کرزي او پزشکیان د شیعه دیني عالم اسحاق فیاض پر مړینه خواشیني ښودلې

د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د وروستي راپور له‌مخې، په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندوی پلاوي په ۲۰۲۵ کال کې د ۱۵ ښخو او ۶ نجونو پر وړاندې د طالبانو له‌خوا د ډله‌ییزې تېري په ګډون د جنسي تاوتریخوالي ۲۱ پېښې مستندې کړې دي.

د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د بشري حقونو ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارډ بېنېټ ویلي، چې د ملګرو ملتونو دغه راپور د واقعیت یوه ډېره کوچنۍ برخه ده. نوموړي ویلي، چې په افغانستان کې د ټولنیزو او کلتوري مسایلو له امله قربانیان د ملامتۍ او سزا له وېرې دا ډول مسایل نه برابرسېره کوي او طالبانو هم قربانیانو ته خبرداری ورکړی چې د بشري حقونو له څېړونکو سره خبرې ونه کړي.

بېنېټ زیاته کړې:« له همدې امله قربانیانو ته د زیان رسېدو د مخنیوي لپاره د معلوماتو په راټولولو کې ډېر احتیاط کوو. چې کله هغوی بشپړ دایمي خوندي شي بیا بشپړ معلومات ترې راټولوو».

همدارنګه بېنېټ ویلي، چې د نوموړي دفتر د مالي او بشري سرچینو د محدودیت له امله نه دی توانیدلی چې د یادې موضوع په اړه څیړنې بشپړې کړي.

بېنټ ټینګار وکړ چې په راتلونکي کې باید له هر جنسیت سره د شوي جنسي تاوتریخوالي موضوع ته په پوره جدیت پاملرنه وشي.

د ملګرو ملتونو د امنیت شورا راپور چې تېره اونۍ خپور شو پکې راغلي، چې طالبانو معترضې ښځې په خپلسري ډول نیولې او هغوی یې شکنجه کړې او جنسي تاوتریخوالي ورسره شوی دی.
خو په ورته مهال د طالبانو ویاند ذبیح‌الله مجاهد افغانستان انټرنشنل ته په خبرو کې په زندانونو کې بندیانو ته شکنجه ورکول رد کړي او وايي، د طالبانو د قوانینو له‌مخې دا ډول کړنې منع دي.

په ورته مهال لږ تر لږه څلورو سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې د طالبانو په زندانونو کې بندیان د ناوړه چلند او شکنجې ترڅنګ په زور اعتراف اخېستلو ته اړ ایستل کېږي.

د ښځو د حقونو فعالې او د طالبانو پخوانۍ بندي ظریفې یعقوبي د ذبیح‌الله مجاهد د وروستیو څرګندونو په غبرګون کې ویلي، چې نوموړې او همکارانو یې د طالبانو په زندان کې شکنجه او جبري اعترافونه تجربه کړي او لا هم د رواني ناوړه اغېزو د ښه کېدو لپاره مبارزه کوي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاند طاهر اندرابي د اوونیز خبري کنفرانس پرمهال ویلي، چې د پاکستان او افغان طالبانو ترمنځ د خبرو اترو پر وړاندې هېڅ خنډ نشته، خو د افغانستان له خاورې څخه پر پاکستان د بریدونو دوام د اسلام‌اباد زغم پای ته رسولی دی.

نوموړي ویلي، چې له افغانستان څخه پر پاکستان د هغو بریدونو دوام چې د طالبانو پر ځینو کسانو د احتمالي همکارۍ شک شته، د پاکستان زغم پای ته ورساوه او اسلام‌اباد اړ شو چې د کابل په وړاندې سخت دریځ او ځینې اقدامات غوره کړي.

اندرابي زیاته کړې، چې له طالبانو سره لا هم د ډیپلوماسۍ لاره پرانېستې ده، خو په خبره یې چې په افغانستان کې د مېشتو وسله‌والو له لوري په پاکستان کې بریدونه کول ورته د منلو وړ نه دي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاند د تېر په څېر یوځل بیا د پاکستان ضد وسله‌والو لپاره په افغانستان کې د پناه نه ورکولو په اړه له طالبانو څخه د لیکلي ضمانت په ورکولو باندې ټینګار کړی دی.

د هرانا راپور له مخې، د نوموړې د بند حکم تازه د تهران په اوین زندان کې ورته ابلاغ شوی دی.

هرانا وايي، حمیرا شریفي د پوستکي له ناروغۍ او رواني ستونزو سره مخ ده، خو کافي طبي او رواني خدمتونو ته لاسرسی نه لري.

یوې باخبره سرچینې هرانا ته ویلي چې حمیرا شریفي د هویت اسناد نه لري او اوین زندان ته له لېږدول کېدو وروسته یې دوه ځله د ځان وژنې هڅه کړې ده. د سرچینې په وینا، د نورو بندیانو له اندېښنو وروسته نوموړې د مشورې یوې ناستې ته استول شوې، خو د هغې د روغتیايي ستونزو اغیزناکه درملنه نه ده شوې.

شریفي د ۱۴۰۴ کال د ایران سراسري اعتراضونو پر مهال نیول شوې وه او د هماغه کال د سلواغې په ۲۷مه له قرچک ورامین زندان څخه اوین زندان ته ولېږدول شوه.

د راپور له مخې، نوموړې اوس هم په اوین زندان کې ساتل کېږي.

د پولیتیکو او ولټ رسنیو د راپورونو له‌مخې، رحیم پیرزاده د ۲۰۲۵ کال د مارچ په ۳۰مه نېټه د امریکا د کډوالۍ چاراکو ونیوه. د فدرال قاضي د ۲۰۲۵ کال د مې میاشتې د حکم پر بنسټ، له طالبانو سره د پیرزاده په مشرۍ د هسپانیا سفارت همکاري د طالبانو لپاره مادي ملاتړ ګڼل شوی دی.

د راپور له‌مخې، د رحیم پیرزاده وکیل د روان کال په اپریل میاشت کې د هغه د خوشې کېدو غوښتنه کړې، خو تر اوسه محکمې د هغه د قضیې په اړه نېټه نه ده ټاکلې.

د اروپايي رسنیو د راپورونو له‌مخې، په ۲۰۲۲ کال کې یوې جرمني مېشتې افغان مېرمنې هم په هسپانیا کې پر پخوانيي افغان سفیر رحیم پیرزاده د جنسي تېري تور لګولی و او اعا یې کړې چې هغې ته د جنسي تېرې ځانګړې درمل ورکړل شوي وو.

له یاد تور وروسته هسپانیا د پیرزاده کاري دوره پای ته ورسوله او له هسپانیا څخه د وتلو امر یې ورکړ.

پیرزاده له هسپانیا څخه تر وتلو وروسته امریکا ته ولاړ، خو په هوايي ډګر کې د کډوالو ادارې له لوري د جنسي تېري په اړه له پوښتونو سره مخ شو. نوموړي د تحقیقاتو پر مهال د جنسي تېري تورونه رد کړي او ویلي یې دي چې ځینې کسان د هغه د بدنامولو هڅه کوي.

پیرزاده د تحقیاتو پرمهال د رضایت او تېري د تعریف په اړه د پوښتنو په ځواب کې ویلي:« په اروپا کې ډېر څه قانوني دي. که وغواړې یوې نجلۍ ته لاړ شې، نو نجلۍ ترلاسه کولی شې».

د امریکا د کډوالۍ ادارې مامورینو له پیرزاده څخه د پلټنو پرمهال د هغه د ټیلیفون په ړنګ کړل شویو پیغامونو کې یو داسې سکرین شاټ هم موندلی، چې یو چا ورته لیکلي:«نور هر څه پای ته ورسېدل، تا دوه نیم کاله وړاندې پر هغې جنسي تېری کړی و او اوس به په خبرونو کې راشې.»

پیرزاده د یاد پیغام په اړه ویلي، چې یاد کس یې د بدنامولو هڅه کوي.

په راپور کې راغلي، کله چې له پیرزاده څخه پر افغان مېرمنې د جنسي تېري د تور په اړه وپوښتل شول، هغغه وویل چې ادعا کوونکې مېرمن نه پېژني. نوموړي ویلي، چې هغه واده کړی.

هبت الله اخوندزاده د افغانستان په شمال لویدیځ او شمال ختیځ کې د خپلې ډلې د ۹ ولایتونو له والیانو، د علماوو شورا رییسانو او د استیناف محکمې له رییسانو سره په کندهار کې د یوې ناستې پرمهال ویلي، دوی چې کومه ټولبښنه کړې، هغه یې د غچ اخېستنو د مخنیوي لپاره کړې او افغانستان باید په سوله کې واوسي.

نوموړي په خپلو خبرو کې د افغانستان په شمالي ولایتونو کې طالب چارواکي بښنې او د بدیو له منځه وړو ته هڅولي دي.

هبت الله ویلي، چې خپل جنګیالي یې د پخوانۍ ادارې له کارکوونکو نه د غچ اخېستنې له چارې راګرځولي، ځکه دده په وینا، هغوی وسلې کښېښودې او د همدې بښنې پر بنسټ حساب ورسره نه کیږي.

هبت الله زیاته کړې چې « دوی هم اسلحه کښېښوله، موږ هم عفوه ورته وکړه، بیا مو حساب نه دی ورسره کړی اوس یې هم نه ورسره کوو».

د طالبانو مشر دې تجربې ته په پام پر خپلو لاس لاندې کسانو غږ کړی، چې دوی هم ورته لاره غوره کړي.

نوموړي زیاته کړې: « نو چې موږ دومره غټه عفوه وکړه، د شلو کالو جنګونو چې په هغه کې ډیر ظلمونه شوي وو، نو کوښښ وکړئ خلک وهڅوئ تر څو عفوې سره وکړي».

د طالبانو مشر د خپلې ډلې غړي او دیني عالمان ددین په تړاو نصیحت ته هڅولي او ټینګار یې پرې کړی چې خپلې دندې په ښه ډول ترسره کړي او دده په وینا، مسلمانان ناکامه نه کړي.

هبت الله هیله ښودلې، چې د طالبانو په دوره کې افغانستان داسې جوړ شي، چې هيڅ بدي پکې نه وي.

هغه دغه راز د شریعت او امربالمعروف او نهی عن المنکر پر پلیتابه ټینګار کړی او د طالبانو چارواکو او د علماوو شوراګانو مشرانو ته یې سپارښتنه کړې، چې دده فرمانونه لومړی په ځانونو پلې کړي او بیا یې خلکو ته ورسوی.

د طالبانو ارګ په یوه اعلامیه کې ویلي، چې دیني عالمانو په دې ناسته کې له هبت الله سره خپل بیعت بېرته نوی کړی دی.

هبت الله داسې مهال له مخالفانو سره د حساب نه کولو یادونه کوي، چې په وروستیو پنځو کلونو کې د تېرې ادارې ګڼ سرتېري نیول شوي، شکنحه شوي او ځینې په زندانونو کې مړه شوي او په کوردننه پخواني سیاستوال د بیان، سیاسي فعالیتونو او ناستو پاستو له حقونو بې برخې کړای شوي دي.