د افغان ډیپلوماټانو د همغږۍ ټولنې له طالبانو سره د اروپايي ټولنې د تعامل هڅې وغندلې

په هرات کې باخبره سرچینو د شنبې په ورځ، د غبرګولي په ۱۶مه له افغانستان انټرنشنل وویل چې ټول طالب ماموران نارینه وو او دا عملیات یې د ښار په بېلابېلو برخو کې، په ځانګړي ډول د لیلامي پلورلو په جاده او د هرات ښار د نخودبریزۍ په سیمه کې پیل کړي دي.

عیني شاهدانو وویل چې د طالبانو مامورانو یو شمېر ښځې د ولایت پر سړک د الماس شرق له سوداګریز مرکز او د هرات د قصر په سیمه کې هم نیولې دي.

عیاني شاهدانو وايي چې د طالبانو مامورین په لاسونو کې لرګي لري او هغه ښځې نیسي چې د دوی د خوښې حجاب یې نه وي کړی. د شاهدانو په وینا، ښځو د نیول کېدو او تلاشۍ پرمهال مقاومت کاوه او چیغې یې وهلې.

سیمه ییزو سرچینو، چې د امنیتي ستونزو له امله یې د نومونو له ښودلو ډډه کړې، ویلي دي چې طالبانو لومړی یو شمېر ښځې د لیلامي له جادې او وروسته د ښار له نورو برخو څخه نیولې دي.

د هرات د لیلامي په جاده کې یوه هټۍ‌وال وویل: «اوس مهال په دې جاده کې هېڅ ښځه نه لیدل کېږي. ځینې ښځې طالبانو ونیولې او یو شمېر یې په چیغو له سیمې وتښتېدې.» هغه زیاته کړه چې ډېری نیول شویو ښځو مناسب حجاب درلود او ټول بدن یې پټ و.

عیني شاهدانو وویل چې طالبانو د ښځو له نیولو وروسته هغوی له ځان سره یووړې.

یو بل عیني شاهد وویل، یوې ښځې چې پوره حجاب یې هم درلود او طالبانو موټر ته اچولې وه، له موټر دننه څخه هغو نارینه وو ته چې ننداره یې کوله، غږ کړ: «تاسو بې‌غیرته یاست چې ستاسو ناموس بیايي او تاسو یوازې ننداره کوئ.»

دا په داسې حال کې ده، چې په هرات کې د طالبانو د امر بالمعروف ادارې د جمعې په ورځ خبرداری ورکړی و چې له هغو ښځو سره به «قانوني چلند وشي» چې د دې ډلې د خوښې وړ حجاب له مراعاتولو پرته، په ښکاره مخ او سینګار عامه ځایونو ته ځي.

دې ادارې ټینګار کړی و هغه ښځې چې د اجباري حجاب له امر څخه سرغړونه وکړي، وبه نیول شي او زنداني به شي.

په هرات کې یو شمېر ښځې په دودیز ډول د چادري پر ځای له مانتو او ایراني او عربي حجابونو څخه استفاده کوي. د طالبانو د امر بالمعروف قانون د ښځو مخ «عورت» بللی او د دې ډلې محتسبین ټینګار کوي چې ښځې باید داسې حجاب واغوندي چې مخ یې په بشپړ ډول پټ وي.

له دې وړاندې هم، طالبانو په هرات کې د چادري د نه اغوستلو په دلیل په دولتي ادارو کې د ښځو عامه خدماتو ته لاسرسی منع کړی و.

یادې ادارې د شنبې په ورځ د غبرګولي په ۱۶مه ویلي، چې د کندهار په معروف ولسوالۍ کې د پولیو میراث ننګونې بنسټ په ملاتړ د یو میلیون امریکايي ډالرو په ارزښت ۳۰ بستریز روغتون جوړیږي.

د پولیو له منځه وړلو ملي بېړني عملیاتي مرکز رییس عبدالقدوس بریالي ویلي، چې د یاد روغتون چارې به د یوه کال په موده کې بشپړې شي.

نوموړي زیاته کړې، چې د یاد روغتون له فعالېدو سره به د معروف ولسوالۍ او نږدې سیمو د اوسېدونکو لپاره د عملیاتو، زیږون، د ښځینه او نارینه ناروغانو د بستر، بېړنیو خدمتونو، جدي پاملرنې خونې، وینې بانک، اکسرې، الټراساونډ، غاښونو، سترګو، ماشومانو، تغذیې،، واکسین او د میندو د امیندوارۍ مخکې او ورسته پاملرنې په برخو کې خدمات وړاندې شي.

مسولینو ویلي، چې د پولیو میراث ننګونه بنسټ د هېواد په نورو زونونو کې هم د ورته روغتیايي مرکزونو د جوړولو پلان لري او تمه کېږي چې د دغه روغتون په فعالېدو سره به په معروف ولسوالۍ او شاوخوا سیمو کې روغتیايي خدمتونو ته د خلکو لاسرسی پراخ او په ځانګړي ډول د میندو او ماشومانو لپاره به د اړینو روغتیايي خدمتونو زمینه برابره شي.

د طالبانو واک لاندې ملي پراختیا شرکت نن شنبه، د غبرګولي پر ۱۶مه په اېکس کې د خپلو تولیداتو د ځانګړتیاوو په اړه ویلي، دغه وسایل د بهرنیو مشابه محصولاتو په پرتله په خورا مناسبه بیه، په عمده او پرچون ډول پلورل کېږي. دغه راز د یادو ماشینونو د پېرلو لپاره د یو کال رسمي وارنټي یا تضمین خط او له پلور څخه وروسته خدمات هم په پام کې نیول شوي دي.

دغه شرکت له ټولو وزارتونو، ادارو، سوداګرو، موسسو، شرکتونو او بزګرانو غوښتي چې د لا زیاتو معلوماتو ترلاسه کولو، د محصولاتو د نمونو لیدلو او د پېرودلو د تړونونو د لاسلیک کولو لپاره په کابل کې د دې شرکت مرکزي دفتر ته مراجعه وکړي.

یاد شرکت نه ده، روښانه کړې چې دا تجهیزات دننه افغانستان کې جوړ شوي که له بهر وارد شوي دي.

ملي پراختیا شرکت د تېر جمهوري نظام پرمهال رامنځته شوی و، ترڅو دولتي ودانیزې او ملي پروژې ددې شرکت له لارې ترسره شي خو اوس لومړی ځل دی چې دغه شرکت د کرنیز ماشینونو او وسایلو پلور هم پیل کړی دي. له دې وړاندې هم دغه شرکت د یوه بس او موټر د جوړولو ادعا کړې وه خو اوس مهال یې د نورو تولیداتو د دوام کوم څرک نه لیدل کېږي.

د طالبانو تر کنټرول لاندې د باختر اژانس د شنبې په ورځ، د غبرګولي په ۱۶مه راپور ورکړی چې دغه جومات د هرات ولایت د انجیل ولسوالۍ په نوین کلي کې ګټې اخیستنې ته سپارل شوی دی. دا جومات په څلور نیم جریبه ځمکه کې جوړ شوی او په یو وخت کې د دوه زره لمونځ کوونکو وړتیا لري، خو طالبانو د دې جمات د مالي لګښت د سرچینې په اړه نور جزیات نه دي ورکړي.

د طالبانو ادارې په افغانستان باندې د خپلې څه باندې څلور کلنې واکمنۍ پرمهال، په بېلابېلو ولایتونو کې د سلګونو جوماتونو د پرانیستلو خبر ورکړی دی. په همدې لړۍ کې، د طالبانو د ادارې د ملي پراختیا شرکت د غبرګولي په پنځمه نېټه اعلان کړی و چې په میدان وردګ ولایت کې یې یو جامع جومات د ۸۷ میلیونه افغانیو په لګښت جوړ او ګټې اخیستنې ته سپارلی دی. د دغه جامع جومات اصلي ودانۍ په دوو پوړونو کې رغول شوې او نږدې دوه زره لمونځ کوونکي په کې ځاییدلی شي.

د طالبانو تر واک لاندې افغانستان د سختو بشري، اقتصادي، بې کارۍ او کډوالۍ د بحرانونو ترڅنګ د بشري حقونو پراخو سرغړونو سره لاس او ګریوان دی، خو طالبانو په ټول افغانستان کې د جوماتونو جوړولو ته لومړیتوب ورکړی دی.

نړیوالې ادارې خبرداری ورکوي چې په افغانستان کې فقر او د خوړو نه خوندیتوب په بې ساري توګه د ډېرېدو په حال کې دی. د تېرې میاشتې په پای کې، د ملګرو ملتونو پراختیایي پروګرام په افغانستان کې په ۲۰۲۵ کال کې د فقر د زیاتوالي په اړه په خپل یو راپور کې لیکلي وو چې په دغه هېواد کې له هرو څلورو کسانو څخه درې یې د خپلو لومړنیو اړتیاوو لکه د کافي خوړو په پوره کولو کې پاتې راغلي دي. په ورته مهال د نړۍوال بانک ارزونې هم ښيي چې د ۲۰۲۵ کال په وروستیو کې شاوخوا ۱۴ میلیونه افغانان د خوړو له سخت نه خوندیتوب سره مخ وو او دغه شمېر ښايي په راتلونکي ژمي کې ۱۷.۴ میلیونه کسانو ته ورسېږي، چې دا د افغانستان د ټول نفوس نږدې ۴۰ سلنه برخه جوړوي.

افغانستان انټرنشنل ته د رسېدلو اسنادو او معلوماتو له مخې، په کونړ کې د طالبانو د ښاري محکمې رییس ظاهر الله مروان د مدني دیوان رییس محمد اسلام عارفي او د دغه دیوان مفتي احسان الله د بډو په بدل کې د شاهدانو په اصلي بیانونو کې لاسوهنه کړې او د دوسیې پايلې يې د پيسو ورکوونکي لوري په ګټه بدلې کړې دي.

دا قضیه په اسعداباد ښار کې د یوه څو پوړیز مارکېټ پر ځمکه د رحمت الله او طاهر ترمنځ له جنجال وروسته محکمې ته تللې وه.

100%

دغه څو پوړیز مارکېټ د تېر جمهوري نظام په لومړیو کلونو کې د طاهر په نوم کس ددې ولایت یو اوسېدونکو جوړ کړی و، خو وروسته د رحمت الله په نوم کس پر دغه ځمکه دعوه وکړه او موضوع د حل لپاره د طالبانو محکمې ته راجع شوه.

د معلوماتو له مخې، کله چې د رحمت الله په نوم یو بل لوري محکمې ته شاهدان وړاندې کړل، د هغوی شهادت د «شریعت» له شرایطو سره برابر نه و، له همدې امله قاضیانو د ۳۵ زره ډالرو په بدل کې د شاهدانو په پاڼو کې په خپل قلم بدلونونه راوستل ترڅو شهادت شرعي وښيي.

کله چې د طالبانو د دغو قاضیانو جعلکاري رسوا او افشا شوه، د طالبانو د ښاري محکمې رییس ملا ظاهر مروان، د مدني دیوان رییس اسلام عارفي او مفتي احسان الله مقابل لوري طاهر ته پر دې پېښه د پردې اچولو وړاندیز وکړ.
د طالبانو قاضیانو له طاهر څخه وغوښتل چې بله عریضه وکړي ترڅو شاهدان بیا محکمې ته حاضر شي او دوی له سره د شاهدانو الفاظ ولیکي او پرېکړه د ده په ګټه اعلان کړي.

خو د دویم ځل لپاره د شاهدانو له حاضرېدو او شهادت ورکولو وروسته، د طالبانو قاضیان پر خپلې ژمنې ونه درېدل او پرېکړه یې د رحمت الله په ګټه وکړه.

د طالبانو د کونړ ښاري محکمې قاضیانو یوازې د خپلو اسنادو د پاکولو او د خپلې جعلکارۍ د پټولو لپاره طاهر او د هغه شاهدان دویم ځل محکمې ته غوښتي وو.
سرچینه وايي:« دا کوم شریعت او انصاف دی چې شاهدان یو ډول شاهدي ورکوي، خو قاضي وروسته په خپل قلم د شاهدی د منلو لپاره په متن کې لاسوهنه کوي او هغه تغیروي.»
د سرچینو په وینا، دا په کونړ کې د عدلي فساد یوازینۍ بېلګه نه ده، بلکې د طالبانو په هره محکمه کې ورته حالت حاکم دی او د خلکو حقونه تر پښو لاندې کېږي.
تردې وړاندې هم په نورو ولایتونو کې د طالب قاضیانو له‌خوا د بډو اخېستلو راپورونه ورکړل شوې دي.