چین له طالبانو وغوښتل چې د نجونو پر مخ د ښوونځیو دروازې پرانیزي

د امنیت شورا په نننۍ غونډه کې د پاکستان استازي وویل چې اسلام‌اباد له طالبانو د بیا واکمنېدو وروسته تمه لرله چې افغانستان به د سولې او ثبات لور ته ولاړ شي، خو د هغه په وینا، دا تمې نه دي پوره شوي.

هغه زیاته کړه چې پاکستان د افغانستان د ملاتړ لپاره ګڼ ګامونه اخیستي، لکه بشري مرستې، سوداګریزې اسانتیاوې، د ټرانزیټ امتیازات، د ویزو ورکړه او د لوړې کچې ډیپلوماټیکې لیدنې، خو د هغه په وینا، د طالبانو له لوري متوقع مثبت بدلونونه رامنځته نه شول.

د پاکستان استازي ادعا وکړه چې په افغانستان کې د ټي‌ټي‌پي، داعش خراسان او نورو ډلو شتون د پاکستان پر ضد د بریدونو لامل ګرځېدلی او دغه ډلې له افغان خاورې څخه فعالیت کوي.

هغه وویل چې د دغو ډلو له امله پاکستان په ۲۰۲۵ کال کې له ۵ زرو څخه زیات ترهګریز بریدونه تجربه کړي او تر ۱۲۰۰ ډېر کسان پکې وژل شوي دي.

په وینا کې د خېبر پښتونخوا یوې پېښې ته هم اشاره وشوه، چې پکې د ۱۵ پولیسو د وژل کېدو مسوولیت د ټي‌ټي‌پي پر غاړه واچول شو او ادعا یې وکړه چې برید له افغانستان څخه پلان شوی و.

پاکستاني استازي همدارنګه وویل چې د ترهګرۍ لپاره د پرمختللو وسلو کارول، په ځانګړي ډول هغه وسلې چې د پخوانیو نړیوالو ځواکونو پاتې دي، وضعیت لا خطرناک کړی دی.

هغه تور پورې کړ چې طالبان د ترهګرو ډلو پر ضد عملي اقدام نه کوي او د دغو ډلو له فعالیتونو سره “چوپ ملاتړ یا همکاري” لري، چې دا د سیمې امنیت ته جدي ګواښ دی.

د پاکستان استازي وویل چې اسلام‌اباد څو ځله د طالبانو د قانع کولو لپاره ډیپلوماټیکې هڅې کړې دي او قطر، ترکیې، سعودي عربستان او چین هم د منځګړیتوب رول لوبولی، خو د هغه په وینا، طالبان لا هم له سخت دریځۍ نه دي اوښتي دي.

هغه زیاته کړه چې پاکستان به د خپل حاکمیت او امنیت د دفاع لپاره “له هر ډول اړتیا سره سم ځواب ورکړي”، خو ټینګار یې وکړ چې دا اقدامات به د نړیوالو قوانینو په چوکاټ کې وي.

په وینا کې د ملګرو ملتونو پر راپور هم نیوکه وشوه او ادعا وشوه چې په راپور کې د افغانستان وضعیت یو اړخیز بیان شوی او د ترهګرۍ له ګواښونو سره کافي حساب نه دی شوی.

د پاکستان استازي وویل چې په افغانستان کې د وسلو خپرېدل، غیرقانوني مالي شبکې او د پیسو مینځلو سیستمونه د وضعیت د خرابېدو مهم عوامل دي.

هغه همدارنګه وویل چې د بشري مرستو لپاره د ۲۰۲۶ پلان یوازې ۱۴ سلنه تمویل شوی، چې دا د طالبانو د ناسم مدیریت نتیجه ده.

پاکستان ټینګار وکړ چې طالبان باید د ترهګرو ډلو پر ضد واضح او عملي اقدامات وکړي او د سیمې د ثبات لپاره خپل مسوولیت ادا کړي.

بینیټ په خپله اېکس پاڼه لیکلي چې په هرات کې د درېیمې پرله پسې ورځې لپاره لسګونه ښځې او نجونې د طالبانو د خوښې حجاب یا د جامو اغوستلو د طرز د نه مراعاتولو په تور په خپلسري ډول نیول شوې او بندیانې شوې دي.

هغه د دغو نیونو په اړه خپله ژوره اندېښنه څرګنده کړې ده.

د ملګرو ملتونو دغه ځانګړي راپور ورکوونکي ټینګار کړی چې د طالبانو له لوري د ښځو دا ډول نیول د منلو وړ نه دي او باید ژر تر ژره پای ته ورسېږي.

تر اوسه په هرات کې د طالبانو سیمه ییزو چارواکو د ریچارډ بینیټ د دغو څرګندونو او د ښځو د نیول کېدو د نویو پېښو په اړه په رسمي ډول څه نه دي ویلي، خو د ملګرو ملتونو د امنیت شورا په ناسته کې د یوناما مرستیالې وویل، چې په هرات کې ۳۰ ښځې نیول شوې دي.

په افغانستان کې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته، پر ښځو او نجونو د حجاب او نورو ټولنیزو فعالیتونو په برخه کې سخت محدودیتونه لګول شوي دي.

تر دې وړاندې هم په کابل او یو شمېر نورو ولایتونو کې د طالبانو له لوري د حجاب د نه مراعاتولو په تور د ښځو او نجونو د نیول کېدو راپورونه خپاره شوي وو چې د کورنیو او نړیوالو سازمانونو له سختو غبرګونونو سره مخ شوي دي.

د بریتانیا استازي وویل، چې هېواد یې په افغانستان کې د ښځو او لږکیو د حقونو د پرله‌پسې محدودېدو او زوال په اړه اندېښنه لري.هغه زیاته کړه چې بریتانیا دا تبعیضي بولي او د ده په وینا، «منځنیو پېړیو ته ورته» اقدامات په کلکه غندي.

د بریتانیا استازي همداراز یادونه وکړه چې هېواد یې په وروستیو کلونو کې له افغانستان سره۲۰۰ میلیونه ډالره مرسته کړې ده.

بریتانیا یو ځل بیا له طالبانو وغوښتل چې خپلو ژمنو ته ژمن پاتې شي او عملي یې کړي.

د روسیې استازې وویل، چې د روسیې د سیاست کلیدي ټکو تغییر نه دی کړی او له طالبانو سره په اعتماد ولاړ تعامل په کار دی او دا باید له ضرب الاجل او فشار پرته وي.

نوموړې وویل، چې د سیمې ټول هېوادونه او د مسکو فرمټ دې مسالې ته متعهد دي.

هغې وویل، « هر ډول هڅې چې انتخابي عمل وشي، یا مرستې مشروطې شي، دا د افغانستان ستونزو حل لا غځوي.»

هغې دغه راز وویل، چې د یوناما لپاره باید یو مسوول وټاکل شي، د طالبانو نظریات باید واورېدل شي او د هغوی رضایت هم باید پکې وي.

د روسیې د استازې په وینا، افغانستان د ځان‌بسیاینې او ثبات ته د رسېدو لپاره وخت، هڅو او د نړیوالې ټولنې غیرسیاسي ملاتړ ته اړتیا لري.

نوموړې زیاته کړه، چې که څه هم بندیزونه لا هم پر خپل ځای پاتې دي، خو د بیارغونې بهیر او د ستونزو د حل هڅې هم روانې دي. د نوموړي په وینا، د افغانانو ملاتړ باید د سیاسي ملاحظاتو قرباني نه شي.

د امنیت شورا په نننۍ غونډه کې د فرانسې استازي وویل چې طالبان د نړیوالې ټولنې او افغانانو د پرله‌پسې غوښتنو سره سره، د ښځو پر وړاندې د محدودیتونو پالیسي ته دوام ورکوي او دا کړنې د “سیستماتیکې ځورونې” بڼه لري.

هغه زیاته کړه چې د طالبانو له لوري ښځو ته د زده‌کړې، کار، روغتیايي خدماتو ته لاسرسي او حتی په عامه فضا کې د خبرو حق نه ورکول د جنسیتي ځورونې معادل دي، چې دغه وضعیت د افغانستان اقتصادي وده هم ټکنۍ کړې ده.

د فرانسې استازي وویل چې دغه سیاستونه د تاوتریخوالي د زیاتېدو، د سیمې د بې‌ثباتۍ او د بشري وضعیت د لا خرابېدو سبب شوي دي.

هغه ټینګار وکړ چې فرانسه د افغانانو ملاتړ ته ژمنه ده او له اروپايي شریکانو سره په ګډه د بشري مرستو د دوام هڅه کوي، خو دا مرستې باید د “ښځو له لارې د ښځو لپاره” اصل ته په پام سره ترسره شي.

د هغه په وینا، طالبان باید بشري مرستو ته بشپړه اجازه ورکړي او د مرستو عادلانه وېش یقیني کړي، تر څو مېرمنو او ماشومانو ته مرستې ورسیږي.

فرانسې همدارنګه په افغانستان کې د ترهګرو ډلو لکه داعش خراسان، القاعده او ټي‌ټي‌پي شتون د نړیوالې امنیت لپاره جدي ګواښ وباله او له طالبانو یې وغوښتل چې د دغو ډلو په اړه خپل دریځ روښانه کړي او د هغوی پر ضد عملي اقدامات وکړي.

استازي وویل چې په دې شرایطو کې د ملګرو ملتونو د مرستندوی ماموریت یوناما شتون لا هم اړین دی او فرانسه د دې ماموریت د غځولو ملاتړ کوي.

هغه زیاته کړه چې د دوحې بهیر تر اوسه هیڅ د پام وړ پرمختګ نه دی کړی او طالبان د امنیت شورا د پرېکړه‌لیکونو په عملي کولو کې پاتې راغلي دي.

د فرانسې استازي ټینګار وکړ چې د طالبانو له نړیوالو مکلفیتونو سره سم عمل د هر ډول سیاسي پرمختګ شرط دی او که دا شرایط پوره نه شي، د افغانستان د نړیوال ادغام لپاره هېڅ امکان نه شته.