د کندهار اوسېدونکی: د سپين بولدک او چمن پر دروازه له ناروغانو ناقانونه پیسې اخیستل کېږي

دغه اوسېدونکي زیاته کړې، چې خلک د دغه محکمې د کارکوونکو له چلند ستړي شوي؛ ځکه عادي‌ چارې میاشتې او کلونه وخت نیسي، درانه لګښتونه، واسطه او د بډې اخیستل په‌کې خورا زیات دي.

د نوموړي په خبره؛ ډېری وخت د یادې ادارې کارکوونکي خلکو ته سپکاوی هم کوي. هغه زیاته کړې: «له واسطې، کمېشن کارۍ او د پیسو له ورکړې پرته په دغه محکمه کې هيڅ کار پر مخ نه ځي».

دغه کابل مېشتي ویلي، که د طالبانو تر واک لاندې په دولتي ادارو کې دغه ډول وضعیت دوام وکړي؛ نو په داسې یو وضعیت کې دغه ډله څنګه له بهر مېشتو افغانانو غواړي، چې بېرته دې افغانستان ته ستانه شي.

نوموړي ویلي، چې درې کاله وړاندې یې د کابل په څلور سوه بستریز روغتون کې دنده ترسره کوله، خو اوس له اوږدې مودې راهیسې بې‌کاره پاتې شوی او دمګړۍ له سختو اقتصادي ستونزو سره مخ دی.

د هغه په وینا، په دې موده کې یې د بېلابېلو دولتي او خصوصي بنسټونو د ازموینو او سیالیو په بهیر کې ګډون کړی او په ډېریو دغو ازموینو کې بریالی شوی ، خو ادعا کوي، چې د واسطې او اړیکو د نشتوالي له امله ورته دنده نه‌ده سپارل شوې.

هغه زیاتوي: «درې کاله کېږي چې د کار لپاره مې هره دروازه وټکوله، خو دنده نه‌شم پیدا کولی. هر ځای چې امتحان ورکوم بریالی کېږم، خو دنده ځکه نه‌راکول کېږي چې واسطه نه‌لرم».

دغه کس ادعا کوي، چې د طالبانو تر ادارې لاندې د ګومارنو په بهیر کې «شخصي اړیکې» او «واسطې» مهم رول لري او هغه څوک چې واسطه ونه‌لري، د دندې ترلاسه کولو چانس یې خورا کم وي.

د یادونې وړ ده چې دا یوازې د یوه کابل مېشتي کس روایت دی، افغانستان انټرنشنل- پښتو یې په خپلواکه توګه نه تاییدوي، خو تر دې وړاندې ګڼو نړۍوالو بنسټونو په افغانستان کې د کار روزګار د کمښت په تړاو راپورونه ورکړي دي.

نوموړي زیاته کړې، چې د طالبانو په زندانونو کې «ظلم، فساد او رشوت» په پراخه کچه دوام لري. د هغه په خبره؛ طالب استخبارات عام وګړي په بېلابېلو تورونو نیسي او زنداني کوي یې.

هغه زیاته کړې، چې زندانونه له بې‌ګناه خلکو ډک دي: «زه د کندوز یو اوسېدونکی یم، څه موده د طالبانو په زندان کې بندي وم. په افغانستان کې د طالبانو له زندانونو او حوزو شکایت لرم، استخبارت له شواهدو پرته خلک د بېلابېلو تورونو په تړاو نیسي، زندانونه له بې‌ګناه خلکو ډک دي».

د ۲۰۲۱کال له اګست وروسته د طالبانو تر کنټرول لاندې د زندانونو وضعیت څو ځله د کورنیو او نړۍوالو بنسټونو د بحث موضوع ګرځېدلې ده. د بندیانو کورنیو او د بشري حقونو ځینو سازمانونو د خپلسرو نیونو او د بندیانو د حقونو سرغړونې په اړه اندېښنې څرګندې کړې دي؛ خو طالبان بیا وایي چې ټولې چارې د قانون او شریعت له مخې ترسره کېږي.

دغه کس، چې نه غواړي نوم یې خپور شي، وایي چې د اګزیټ ازموېنې د نه اخیستل کېدو له امله د هغه خویندو ته اسناد نه دي ورکړل شوي.

د ده په وینا، د اسنادو له نشتوالي پرته د نرسنګ فارغانې نه شي کولای په دولتي ادارو کې دندې ترلاسه کړي او د ښځو د روغتیایي خدمتونو په برخه کې کار وکړي.

هغه ویلي، خویندې یې غواړي د شریعت له اصولو سره سم د هېواد د ښځو لپاره روغتیایي خدمتونه وړاندې کړي، خو د خروجي (اګزیټ) امتحان نه اخیستل د دوی د کار او اسنادو د بشپړېدو مخه نیولې ده.

دغه کس له طالبانو غوښتي چې د نرسنګ فارغانو ته د اګزیټ ازمیونې زمینه برابره کړي.

دوی وایي، شاوخوا لس تنه پخواني نظامیان دي او د شپږو میاشتو معاشونه یې پاتې دي او د هر یوه د معاش اندازه نږدې ۱۲۰ زره افغانۍ ته رسېږي.

د دوی په وینا، د طالبانو له واکمنېدو وروسته اړوند وچارواکو د معاشونو د ورکولو لپاره د دوی عریضې راټولې کړې او د معاشونو د اجرا ژمنه ورسره شوې وه.

د دغو پخوانیو نظامیانو په وینا، له ژمنو سره سره تر اوسه هېڅ عملي اقدام نه دی شوی او د معاشونو ورکولو په اړه روښانه معلومات نه شته.

دوی ادعا کوي چې نږدې یو کال وړاندې هم د طالبانو حکومت له لوري د معاشونو ورکولو ژمنه تکرار شوې وه، خو لا هم نه ده پوره شوې.