طالبانو د «جهادي اثارو د ساتنې قانون» خپور کړ

په اعلامیه کې راغلي، د داسې غونډو ترسره کېدل کولی شي د طالبانو واکمنۍ ته مشروعیت ورکړي او د یادې ډلې حاکمیت عادي وښيي. د دغه بنسټونو په وینا؛ طالبان په افغانستان کې د بشري حقونو له پراخو سرغړونو، پر ښځو او نجونو د سختو محدودیتونو او د بنسټیزو ازادیو پر ځپلو تورن دي.

د اعلامیې لاسلیک کوونکو ټینګار کړی، چې افغانستان د طالبانو تر واکمنۍ لاندې د کډوالو د بېرته ستنېدو لپاره خوندي هېواد نه‌دی. هغوی له اروپايي هېوادونو غوښتي، چې د افغان کډوالو د جبري اېستلو تګلارې ودروي.

یادو بنسټونو له نړۍوالې ټولنې هم غوښتنه کړې، چې له طالبانو سره په تعامل کې دې د بشري حقونو، د ښځو د حقونو او عدالت اصول د سیاسي ملاحظاتو قرباني نه‌کړي.

په اعلامیه کې ویل شوي، چې له طالبانو سره هر ډول رسمي خبرې باید د افغانستان د وګړو او په ځانګړي ډول د ښځو او نجونو د بنسټیزو حقونو د رعایت له شرط سره تړلې وي او دغه ډول تعامل باید د طالبانو د تګلارو د منلو یا عادي کولو په معنا ونه ګڼل شي.

دغه بنسټونو د «افغانستان خوندي نه‌دی»، «جبري اېستلو ته نه»، «د طالبانو عادي کولو ته نه» او «د بشري حقونو پر سر معاملې ته نه» تر شعارونو لاندې له اروپايي ټولنې غوښتي چې د خپلو پرېکړو پرمهال په افغانستان کې د بشري حقونو ناوړه وضعیت او د مېلیونونه افغانانو اندېښنې په پام کې ونیسي.

مدني او د بشري حقونو فعالان باور لري، چې د افغانستان د خلکو غوښتنو او د بشري حقونو وضعیت ته له پاملرنې پرته له طالبانو سره هر ډول تعامل به د هېواد پر راتلونکي او د ښځو د حقونو، مدني ازادیو او د کډوالو د خوندیتوب لپاره پر نړۍوالو هڅو منفي اغېزې ولري.

طالبانو ویلي، په یاده ناسته کې دغه کورنیو ته د سرپناه جوړولو په اړه هم خبرې شوې دي. یاد وزارت د دوشنبې په ورځ (د غبرګولي ۱۸مه) په یوې خبرپاڼه کې ویلي، چې په دغه ناسته کې د دواړه خواوو ترمنځ د ستونزو، بشري مرستو وړاندې کولو پر څرنګوالي، ملاتړ، سرپناه جوړولو، لازمو اسانتیاوو او د هېواد په بېلابېلو ولایتونو کې د ګډو برنامو د تطبیق په برخه کې د همکارۍ پر زیاتوالي بحث شوی.

طالب استازي بنوري له ګاونډيو هېوادونو د راستنېدونکو پراخې څپې ته په اشارې، په هغه ولایتونو کې چې ډېر راستانه شوي او بې‌ځایه شوي لري؛ د سرپناه او نورو برخو کې د مرستو د زیاتوالي غوښتنه کړې ده.

نوموړي ستونزو ته د رسېدنې په برخه کې د ملي او نړۍوالو بنسټونو ترمنځ د همغږۍ او همکارۍ پر ارزښت ټينګار وکړ. طالبانو ویلي، چې د کډوالۍ نړۍوال سازمان استازو له یاد وزارت سره د همکارۍ د دوام ژمنه کړې ده.

افغانستان ته له ایران، پاکستان او یوشمېر نورو هېوادونو راغلې کورنۍ دامهال د نورو ستونزو ترڅنګ د سرپناه د نشتوالي له جدي ستونزو سره مخ دي؛ خو طالبانو بیا په وار، وار په خپلو خبرپاڼو کې له دغه کورنیو سره د یادې ستونزې د حل ژمنې کړې دي.

دغه غورځنګ ویلي، چې په هرات کې وروستۍ نیونې لکه د لوېدیځ کابل او یوشمېر نورو سیمو پخوانۍ پېښې د طالبانو د یوې «پلان شوې، تبعیضي او ځپونکې» پالیسۍ برخه دي او له بشري حقونو ښکاره سرغړونه بلل کېږي.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې طالبان د ښځو له حقونو او ازادیو د نړۍوالې ټولنې سره په خپلو سیاسي تعاملاتو کې د فشار او امتیاز اخیستنې د وسیلې په توګه کار اخلي. یاد غورځنګ د «بې‌حجابۍ» په نوم د ښځو نیول د انساني کرامت خلاف کړنه بللې او ټینګار یې کړی چې دغه ډول چلند هېڅ قانوني، اخلاقي او اسلامي توجیه نه‌لري.

دغه غورځنګ همداراز په افغانستان کې د ښځو د «مرموزو» وژنو په اړه هم اندېښنه ښودلې. د ارغواني شنبو غورځنګ له نړۍوالې ټولنې، د بشري حقونو له ملاتړو بنسټونو، دولتونو او د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو له سیاسي استازولۍ (یوناما) غوښتي، چې د افغانستان د ښځو د وضعیت پر وړاندې چوپ پاتې نه‌شي او د ښځو د خپل‌سرو نیونو د درولو لپاره پر طالبانو فشارونه زیات کړي.

په خبرپاڼه کې د طالبانو په زندانونو کې د ښځو او نارینه‌و د جنسي ځورونې او ناوړه چلند په اړه هم اندېښنه څرګنده شوې او په دې برخه کې یې د افغانستان د دیني عالمانو چوپتیا غندلې ده.

دغه بنسټ د یکشنبې په ماښام (د غبرګولي۱۷مه) په خپره کړې اعلامیه کې، په هرات کې د طالبانو د امر بالمعروف له لوري د ښځو د نیولو په غبرګون ویلي چې دا ډول چلند له اسلام سره هېڅ تړاو نه لري او د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي د توجیه لپاره ترسره کېږي.

د افغانستان د حقونو څار بنسټ له نړیوالې ټولنې غوښتي چې په هرات کې د نیول شویو ښځو او نجونو د سمدستي او بې‌قیدوشرطه خوشې کېدو لپاره عملي همکاري وکړي.

یاد بنسټ همداراز له نړیوالې ټولنې غوښتنه کړې چې د جنسیتي اپارتاید د پلي کولو له امله د طالبانو چارواکي تر نړیوال تعقیب او بندیزونو لاندې راولي او له ښځو د حقونو له تضمین پرته له طالبانو سره هر ډول تعامل ژر تر ژره ودروي.

په اعلامیه کې راغلي چې په افغانستان کې د ښځو د سیستماتیک حذف او څنډې ته کولو پر وړاندې چوپتیا د یوه «تاریخي جرم» سره د همکارۍ په معنا ده.

دا څرګندونې داسې مهال کېږي چې په وروستیو ورځو کې په هرات کې د ښځو او نجونو د نیولو راپورونو پراخ غبرګونونه راپارولي او د بشري حقونو بنسټونو او فعالانو اندېښنې یې زیاتې کړې دي.

سعد مُحسني په دې رووستیو ورځو کې د برېتانیا ملي کتابتون کې په یوې غونډه کې ویلي، چې په افغانستان او په ځانګړې توګه په لویو ښارونو کې د ښځو وضعیت د جمهوریت له دورې سره چندانې توپیر نه‌لري.

د طلوع‌نیوز خبري شبکې د مالک سعد محسني څرګندونو «په افغانستان کې د ښځو د عادي حالت» په اړه، د ښځینه فعالانو او افغان سیاستوالو پراخ غبرګونونه را پارولي دي.

ملګرو ملتونو په هرات کې د ښځو پر نیول کېدو اندېښنه وښوده | افغانستان انټرنشنل پښتو

نیوکه کوونکي وايي، چې په افغانسنتان کې د ښځو له «ناوړه» وضعیت څخه انکار کول، لکه په هرات کې د حجاب د څرنګوالي له امله پراخې نیونې، په افغانستان کې «د وحشت عادي کول» دي.

د هرات خلکو پر ښځو د طالبانو د محدودیتونو زیاتوالی «له کرکې ډک چلند» وباله | افغانستان انټرنشنل پښتو

خو د بشري حقونو فعاله ډیوه پتنګ وايي، سعد مُحسني «حقیقت» ویلی دی او زیاتوي: «زه له سعد محسني سره په بشپړ ډول موافقه یم. مننه له دې چې د حقیقت په ویلو سره دې زړورتیا وښودله».

دا څرګندونې په داسې حال کې مطرح کېږي، چې په هرات کې ګڼو سرچینو د یکشنبې په ورځ افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د طالبانو له‌خوا د خوښې وړ حجاب د نه‌مراعاتولو له امله د ښځو د نیولو لړۍ لا هم دوام لري. د دغو سرچینو په وینا، طالبانو د یکشنبې په ورځ د هرات په جبرئیل سیمه کې اته ښځې نیولې دي.

طالبانو د هرات په جبرئیل سیمه کې ۸ ښځې نیولې دي | افغانستان انټرنشنل پښتو

د افغانستان د دفاع وزارت پخواني مرستیال تمیم عاصي، دغو نیونو ته په اشارې سره ولیکل: «طالبانو د هرات له ۴۰ متره سړک څخه نږدې اویا ښځې له ځان سره وړي او زنداني کړې دي، خو سعد محسني وايي چې د طالبانو تر واکمنۍ لاندې افغانستان کې ښځې ازادي لري».

نوموړي په خپله اېکس‌پاڼه لیکلي: «د دې وحشت عادي کول به د افغانستان د خلکو له یاده ونه وځي».

د ولسي جرګې پخوانۍ غړې فوزیه کوفي هم په خپله اېکس‌پاڼه لیکلي، که چیرې طلوع ټلوېزیون په هرات کې د لسګونو ښځو له نیول کېدو سره خواخوږي نه‌ښيي، لږ تر لږه کولای یې شي د خپلو دوو خبریالانو ملاتړ وکړي چې د هغې په وینا د طالبانو له خوا نیول شوي او شکنجه شوي دي.

فوزیه کوفي: طالبانو په دوو ورځو کې په هرات کې ۶۰ ښځې د «نامناسب حجاب» په تور نیولي دي | افغانستان انټرنشنل پښتو

باوري سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ويلي، چې د طلوع‌نیوز د خبرونو ویاند او د سیاسي او جنايي خپرونې چلوونکی منصور نیازی د غويي په ۱۷مه او د همدې شبکې د خبرونو ویاند او د سیاسي برخې مسوول عمران دانش بیا د غويي په ۱۹مه په کابل کې نیول شوي دي. طالبانو بیا د طلوع د دوو خبریالانو نیول او محکمه کول تایید کړل.

سرچینې: موبي‌ګروپ نن له ۶ ساعتونو راهیسې د طالبانو د استخباراتو له لوري محاصره وو | افغانستان انټرنشنل پښتو

سعد محسني دغو نیوکو ته په غبرګون کې افغانستان انټرنشنل ته وویل: «زما بشپړه مرکه نه ده خپره شوې او په هغو څرګندونو کې مې ډېرې نیوکې کړې دي».

نوموړي دغه راز بي‌بي‌سي ته ویلي، چې نیوکه کوونکو د هغه له خبرو ناسمه اخیستنه کړې او په ټينګار سره یې ویلي، چې «د افغانستان وضعیت تور او سپین نه‌دي».

هغه وویل؛ خلکو په افغانستان کې د بېلابېلو رژیمونو پر وړاندې پاڅونونه کړي او «احتمالاً دا رژیم [طالبان] به هم ناکام شي».

100%

هيله نجيب سعد محسني ته: ستاسو په څېر افغان نارينه د ښځو د نه پرمختګ لاملونه دي | افغانستان انټرنشنل پښتو

دا لومړی ځل نه‌دی چې د طالبانو د واکمنۍ په اړه د سعد محسني څرګندونې غبرګونونه راپاروي. هغه تېر کال د هند له «ویک» ورځپاڼې سره په مرکه کې ویلي وو، چې طالبان د خپلې واکمنۍ په نوې دوره کې احکام او قوانین د تېر پرتله په «لږ شدت» سره پلي کوي.

هرات کې د امر بالمعروف او ځایي اوسېدونکو ترمنځ د یوې ښځې د نیولو پر سره نښته رامنځته شوې | افغانستان انټرنشنل پښتو

نیوکه کوونکي وايي، د افغانستان د وضعیت په اړه د یو «عادي» انځور وړاندې کول د طالبانو له خوا د لګول شویو محدودیتونو او سزاګانو له واقعیت سره مطابقت نه‌لري.