د سیمه‌ییزو ترینګلتیاوو تر سیوري لاندې؛ د ناټو تر ټولو ستر سمندري پوځي تمرین پیل شو

دغه پروژه چې د ازبکستان د جیزک په سیمه کې جوړېږي، د نړۍ په کچه یوه ځانګړې پروژه بلل شوې؛ ځکه د لومړي ځل لپاره به په یوه ساحه کې هم د ټیټ ظرفیت لرونکي او هم د لوړ ظرفیت لرونکي اټومي ریاکټورونه په یو وخت جوړ شي.

د اټومي انرژۍ د نړۍوالې ادارې د معیارونو له مخې؛ د بنسټیز کانکریټ اچونې له پیل سره دغه پروژه په رسمي ډول د جوړېدو پړاو ته رسېدلې. پوتین په خپلو څرګندونو کې وویل، چې دغه پروژه به نه یوازې د ازبکستان د انرژۍ امنیت پیاوړی کړي؛ بلکې د منځنۍ اسیا ټولې سیمې ته به هم ګټه ورسوي.

د ازبکستان ولسمشر شوکت میرضیایف دغه اقدام تاریخي بللی او ویلي یې دي، چې دغه پروژه به د دغه هېواد د علمي، صنعتي او ټېکنالوژۍ پرمختګ نوی فصل پرانیزي. هغه ټینګار کړی: «امنیت زموږ مطلق او نه بدلېدونکی لومړیتوب دی او د جوړولو ټول پړاوونه به د اټومي انرژۍ د نړۍوالې ادارې تر دوامداره څار لاندې ترسره شي».

د روسیې دولتي اټومي شرکت «روس‌اتوم» ژمنه کړې، چې د برېښناکوټ د جوړولو ترڅنګ به د سون توکو برابرول، تخنیکي ملاتړ او د ساتنې خدمات هم وړاندې کړي.
د اټومي انرژۍ د نړۍوالې ادارې عمومي ریس رافایل ګروسي د یادې پروژې هرکلی کړی او ویلي دي: «دغه پروژه د کوچنیو اټومي ریاکټورونو له ټېکنالوژۍ ګټه اخلي. هغه ټېکنالوژي چې د نړۍ یوازې محدود شمېر هېوادونه یې لري. اداره به د جوړولو او فعالیت په ټولو پړاوونو کې د خوندیتوب، فزیکي امنیت او د اټومي وسلو د نه خپرېدو د تضمین لپاره له یادې پروژې سره همکاري وکړي».

د روس‌اټوم او اوزاتوم د اعلان شویو پلانونو له مخې؛ د RITM-200N کوچني ریاکټورونه به د ۲۰۲۹ زېږدیز کال تر پایه ګټې اخیستنې ته وسپارل شي. همداراز د VVER-1000 لوی ریاکټورونه به په تدریجي ډول د ۲۰۳۳ او ۲۰۳۵ کلونو ترمنځ بشپړ شي او اټومي انرژي به خپل بشپړ ظرفیت ته ورسېږي.

خو د دغه مهال‌وېش عملي کېدل د پروژې د بې‌ځنډه پرمختګ، د خوندیتوب د معیارونو رعایت او د نړۍوالو جوازونو ترلاسه کولو پورې تړلي دي.

د اسراییل پوځ په وینا؛ د حماس د عامه امنیت اداره یو مهم او پټ امنیتي بنسټ دی، چې د یادې ډلې د مشرانو د امنیت، د هغوی د اړیکو او غونډو د همغږۍ او همدارنګه د استخباراتي معلوماتو د راټولولو مسوولیت لري.

یاد پوځ ویلي، چې دغه عملیات د اسراییل د کورني امنیت ادارې (شاباک) په همکارۍ ترسره شوي دي. د اسراییلي پوځ د معلوماتو له مخې؛ په دغه برید کې د حماس د عامه امنیت د مشر مرستیال حسن رباح حسن لبد او همدارنګه عصام امین شلاش شبیر، عبدالله عطا یونس ابو کلوب او محمد نعمان زکي ابو مرق چې د یادې ادارې لوړپوړي چارواکي بلل شوي؛ وژل شوي دي.

اسراییلي پوځ ویلي، چې دغه کسان د حماس د تشکیلاتو د بیارغونې او د یادې ډلې د فعالیتونو د ملاتړ له امله په نښه شوي دي. نوموړي پوځ زیاته کړې، تر برید وړاندې د ملکي وګړو د احتمالي زیان د کمولو لپاره لازم تدابیر نیول شوي وو چې د دقیقو وسلو کارول او هوايي څارنه هم په‌کې شامله وه.

د اسراییل پوځ ویلي، چې ځواکونه یې د سویلي قوماندانۍ تر مشرۍ لاندې په سیمه کې ځای پرځای شوي او د هر ډول احتمالي ګواښ د له‌منځه وړلو لپاره خپلو عملیاتو ته دوام ورکوي.

عراقچي د المیادین ټلوېزیوني شبکې سره په مرکه کې ویلي چې داسې شواهد شته چې امریکا او اسراییل د ایران پر ضد عملیاتو کې د متحده عربي اماراتو له هوايي حریم او خاورې څخه استفاده کړې ده.

هغه ویلي: «د ابوظبي د مستقیمې ښکېلتیا په اړه په ځینو عملیاتو کې شواهد زموږ په لاس کې دي.»

د ایران د بهرنیو چارو وزیر همدارنګه د تهران او ابوظبي ترمنځ د اړیکو د ترینګلتیا یو لامل په متحده عربي اماراتو کې د اسراییل حضور او له تل ابیب سره د دغه هېواد نږدې اړیکې بللې دي.

عراقچي زیاته کړې چې دا ډول پرمختګونه د سیمه‌ییزو اړیکو پر ثبات منفي اغېز لري او د تاوتریخوالي د زیاتېدو لامل کېدای شي.

الاریاني د پنجشنبې په ورځ په ایکس خواله رسنۍ کې لیکلي چې حوثیانو د عربي خلیج هېوادونو، په ځانګړي ډول د کویټ نړیوال هوایي ډګر پر وړاندې د ایران د بریدونو ملاتړ کړی، چې د نوموړي په وینا دا چاره ښيي چې دغه ډله د تهران له سیاستونو سره بشپړه تړاو لري او د سیمې له ګډو ګټو او عربي هویت څخه لرې شوې ده.

هغه زیاته کړې چې حوثیانو د عربي خلیج هېوادونو د امنیت، ثبات او حیاتي بنسټونو پر ضد بریدونه د غندلو پر ځای توجیه او ستایلي دي. د یمن د اطلاعاتو وزیر په وینا، د حوثیانو دریځونه څرګندوي چې دغه ډله د تهران په ژبه خبرې کوي او د هغو تګلارو پیروي کوي چې د ایران حکومت یې د خپلو سیمه‌ییزو متحدانو د مدیریت لپاره کاروي.

الاریاني ویلي چې د حوثیانو دا چلند ثابتوي چې هغوی یوازې د ایران متحدان نه دي، بلکې د ایران د بهرني پوځي، امنیتي او سیاسي جوړښت یوه برخه ګڼل کېږي.

د نوموړي په وینا، حوثیانو یمن د داسې پروژو او سیاستونو د عملي کولو په ډګر بدل کړی چې د ایران له سیمه‌ییزو موخو سره تړاو لري او د یمن د خلکو له ګټو او د سیمې له ثبات سره په ټکر کې دي.

د یمن د اطلاعاتو وزیر ټینګار کړی چې د حوثیانو وروستي دریځونه او اقدامات د سیمې د امنیتي وضعیت په اړه اندېښنې زیاتوي او د عربي هېوادونو پر وړاندې د هغوی د سیاسي او پوځي تمایلاتو څرګندونه کوي.

ټرمپ دا څرګندونې د سپینې ماڼۍ د کابینې په غونډه کې وکړې او د روانو خبرو اترو او د هرمز تنګي د وضعیت په اړه یې وویل چې د هر احتمالي هوکړې یو مهم اصل د هرمز تنګي سمدستي پرانیستل او د بېړیو د تګ راتګ خوندي کول دي.

هغه ټینګار وکړ چې امریکا به «هم د جګړې په ډګر او هم د ډیپلوماسۍ په ډګر کې» بریالۍ شي. ټرمپ ادعا وکړه چې د ایران پوځي ځواک په پراخه کچه کمزوری شوی او زیاته یې کړه: «هغوی نور اغېزمن سمندري او هوايي ځواک نه لري. موږ د هغوی نږدې ټول پوځي ظرفیت او د رهبرۍ جوړښت له منځه وړی دی.»

د امریکا ولسمشر د دې پوښتنې په ځواب کې چې که د ایران حکومت له خوا امریکايي ځواکونه ووژل شي، ایا جګړه بیا پیل کېدای شي، وویل چې دا ډول اقدام به د نوي پوځي غبرګون لپاره کافي دلیل وي او امریکا به په هغه صورت کې «ډېر ژر» ځواب ورکړي.

ټرمپ د ایران د غني شویو یورانیمو د زېرمو په اړه هم وویل چې واشنګټن یو وخت د دغو موادو د انتقال امکان ارزولی و، خو د امریکايي ځواکونو د اوږدمهاله حضور اړتیا له امله یې له دې طرحې تېر شو. د هغه په وینا، امریکا لا هم دغو موادو ته د لاسرسي وړتیا لري.

نوموړي زیاته کړه چې متحده ایالات د پرمختللو څارنیزو سیسټمونو او فضايي امکاناتو په وسیله ټولې اړوندې سیمې تر بشپړې څارنې لاندې لري او هر ډول تحرکات تعقیبوي.

ټرمپ د مجتبی خامنه یي سره د احتمالي لیدنې په اړه هم وویل چې شخصاً ورته لېوالتیا نه لري او داسې وړاندیز یې هم نه دی کړی، خو که دا ډول لیدنه ترسره شي، نو په درناوي به ورسره چلند وکړي.