یاد ایتلاف، چې د اروپايي هېوادونو له بېلابېلو ګوندونو او پارلماني غړو جوړ شوی، په یوه اعلامیه کې ویلي چې طالبانو تر ۱۵۰ ډېر فرمانونه صادر کړي او نجونې یې له شپږم ټولګي وروسته له زدهکړو منع کړې دي.
د ایتلاف په وینا، ښځې له کار، د تګ راتګ له ازادۍ او عدالت ته له لاسرسي بېبرخې شوې دي او په ۲۰۲۵ کال کې لږ تر لږه ۱۷۰ ښځې په عام محضر کې په دُرو وهل شوې دي.
د دې ډلې په باور، د طالبانو دا تګلارې یوازې سیاسي قوانین نه دي، بلکې د انسانیت ضد قصدي کړنې دي.
دوی وایي چې طالبانو ته د بلنې ورکول، که هر هدف ولري، هغوی ته رسمي مشروعیت ورکول دي.
رینیو یورپ وايي، د اروپايي کمېسیون له خوا دا اقدام د کډوالۍ د موضوعاتو په نوم عملي چلند بلل شوی، خو منتقدین وایي چې له داسې ډلو سره تعامل د هغوی مشروعیت زیاتوي او ارزښتونه تر پښو لاندې کوي.
د اروپايي پارلمان غړې راکل ګارسیا هرمیډا وان در وال ویلي: «د کډوالۍ د بحث لپاره د طالبانو رابلل زموږ له ارزښتونو سره خیانت دی. هغه کسان چې د بشریت ضد جرمونه کوي باید د هاګ نړیوالې محکمې نه له تېرېدو پرته اروپايي خاورې ته داخل نه شي.»
یاد ایتلاف ټینګار کړی چې اروپايي اتحادیه د بشري حقونو پر نه وېشل کېدونکي اصل ولاړه ده او هر ډول عملي چلند چې دا ارزښتونه تر پښو لاندې کړي، نه عملي سیاست دی او نه هوښیاري، بلکې سیاسي او اخلاقي ناکامي ده.
دې ډلې له اروپايي کمېسیون څخه غوښتي چې دا ناسته لغوه کړي، د طالبانو د نه پېژندنې پالیسي وساتي او د افغانستان په تړاو په هر ډول تعامل کې دې د ښځو د حقونو درناوی په مرکز کې وي.
طالبانو له واک ته رسېدو وروسته یو پراخ کمپاین پیل کړی چې د افغانستان ځوانان د طالباني تفکر پر لور جذب کړي، خو دې هڅو سره له دې چې د هېواد ستونزې نه دي اوارې کړي بلکې وضعیت یې لا نور ترینګلی کړی دی.
په تېرو دریو کلونو کې د دیني مدرسو شمېر د تېرو شلو کلونو پرتله پنځه برابره زیات شوی، چې اوس یې شمېر نږدې ۷۰۰۰ ته رسېدلی او لا هم زیاتېږي. افغانان اړ دي چې خپل اولادونه ښوونځي ته ولېږي، آن که دا ښوونځی مدرسه هم وي.
د طالبانو د پوهنې وزارت د مدرسو او دارالحفاظونو مشر عبدالرزاق صدیق رسنیو ته ویلي و: «افغانستان یوه مذهبي ټولنه ده او هر کس باید لومړنۍ او د لوړې کچې دیني زدهکړې ولري. له همدې امله موږ د دیني مدرسو وده ضروري بولو».
خو دا فکر آن د طالبانو دننه هم پراخ ملاتړ نه لري. ځینې طالب چارواکي وایي چې افغانستان یوازې طالب او ملا ته اړتیا نه لري بلکې انجینرانو او ډاکټرانو ته هم اړتیا ده. دا وضعیت نړۍ ته یو انزوا طلبه او افراطي افغانستان معرفي کوي چې نه یوازې کولتوري ستونزې لري، بلکې سیمه او نړۍ ته قوي امنیتي ګواښ هم پېښولی شي.
که څه هم افراطي فکرونه پراخېږي، خو ټکنالوژي دا وړتیا لري چې له افراطیت سره مبارزه وکړي. انټرنټ او رسنۍ هغه څه دي چې په اوسني عصر کې ورسره ځوانان په بېلابېلو ډولونو نښلول شوي دي. د شمېرو له مخې، د افغانستان ۶۷ سلنه وګړي لږ تر لږه میاشت کې یو ځل ټلوېزیون ګوري، چې دا ۱۲ میلیونه ماشومان او ۱۴ میلیونه ځوانان رانغاړي.
نجیب پیکان زیاتوي، چې تر ټولو مهمه مسئله له دې ځوانانو سره د اړیکو جوړول دي: «افغان ځوانان په دوو برخو وېشل کېدای شي. لومړی، تحصیلکرده او ناراضه ځوانان دي چې په میدان یوازې پرېښودل شوي او د بدلون ځواک یې له لاسه ورکړی. دا هغه ځوانان دي، چې که څه هم ناهیلې دي، خو د ځان ژغورلو یوازینۍ لاره د آزادې نړۍ سره همکاري ګڼي.دویم، هغه ځوانان دي چې د طالبانو په اداره کې دي؛ هغوی افراطي شوي. هر کال نیم میلیون طالبان له مدرسو فارغېږي او د افراطیت پر لور ګام اخلي.»
د حالاتو د بدلون لپاره باید له دواړو ډلو سره کار وشي. تر ټولو مهمه لاره دا ده چې د رسنیو، خبرو اترو، کنفرانسونو او مشورو له لارې د ځوانانو ترمنځ پل جوړ شي، ترڅو هغوی انتقادي فکر ته وهڅول شي او خپل بحثونه له دین او آخرت څخه ور هاخوا هم وغځوي.
دا ځوانان کار غواړي، او د کار موندلو لپاره اړیکو ته اړتیا لري. له هغو هېوادونو درس اخیستل کېدای شي، چې د ځوانانو کچه پکې لوړه ده، او دغه ځوانان د سمې لارې پر لور هڅول کېدای شي.
