د بېځایه شویو سازمان: تر زرو ډېر افغان متحدین په قطر کې له ناروښانه برخلیک سره مخ دي
د بېځایه شویو نړۍوال سازمان وایي، له زرو ډېر افغان متحدین چې پهکې تر ۴۰۰ډېر ماشومان هم شامل دي؛ لاهم په قطر کې بندپاتې دي. د یاد سازمان په وینا؛ دغه افغانان بېرته افغانستان ته د ستنېدو او یا هم داسې هېوادونو ته د تلو له سخت انتخاب سره مخ دي، چې له بېثباتۍ سره لاس او ګرېوان دي.
دغه سازمان د ریچارد بلومنتهال په ګډون له هغو امریکایي سناتورانو مننه کړې، چې د افغان متحدینو د خوندیتوب لپاره یې د امریکا د بهرنیو چارو له وزیر مارکو روبیو څخه د هر ډول جبري لېږد د درېدو غوښتنه کړې ده. یاد سازمان دغه وضعیت «غیر واقعي انتخاب» بللی او ټینګار یې کړی، چې دغه کسان باید د امنیت او عزت حق ولري. د سازمان مشر اشرف حیدري ویلي، افغان متحدینو امریکا ته وفاداري ښودلې او واشنګټن باید خپله ژمنه پوره کړي او هغوی ته خوندي ژوند برابر کړي. نوموړی سازمان همدارنګه ویلي، چې دغه ستونزه یوازې بشري نه؛ بلکې د افغانستان د ژور سیسټماټیک ناورین پایله ده. د یادونې وړ ده، چې د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو سنا ته د وینا پرمهال ویلي چې هېڅ افغان کډوال په اوسني وضعیت کې امریکا ته نهشي داخلېدای؛ خو هڅې روانې دي چې هغوی په نورو خوندي هېوادونو کې مېشت شي، که څه هم تر اوسه هېڅ هېواد د ټولو د منلو ژمنه نهده کړې. سناتور کرېس کونز ویلي، شاوخوا ۱۱۰۰ افغان متحدین او د کورنیو غړي یې لاهم په قطر کې بند پاتې دي او خبرداری یې ورکړی چې ځینې یې ښايي افغانستان یا د کانګو ډیموکراتیک جمهوریت ته ولېږدول شي. دغه بحثونه وروسته له هغه زیات شوي، چې د افغان کډوالو پر سفر او مېشتېدو محدودیتونه سخت شوي او د لېږد د طرحو پر سر پراخې نیوکې راپورته شوې دي.
طالبانو له واک ته رسېدو وروسته یو پراخ کمپاین پیل کړی چې د افغانستان ځوانان د طالباني تفکر پر لور جذب کړي، خو دې هڅو سره له دې چې د هېواد ستونزې نه دي اوارې کړي بلکې وضعیت یې لا نور ترینګلی کړی دی.
په تېرو دریو کلونو کې د دیني مدرسو شمېر د تېرو شلو کلونو پرتله پنځه برابره زیات شوی، چې اوس یې شمېر نږدې ۷۰۰۰ ته رسېدلی او لا هم زیاتېږي. افغانان اړ دي چې خپل اولادونه ښوونځي ته ولېږي، آن که دا ښوونځی مدرسه هم وي.
د طالبانو د پوهنې وزارت د مدرسو او دارالحفاظونو مشر عبدالرزاق صدیق رسنیو ته ویلي و: «افغانستان یوه مذهبي ټولنه ده او هر کس باید لومړنۍ او د لوړې کچې دیني زدهکړې ولري. له همدې امله موږ د دیني مدرسو وده ضروري بولو».
خو دا فکر آن د طالبانو دننه هم پراخ ملاتړ نه لري. ځینې طالب چارواکي وایي چې افغانستان یوازې طالب او ملا ته اړتیا نه لري بلکې انجینرانو او ډاکټرانو ته هم اړتیا ده. دا وضعیت نړۍ ته یو انزوا طلبه او افراطي افغانستان معرفي کوي چې نه یوازې کولتوري ستونزې لري، بلکې سیمه او نړۍ ته قوي امنیتي ګواښ هم پېښولی شي.
که څه هم افراطي فکرونه پراخېږي، خو ټکنالوژي دا وړتیا لري چې له افراطیت سره مبارزه وکړي. انټرنټ او رسنۍ هغه څه دي چې په اوسني عصر کې ورسره ځوانان په بېلابېلو ډولونو نښلول شوي دي. د شمېرو له مخې، د افغانستان ۶۷ سلنه وګړي لږ تر لږه میاشت کې یو ځل ټلوېزیون ګوري، چې دا ۱۲ میلیونه ماشومان او ۱۴ میلیونه ځوانان رانغاړي.
نجیب پیکان زیاتوي، چې تر ټولو مهمه مسئله له دې ځوانانو سره د اړیکو جوړول دي: «افغان ځوانان په دوو برخو وېشل کېدای شي. لومړی، تحصیلکرده او ناراضه ځوانان دي چې په میدان یوازې پرېښودل شوي او د بدلون ځواک یې له لاسه ورکړی. دا هغه ځوانان دي، چې که څه هم ناهیلې دي، خو د ځان ژغورلو یوازینۍ لاره د آزادې نړۍ سره همکاري ګڼي.دویم، هغه ځوانان دي چې د طالبانو په اداره کې دي؛ هغوی افراطي شوي. هر کال نیم میلیون طالبان له مدرسو فارغېږي او د افراطیت پر لور ګام اخلي.»
د حالاتو د بدلون لپاره باید له دواړو ډلو سره کار وشي. تر ټولو مهمه لاره دا ده چې د رسنیو، خبرو اترو، کنفرانسونو او مشورو له لارې د ځوانانو ترمنځ پل جوړ شي، ترڅو هغوی انتقادي فکر ته وهڅول شي او خپل بحثونه له دین او آخرت څخه ور هاخوا هم وغځوي.
دا ځوانان کار غواړي، او د کار موندلو لپاره اړیکو ته اړتیا لري. له هغو هېوادونو درس اخیستل کېدای شي، چې د ځوانانو کچه پکې لوړه ده، او دغه ځوانان د سمې لارې پر لور هڅول کېدای شي.
