په لوګر کې د طالبانو د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ ریاست وايي، د تېرکال پرتله سږکال په دغه ولایت کې د هوږې حاصلات ۱۲ سلنه زیات شوي دي. د یاد ریاست په وینا؛ سږکال د لوګر ولایت په بېلابېلو سیمو کې پر سلګونه هکټاره ځمکه هوږه کرل شوې وه، چې تر ۲۰۰ ټنه ډېر حاصلات یې ترلاسه شوي دي.
د یاد ریاست د کرنیزو چارو امر نصیرالدین بهیج ویلي، د نباتي ناروغیو مخنیوی، بزګرانو ته د عامه پوهاوي پروګرامونو پلي کېدل او د هوږې کرکېلې ته د بزګرانو د لېوالتیا زیاتوالی د حاصلاتو د لوړېدو مهم لاملونه دي.
هغه زیاتوي، چې سږکال د پل علم ښار ترڅنګ په محمداغې او برکي برک ولسوالیو کې هم د هوږې کرکېلې ته د بزګرانو لېوالتیا د پام وړ زیاته شوې ده.
د ارغواني شنبو په نوم د معترضو ښځو یو غورځنګ د یوې خبرپاڼې په خپرولو په هرات کې د طالبانو لهخوا د ښځو نیول غندلي او د ټولو نیول شویو ښځو د سملاسي خوشې کېدو غوښتنه یې کړې ده.
دغه غورځنګ ویلي، چې په هرات کې وروستۍ نیونې لکه د لوېدیځ کابل او یوشمېر نورو سیمو پخوانۍ پېښې د طالبانو د یوې «پلان شوې، تبعیضي او ځپونکې» پالیسۍ برخه دي او له بشري حقونو ښکاره سرغړونه بلل کېږي.
په خبرپاڼه کې راغلي، چې طالبان د ښځو له حقونو او ازادیو د نړۍوالې ټولنې سره په خپلو سیاسي تعاملاتو کې د فشار او امتیاز اخیستنې د وسیلې په توګه کار اخلي. یاد غورځنګ د «بېحجابۍ» په نوم د ښځو نیول د انساني کرامت خلاف کړنه بللې او ټینګار یې کړی چې دغه ډول چلند هېڅ قانوني، اخلاقي او اسلامي توجیه نهلري.
دغه غورځنګ همداراز په افغانستان کې د ښځو د «مرموزو» وژنو په اړه هم اندېښنه ښودلې. د ارغواني شنبو غورځنګ له نړۍوالې ټولنې، د بشري حقونو له ملاتړو بنسټونو، دولتونو او د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو له سیاسي استازولۍ (یوناما) غوښتي، چې د افغانستان د ښځو د وضعیت پر وړاندې چوپ پاتې نهشي او د ښځو د خپلسرو نیونو د درولو لپاره پر طالبانو فشارونه زیات کړي.
په خبرپاڼه کې د طالبانو په زندانونو کې د ښځو او نارینهو د جنسي ځورونې او ناوړه چلند په اړه هم اندېښنه څرګنده شوې او په دې برخه کې یې د افغانستان د دیني عالمانو چوپتیا غندلې ده.
امریکایي رسنۍ «سيبياېس» نیوز راپور ورکړی، چې پر اسراییل د ایران له توغندیزو بریدونو څو ساعته وروسته، د نړیوالو بازارونو د اوونیزو معاملو له پیل سره سم د نفتو بیې لوړې شوې دي.
د راپور له مخې، د امریکا د خامو نفتو بیه درې سلنه لوړه شوې او هر بېرل یې په ۹۳،۳۰ ډالرو پلورل کېږي. همداراز د نړیوالو معیارونو پر بنسټ د نفتو بیه ۲،۸ سلنه زیاته شوې او هر بېرل یې ۹۵،۷۸ ډالرو ته رسېدلې ده.
راپور زیاتوي چې په امریکا کې د عادي پټرولو د هر ګېلن (شاوخوا ۳،۸ لیټره) اوسطه بیه ۴،۰۹ډالرو ته رسېدلې، چې د تېر کال د کب له نهمې نېټې راهیسې، د جګړې له پیل وروسته، ۱،۱۶ډالره زیاتوالی ښيي.
سيبياېس نیوز همداراز ویلي چې د ونډو راتلونکې معاملې له کمښت سره مخ شوې دي. د راپور له مخې، دډاو جونز شاخص ۱۹۹ واحده راټیټ شوی دی.
شنونکي باور لري چې په منځني ختیځ کې د کړکېچونو زیاتوالی د انرژۍ پر بازارونو مستقیم اغېز کوي او د نفتو د بیو د لا لوړېدو احتمال هم شته.
د افغانستان د حقونو څار بنسټ وایي، د طالبانو له لوري په هرات ولایت کې د «بدحجابۍ» په تور د نجونو او ښځو خپلسري نیول د بشریت ضد جرم او د جنسیتي اپارتاید د پیاوړتیا څرګنده بېلګه ده.
دغه بنسټ د یکشنبې په ماښام (د غبرګولي۱۷مه) په خپره کړې اعلامیه کې، په هرات کې د طالبانو د امر بالمعروف له لوري د ښځو د نیولو په غبرګون ویلي چې دا ډول چلند له اسلام سره هېڅ تړاو نه لري او د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي د توجیه لپاره ترسره کېږي.
د افغانستان د حقونو څار بنسټ له نړیوالې ټولنې غوښتي چې په هرات کې د نیول شویو ښځو او نجونو د سمدستي او بېقیدوشرطه خوشې کېدو لپاره عملي همکاري وکړي.
یاد بنسټ همداراز له نړیوالې ټولنې غوښتنه کړې چې د جنسیتي اپارتاید د پلي کولو له امله د طالبانو چارواکي تر نړیوال تعقیب او بندیزونو لاندې راولي او له ښځو د حقونو له تضمین پرته له طالبانو سره هر ډول تعامل ژر تر ژره ودروي.
په اعلامیه کې راغلي چې په افغانستان کې د ښځو د سیستماتیک حذف او څنډې ته کولو پر وړاندې چوپتیا د یوه «تاریخي جرم» سره د همکارۍ په معنا ده.
دا څرګندونې داسې مهال کېږي چې په وروستیو ورځو کې په هرات کې د ښځو او نجونو د نیولو راپورونو پراخ غبرګونونه راپارولي او د بشري حقونو بنسټونو او فعالانو اندېښنې یې زیاتې کړې دي.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي، چې د ایران په اړه هر هغه هوکړه چې متحده ایالات یې وکړي، د اسراییل لومړی وزیر به یې منلو ته اړ وي، ځکه وروستۍ پرېکړه د ده په وینا د امریکا له لوري کېږي.
ټرمپ له فایننشل ټایمز سره په هغې مرکې کې چې د یکشنبې په ورځ خپره شوې،ویلي چې د اسراییل لومړی وزیر بنیامین نتنیاهو «له منلو پرته بله لاره نه لري» که واشنګټن له ایران سره کومه هوکړه وکړي.
هغه زیاته کړه: «هغه (نتنیاهو) به هېڅ بله چاره ونه لري.»
د ټرمپ دغه څرګندونې په داسې حال کې مطرح کېږي چې د امریکا او ایران ترمنځ د اړیکو او احتمالي مذاکراتو په اړه بحثونه دوام لري او د سیمې وضعیت د نړیوالو پام ځان ته اړولی دی.
تر اوسه د اسراییل حکومت د ټرمپ د دغو څرګندونو په اړه رسمي غبرګون نه دی ښودلی.
په افغانستان کې د ښځو د وضعیت په تړاو د موبي ګروپ (طلوعنیوز) د بنسټګر سعد مُحسني څرګندونو د ګڼو «منفي» غبرګونونو په درشل کې د بشري حقونو فعاله ډیوه پتنګ وايي، سعد مُحسني «حقیقت» ویلی دی. سعد مُحسني بیا ویلي، په یاده مرکه کې یې پر طالبانو ډېرې نیوکې هم کړې دي.
سعد مُحسني په دې رووستیو ورځو کې د برېتانیا ملي کتابتون کې په یوې غونډه کې ویلي، چې په افغانستان او په ځانګړې توګه په لویو ښارونو کې د ښځو وضعیت د جمهوریت له دورې سره چندانې توپیر نهلري.
د طلوعنیوز خبري شبکې د مالک سعد محسني څرګندونو «په افغانستان کې د ښځو د عادي حالت» په اړه، د ښځینه فعالانو او افغان سیاستوالو پراخ غبرګونونه را پارولي دي.
ملګرو ملتونو په هرات کې د ښځو پر نیول کېدو اندېښنه وښوده | افغانستان انټرنشنل پښتو
نیوکه کوونکي وايي، چې په افغانسنتان کې د ښځو له «ناوړه» وضعیت څخه انکار کول، لکه په هرات کې د حجاب د څرنګوالي له امله پراخې نیونې، په افغانستان کې «د وحشت عادي کول» دي.
د هرات خلکو پر ښځو د طالبانو د محدودیتونو زیاتوالی «له کرکې ډک چلند» وباله | افغانستان انټرنشنل پښتو
خو د بشري حقونو فعاله ډیوه پتنګ وايي، سعد مُحسني «حقیقت» ویلی دی او زیاتوي: «زه له سعد محسني سره په بشپړ ډول موافقه یم. مننه له دې چې د حقیقت په ویلو سره دې زړورتیا وښودله».
دا څرګندونې په داسې حال کې مطرح کېږي، چې په هرات کې ګڼو سرچینو د یکشنبې په ورځ افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د طالبانو لهخوا د خوښې وړ حجاب د نهمراعاتولو له امله د ښځو د نیولو لړۍ لا هم دوام لري. د دغو سرچینو په وینا، طالبانو د یکشنبې په ورځ د هرات په جبرئیل سیمه کې اته ښځې نیولې دي.
طالبانو د هرات په جبرئیل سیمه کې ۸ ښځې نیولې دي | افغانستان انټرنشنل پښتو
د افغانستان د دفاع وزارت پخواني مرستیال تمیم عاصي، دغو نیونو ته په اشارې سره ولیکل: «طالبانو د هرات له ۴۰ متره سړک څخه نږدې اویا ښځې له ځان سره وړي او زنداني کړې دي، خو سعد محسني وايي چې د طالبانو تر واکمنۍ لاندې افغانستان کې ښځې ازادي لري».
نوموړي په خپله اېکسپاڼه لیکلي: «د دې وحشت عادي کول به د افغانستان د خلکو له یاده ونه وځي».
د ولسي جرګې پخوانۍ غړې فوزیه کوفي هم په خپله اېکسپاڼه لیکلي، که چیرې طلوع ټلوېزیون په هرات کې د لسګونو ښځو له نیول کېدو سره خواخوږي نهښيي، لږ تر لږه کولای یې شي د خپلو دوو خبریالانو ملاتړ وکړي چې د هغې په وینا د طالبانو له خوا نیول شوي او شکنجه شوي دي.
باوري سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ويلي، چې د طلوعنیوز د خبرونو ویاند او د سیاسي او جنايي خپرونې چلوونکی منصور نیازی د غويي په ۱۷مه او د همدې شبکې د خبرونو ویاند او د سیاسي برخې مسوول عمران دانش بیا د غويي په ۱۹مه په کابل کې نیول شوي دي. طالبانو بیا د طلوع د دوو خبریالانو نیول او محکمه کول تایید کړل.
سعد محسني دغو نیوکو ته په غبرګون کې افغانستان انټرنشنل ته وویل: «زما بشپړه مرکه نه ده خپره شوې او په هغو څرګندونو کې مې ډېرې نیوکې کړې دي».
نوموړي دغه راز بيبيسي ته ویلي، چې نیوکه کوونکو د هغه له خبرو ناسمه اخیستنه کړې او په ټينګار سره یې ویلي، چې «د افغانستان وضعیت تور او سپین نهدي».
هغه وویل؛ خلکو په افغانستان کې د بېلابېلو رژیمونو پر وړاندې پاڅونونه کړي او «احتمالاً دا رژیم [طالبان] به هم ناکام شي».
دا لومړی ځل نهدی چې د طالبانو د واکمنۍ په اړه د سعد محسني څرګندونې غبرګونونه راپاروي. هغه تېر کال د هند له «ویک» ورځپاڼې سره په مرکه کې ویلي وو، چې طالبان د خپلې واکمنۍ په نوې دوره کې احکام او قوانین د تېر پرتله په «لږ شدت» سره پلي کوي.
نیوکه کوونکي وايي، د افغانستان د وضعیت په اړه د یو «عادي» انځور وړاندې کول د طالبانو له خوا د لګول شویو محدودیتونو او سزاګانو له واقعیت سره مطابقت نهلري.