د سراج الدین حقاني استازو د ایت الله فیاض د فاتحې په مراسمو کې ګډون کړی

د طالبانو تر کنټرول لاندې د افغانستان بانک نن یکشنبه، د غبرګولي پر ۱۷مه ویلي چې د صدیق الله خالد په مشرۍ د عالي شورا په ناسته کې د مالیې وزارت او سوداګریزو بانکونو د استازو ترمنځ په ملي پروژو کې د پانګونې او تمویل د پراختیا او په ځانګړي ډول د هرات ـ مزارشریف د رېل پټلۍ د پروژې په اړه خبرې شوې دي.

د طالبانو تر کنټرول لاندې د افغانستان بانک لومړي مرستیال صدیق الله خالد په وینا، د دغه میکانیزم له مخې سوداګریزو بانکونو ته زمینه برابریږي چې په مستقیم ډول د هېواد په پراختیایي او زیربنایي پروژو کې پانګونه وکړي او د اقتصادي ودې په بهیر کې خپل رول ولوبوي.

یاد طالب چارواکي په هېواد کې دننه د پانګونې پر اهمیت ټینګار کړی او ویلي یې دي چې د هرات – مزارشریف د رېل پټلۍ پروژه ۶۵۷ کیلومتره اوږدوالی لري او د نږدې ۵۵ میلیارده افغانیو په لګښت به د سوداګریزو بانکونو له لوري تمویلېږي.

د هغه په وینا، اوس د لویو او بنسټیزو پروژو د تطبیق لپاره مناسب فرصت برابر شوی او دغه پروژه د اقتصادي پراختیا او سیمه‌ییز اتصال لپاره خورا مهمه ده.

طالبانو ویلي چې د سوداګریزو بانکونو استازو د هرات ـ مزارشریف په پروژه کې د ګډون او پانګونې لپاره خپل چمتووالی او ژمنتیا ښودلې ده.

د خبرپاڼې له مخې، د افغانستان بانک عالي شورا د هرات ـ مزار شریف د پروژې پر بېلابېلو تخنیکي، مالي او اجرایي اړخونو هم بحثونه کړي او د کره تخنیکي ارزونې لپاره یې ټاکل شویو کمېټو ته سپارښتنې کړې دي.

د یاد ولایت طالب مسوولان وايي، چې له دې ځمکې څخه ۱۰ جریبه د خوست د عمومي موزیم او ۵ جریبه د جهادي اثارو د ساتنې موزیم لپاره ځانګړې شوې ده.

د معلوماتو له مخې، د خوست عمومي موزیم چې اوسمهال د طالبانو د اطلاعاتو او فرهنګ ریاست په ودانۍ کې فعالیت کوي، د نوې او معیاري ودانۍ له جوړېدو وروسته به د تاریخي او فرهنګي اثارو د ساتنې لپاره پراخ امکانات ولري.

همدارنګه د یاد ریاست په وینا، د طالبانو د «جهادي اثارو» د ساتنې موزیم به د خوست «د جهاد دورې» اړوند توکي په منظم او معیاري ډول خوندي او نندارې ته وړاندې کړي.

دغه ځمکه د طالبانو د اطلاعاتو او فرهنګ، کرنې او مالدارۍ او ښاروالۍ ریاستونو د ګډ پلاوي له لوري تثبیت شوې ده، چې په ترڅ کې یې د ځمکې حدود، موقعیت او د موزیمونو د جوړېدو تخنیکي اړخونه ارزول شوي دي.

د طالبانو سیمه ییز مسوولان زیاتوي چې په راتلونکو پړاوونو کې به د ځمکې کروکي (نقشه) هم چمتو شي او وروسته به د دواړو موزیمونو د جوړولو عملي چارې پیل شي.

یوناما په هرات کې د طالبانو له‌خوا د ښځو نیولو او توقیف ته په غبرګون کې پر طالبانو غږ کړی چې د ښځو پر وړاندې له داسې اقداماتو ډډه وکړي.

یوناما په ټینګار سره ویلي چې ټول نارینه او ښځې د قانون پر وړاندې د مساوي حقونو او برابرۍ مستحق دي او باید د هغوی بنسټیزې ازادۍ تر پښو لاندې نه شي.

دا په داسې حال کې ده، چې طالبانو له تیرې ورځې راهیسې په هرات کې د حجاب په پلمه د ښځو نیول پیل کړي او عیني شاهدان وايي، چې یادې ډلې په هرات ښار او انجیل ولسوالۍ کې یو شمېر ښځې نیولې او له ځان سره وړې دي.

عیني شاهدانو افغانستان انټرنشنل ته وویل چې د طالبانو یو شمېر ځواکونو چې پنځه ښځې هم پکې وې، د جبرئیل د ګڼې ګوڼې له بازاره اته ځوانې ښځې ونیولې او له ځان سره یې نامعلوم ځای ته یووړې.

شاهدان وایي چې د دوی په نظر دغو ښځو بشپړ حجاب درلود.

طالبانو د شنبې په ورځ په هرات ښار کې د پیغلو نجونو او ښځو د نیولو پراخه لړۍ پیل کړه.

د هرات اوسېدونکو وویل چې په لومړۍ ورځ په لسګونو ځوانې ښځې د مخ د نه پټولو په دلیل ونیول شوې.

د دغو عملیاتو په لومړۍ ورځ، ښځې د هرات ښار له سوداګریزو مرکزونو، بازارونو او ګڼې ګوڼې لرونکو سړکونو څخه ونیول شوې.

سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي چې د طالبانو ناراضي قوماندان جمعه‌خان فاتح ددغه لاریون په هڅولو کې ښکیل دی.

افغانستان انټرنشنل ته په رسیدلې ویډیو کې لیدل کېږي چې د یوې دیني مدرسې مسوول وایي، د خلکو پراخ ولسي پاڅون ناوړه پایلې لرلی شي. هغه د طالبانو له مشرانو وغوښتل چې د شخصي سلیقو پر بنسټ د خلکو له حقونو سره لوبې ونه کړي.

لاریون کونکو ویلي چې طالبانو د هغوی د کار او روزګار فرصتونه ترې اخیستي دي.

تېره میاشت په بدخشان او تخار ولایتونو کې د طالبانو والیانو د سرو زرو د استخراج د ټولو سیمه‌ییزو شرکتونو فعالیتونه ودرول.

د سرچینو په وینا، اوس یوازې هغو شرکتونو ته د فعالیت اجازه ورکول کېږي چې له طالبانو سره تړاو لري.

د سرچینو د معلوماتو له مخې، په بدخشان کې د طالبانو والي هم د درواز ولسوالیو د سرو زرو د شرکتونو د فعالیتونو د بندولو امر کړی دی.

د سیمې اوسېدونکي وایي چې اوس په ټول بدخشان کې د سیمه‌ییزو شرکتونو فعالیتونه درول شوي دي.

طالبانو په بدخشان کې دا تګلاره وروسته له هغې خپله کړه چې څه موده وړاندې د شکي ولسوالۍ د قطقطي د سرو زرو کان د کارګرانو او د زابل د والي د مرستیال جمعه‌خان فاتح د کسانو ترمنځ خونړۍ نښته وشوه.

دغه نښته د غويي میاشتې په ۱۹مه، د شنبې په ورځ وشوه چې دوه کسان پکې ووژل شول او ۱۵ کارګران ټپیان شول.

د سرو زرو د کان د کارګرانو او د طالبانو د کسانو ترمنځ شخړه د کان د ځمکو د وېش پر سر شوې وه.

په تېر یوه کال کې په تخار او بدخشان کې د سرو زرو د کانونو پر سر لانجې زیاتې شوې دي او څو ځله یې د ځایي اوسېدونکو، د استخراج کوونکو شرکتونو او طالبانو ترمنځ خونړۍ نښتې رامنځته کړې دي.

د سرو زرو دودیز او لاسي استخراج له کلونو راهیسې په تخار او بدخشان کې د زرګونو کورنیو د عاید اصلي سرچینه بلل کېږي او د پخواني حکومت پر مهال د دوی د فعالیتونو مخه نه نیول کېده.