په ورته مهال د طالبانو د پېښو پر وړاندې مبارزې ادارې په بغلان ولایت کې د سېلابونو له امله د یو شمېر کورونو د ویجاړیدو خبر هم ورکړی دی.

نتنیاهو له سي‌اېن‌بي‌سي شبکې سره په مرکه کې وویل چې د تاریخ په اوږدو کې د ځینو حکومتونو سقوط له مخکې نه و اټکل شوی.

هغه د رومانیا د کمونیستي رژیم او د برلین د دیوال د نړېدو بېلګې یادې کړې او ویې ویل چې دغه بدلونونه د هغو پټو ستونزو او اختلافاتو پایله وو چې د نظامونو په دننه کې مخ په زیاتېدو وو.

د اسراییل لومړي وزیر زیاته کړه چې اوس مهال هم د ایران په حکومت کې ژور اختلافات او درزونه موجود دي، خو دا نه شي اټکل کېدای چې دا وضعیت به کله د لوی سیاسي بدلون لامل شي.

هغه وویل: «باور لرم چې دا درزونه به په پای کې نور هم پراخ شي او رژیم به سقوط وکړي او موږ به د دې لپاره خپله ټوله هڅه وکړو».

نتنیاهو همداراز وویل چې باید د ایران له خلکو سره مرسته وشي څو هغه څه چې نوموړي «کمزوری شوی رژیم» وباله، نسکور کړي. هغه ټینګار وکړ چې د اسراییل دریځ په دې برخه کې نه دی بدل شوی، خو زیاته یې کړه چې د داسې بدلون د رامنځته کېدو وخت د اسراییل په خوښه نه ټاکل کېږي.

د بېلاروس د دفاع وزیر ویکتور خرینین د ډله‌ییز امنیت تړون سازمان د دفاع وزیرانو په غوڼده کې ویلي، چې په ایران کې د وروستي رامنځته شوي وضعیت له امله په منځنۍ اسیا کې خطرونه پیدا شوي دي.

نوموړي په ځانګړې توګه د طالبانو او پاکستان ترمنځ سرحدي شخړې ته اشاره کړې ده او وايي، چې ښايي د یادې شخړې له امله یو لوی بشري بحران او د کډوالۍ سیلابونه رامنځته شي.

د بېلاروس د دفاع وزیر زیاته کړې، چې ښايي د همدې شخړې له امله ترهګرې ډلې منځنۍ اسیا ته ننوځي او د ډله‌ییز امنیت تړون سازمان غړي هېوادونو سیمې به په نښه کړي.

نوموړي د یادو احتمالي ګواښونو د مخنیوي لپاره د غړو هېوادونو ترمنځ پر لا نږدې امننیتي او پوځي همکاریو ټینګار کړی دی.

یاد ایتلاف، چې د اروپايي هېوادونو له بېلابېلو ګوندونو او پارلماني غړو جوړ شوی، په یوه اعلامیه کې ویلي چې طالبانو تر ۱۵۰ ډېر فرمانونه صادر کړي او نجونې یې له شپږم ټولګي وروسته له زده‌کړو منع کړې دي.

د ایتلاف په وینا، ښځې له کار، د تګ راتګ له ازادۍ او عدالت ته له لاسرسي بې‌برخې شوې دي او په ۲۰۲۵ کال کې لږ تر لږه ۱۷۰ ښځې په عام محضر کې په دُرو وهل شوې دي.

د دې ډلې په باور، د طالبانو دا تګلارې یوازې سیاسي قوانین نه دي، بلکې د انسانیت ضد قصدي کړنې دي.

دوی وایي چې طالبانو ته د بلنې ورکول، که هر هدف ولري، هغوی ته رسمي مشروعیت ورکول دي.

رینیو یورپ وايي، د اروپايي کمېسیون له خوا دا اقدام د کډوالۍ د موضوعاتو په نوم عملي چلند بلل شوی، خو منتقدین وایي چې له داسې ډلو سره تعامل د هغوی مشروعیت زیاتوي او ارزښتونه تر پښو لاندې کوي.

د اروپايي پارلمان غړې راکل ګارسیا هرمیډا وان در وال ویلي: «د کډوالۍ د بحث لپاره د طالبانو رابلل زموږ له ارزښتونو سره خیانت دی. هغه کسان چې د بشریت ضد جرمونه کوي باید د هاګ نړیوالې محکمې نه له تېرېدو پرته اروپايي خاورې ته داخل نه شي.»

یاد ایتلاف ټینګار کړی چې اروپايي اتحادیه د بشري حقونو پر نه وېشل کېدونکي اصل ولاړه ده او هر ډول عملي چلند چې دا ارزښتونه تر پښو لاندې کړي، نه عملي سیاست دی او نه هوښیاري، بلکې سیاسي او اخلاقي ناکامي ده.

دې ډلې له اروپايي کمېسیون څخه غوښتي چې دا ناسته لغوه کړي، د طالبانو د نه پېژندنې پالیسي وساتي او د افغانستان په تړاو په هر ډول تعامل کې دې د ښځو د حقونو درناوی په مرکز کې وي.