د ایستل‌شویو افغانانو د الوتنې لغوه؛ طالبان جرمني کې د نورو ډیپلوماتانو د ملنو غوښتنه کوي

یاد پروګرام په ایکس خپاره شوي پیغام کې ویلي چې دغه سفر د بامیانو د سیمه‌ییزو نوښتونو او پرمختیايي فعالیتونو د ارزونې په موخه ترسره شوی و.

د یو اېن ډي پي په وینا، د سفر پر مهال هغه پروژې او فعالیتونه وڅېړل شول چې د خلکو د ژوند د ښه والي، اقتصادي فرصتونو د رامنځته کولو، د روغتیايي خدماتو د پراختیا، د خوراکي خوندیتوب د پیاوړتیا او د فرهنګي ارزښتونو د ساتنې لپاره پلي کېږي.

دغه سازمان ویلي چې بامیان د افغانستان د بیارغونې، ټولنیزې ځان‌بسیاینې او ټول‌شموله پرمختګ په برخه کې مهم رول لوبوي او د سیمې تجربې ښيي چې د ټولنو د ملاتړ او پراختیايي پانګونې له لارې د خلکو د ژوند شرایط ښه کېدای شي.

د ملګرو ملتونو پراختیايي پروګرام زیاته کړې چې په بامیانو کې روانې هڅې د دې ولایت د مقاومت، بیا رغونې او دوامدار پرمختګ وړتیاوې په ډاګه کوي او د افغانستان د پراختیايي بهیر لپاره یوه مهمه بېلګه ګڼل کېږي.

دغه لوبه چې د دواړو لوبډلو ترمنځ خورا سخته وه، په پای کې هېڅ لوري ونه شو کولای ګول ووهي او لوبه په بې‌ګوله ډول مساوي پای ته ورسېده.

د دغه ریاست د معلوماتو له مخې، افغان لوبډلې په دغو سیالیو کې تر دې وړاندې په خپله لومړۍ لوبه کې کوربه هېواد مالدیف ته ماتې ورکړې وه او ښه پیل یې درلود. د فوټبال دغه ملي لوبغاړي اوس د خپلې بلې لوبې لپاره چمتووالی نیسي ترڅو په دغو سیالیو کې خپل دریځ نور هم پیاوړی کړي.

ټاکل شوې ده چې د افغانستان د فوټبال ملي لوبډله د روانې میلادي میاشتې پر اوومه نېټه په خپله درېیمه لوبه کې د پاکستان د ملي لوبډلې پر وړاندې میدان ته ووځي. د سپورت مینه وال د دغې لوبې لیدو ته ډېر په تمه دي ځکه د دواړو ګاونډیو هېوادونو ترمنځ لوبې تل ځانګړی حساسیت لري.

دا څلور اړخیزې سیالۍ د مالدیف په کوربه‌توب د افغانستان، مالدیف، بنګلادېش او پاکستان د لوبډلو په ګډون د روانې میلادي میاشتې پر لومړۍ نېټه پیل شوې دي. د تنظیموونکو په وینا، دغه سیالۍ به د روانې جون میاشتې تر ۱۰مې نېټې پورې دوام وکړي ترڅو اتله لوبډله معلومه شي.

د اوکراین حکومت د اروپايي ټولنې له ۹۰ میلیارده یورويي پور څخه ۲،۵ میلیارده یورو د ۲۰ نوو ګریپن جنګي الوتکو د پېرلو لپاره ځانګړي کړي دي. سربېره پر دې، ټاکل شوې چې سویډن اوکراین ته د دغو الوتکو ۱۶ پخوانۍ نمونې هم وسپاري، څو د اوکراین د ښارونو او حیاتي تاسیساتو هوايي دفاع نوره هم پیاوړې شي.

د اوکراین ولسمشر ولودیمیر زلنسکي تېره اوونۍ د سویډن له لومړي وزیر اولف کریسټرسن سره د تړون د لاسلیک پر مهال وویل: «موږ دغو الوتکو ته اړتیا لرو او دا زموږ لپاره د اوکراین په دفاعي تاریخ کې یوه نوې پاڼه ده.»

د راپور له مخې، که د تړون ټول پړاوونه عملي شي، نو د اخیستل کېدونکو الوتکو شمېر ښايي ۱۵۰ ته ورسېږي. پوځي شنونکي باور لري چې ګریپن به په راتلونکو میاشتو کې د روسیې د هوايي او دفاعي سیسټمونو پر وړاندې خپلې وړتیاوې وازمويي.

د سویډن د دفاعي پوهنتون استاد او پوځي کارپوه یوهان هووینن ویلي: «دا به د هغو سیسټمونو پر وړاندې ازموینه وي چې دغه الوتکه په اصل کې د مقابلې لپاره جوړه شوې ده؛ یعنې د روسیې پر وړاندې.»

ګریپن که څه هم د امریکا د «اېف-۳۵» پرمختللې جنګي الوتکې په څېر د پټې الوتنې وړتیا نه لري، خو د جګړې په سختو شرایطو کې د عملیاتو ځانګړې وړتیاوې لري. دغه الوتکه کولای شي له لویو لارو، لنډمهاله هوايي ډګرونو او حتا له عادي سړکونو الوتنه او ناسته وکړي، هغه ځانګړنه چې د اوکراین د جګړې له شرایطو سره مناسبه بلل کېږي.

د اوکراین د دفاع وزارت د نړیوالو همکاریو مسؤول اولیکسي انتونیوک ویلي چې د اوکراین هوايي ځواک د ناټو د معیاري او خوندي هوايي اډو پر ځای له بېلابېلو لنډمهاله ځایونو څخه کار اخلي او ګریپن په دقیق ډول د همدې ډول عملیاتو لپاره طرحه شوې ده.

هغه زیاته کړې: «یوازې شپږ کسیزه ډله کولای شي الوتکه تر لسو دقیقو په کم وخت کې د بل ماموریت لپاره چمتو کړي، چې دا د جګړې په شرایطو کې یوه مهمه ګټه ده.»

د اوکراین چارواکي وايي، د ګریپن د عملیاتو لګښت هم د اېف-۳۵ په پرتله خورا کم دی او د اوږدې جګړې په شرایطو کې دا اقتصادي برتري ځانګړی اهمیت لري.

د پنجشېر ولایت لپاره د طالبانو د رسنیو دفتر د پنجشنبې په ورځ (د غبرګولي ۱۴مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، په دې دښمنیو کې قتل، ذات‌البیني خصومتونه، حقوقي او ورته نور مسایل شامل وو او په وینا یې د دغو دښمنیو مخینه له ۱۵ تر شلو کلونو پورې رسېده.

ځايي طالب مسوولین ادعا لري: «په تېر رژیم کې تفرقې اچونې د هغو چارواکو لپاره د سرتېرو د جذب زمینه برابره کړې وه، چې لاسونه یې د پنجشېر د خلکو په وینو سره وو، خو د افغانستان د اسلامي امارت په واکمنۍ سره، دغو دښمنیو ته په بشپړه توګه د پای ټکی اېښودل شوی او د ټول پنجشېر د اوسېدونکو ترمنځ د یووالي او اتحاد د رامنځته کېدو زمینه برابره شوې ده».

په خبرپاڼه کې راغلي، دغه دښمنۍ د پنجشېر په ۷ ولسوالیو کې وې او پر سولې د یادو دښمنو له بدلېدو وروسته لسګونه هغه کورنۍ چې د خپلو مېنو پرېښودو ته اړې شوې وې، بېرته خپلو مېنو ته هم ستنې شوې دي.

د یادونې وړ ده، چې په دې دښمنیو کې یوازې ۳۰ د قتل پېښې وې او د دښمنۍ په موده کې په هرې دښمنۍ کې له ښکېلو خواو تر څلور کسان هم په قتل رسېدلي وو.

پوتین چې د روسیې د کلني اقتصادي فورم په څنډه کې د بهرنیو رسنیو له مدیرانو سره خبرې کولې، داسې هېڅ نښه ونه ښودله چې ګواکې د اوکراین د ختیځ ډونباس سیمې د پاتې برخو د لاندې کولو په اړه یې په خپل دریځ کې بدلون راوستی وي.

هغه وویل چې اوسمهال روسي ځواکونو د لوهانسک سیمه سل سلنه او د ډونېڅک د سیمې څه باندې ۸۵ سلنه خاوره تر خپل کنټرول لاندې راوستې ده او د دوی پوځي عملیات هره ورځ دوام لري.

د روسیې ولسمشر زیاته کړه چې مسکو په بشپړ ډول چمتو او لېواله دی چې له اوکراین سره د سولې له لارې هوکړې ته ورسېږي، خو ټینګار یې وکړ چې دا هوکړه باید د هغو روغو جوړو پر بنسټ وي چې په اینچوریج کې د امریکا له ولسمشر ډونالډ ټرمپ سره په لیدنه کې ورباندې خبرې شوې وې. د پوتین په وینا، که اوکرایني لوری هم دغو جوړجاړیو ته غاړه کېږدي، نو روانه جګړه به په ډېرې اسانۍ او طبیعي توګه پای ته ورسېږي.

ولادیمیر پوتین همدارنګه په خپلو خبرو کې یادونه وکړه چې هېواد یې تراوسه د اوکراین پر وړاندې په حقیقي جګړه کې د خپل «اورېشنیک» په نوم نوی هایپرسونیک توغندی نه دی کارولی او یوازې د دغه توغندي ازموینې یې کړې دي. هغه وویل چې دا ازموینې د پایلو د ارزولو او په راتلونکي کې د ښاري اهدافو په ګډون د دغه توغندي د بشپړ کارولو په اړه د پرېکړې کولو په موخه ترسره شوې دي.

د اورېشنیک په نوم دا توغندی چې روسیه یې د اټومي سروکو د لېږدولو وړتیا لري، څه باندې ۵ زره کیلومتره واټن ویشتلی شي او لومړی ځل په ۲۰۲۴ کال کې د اوکراین پر وړاندې وکارول شو. پوتین تر دې وړاندې ادعا کړې وه چې د دغه توغندي شنډول او مخنیوی ناممکن دی، خو لوېدیځو کارپوهانو د روسیې دغه ادعا تر پوښتنې لاندې راوستې ده.