سهيل اپريدی او مولانا فضل الرحمان د خيبرپښتونخوا ايالت د واک او حقونو په اړه غږېدلي

پېښه د سوات په شکردره سيمه کې هغه مهال رامنځته شوې، په بريد کې افضل خان ګجر ټپي شوی، د هغه زوی، وراره او يو ساتونکی وژل شوي دي.

افضل خان ګجر چې د موټرو کاروبار کوي، د دوشنبې په ورځ په خپله د پېښې په اړه وويل، «د شپې خواوشا نهه نيمې بجې وې چې کور ته روان و، وسله وال بريد راباندې وشو د ۳۵ نه تر ۴۰ پورې کسانو راباندې بريد وکړو، پرضد مې درنې او سپکې وسلې وکارول شوې».

هغه درې واړه جنازې هم د اعتراض په توګه لویې لارې ته راویستلې وې او تور یې پورې کړی چې څه وخت په دوی بريد وشو، پوليس یې هم هغه وخت خبر کړل خو پوليس پر وخت ورته ونه رسېدل او وسله وال دغلته تر سهاره پورې موجود وو، د دوی يو موټر یې سوځولی او بل یې په ډزو سوری سوری کړی دی.

هغه د ټي ټي پي په اړه هم وويل، کومه صلح یې ورسره نه ده کړې، دی به یې يوازې ويشتی و، زوی او وراره او ساتونکی به یې نه وژل.

خو د سوات پوليسو مشر محمدعمر وويل، دوی به د افضل ګجر لخوا د پولیسو د نه ورتلو په اړه معلومات کوي او که کومو پوليسو لا پروايي کړي وي، پر ضد به یې قانوني چلند کیږي.

هغه زیاته کړه، پوليسو علاقه کلابنده کړې او د بريدګرو وسله والو لټون یې پيل کړی دی.

د سوات قومي جرګې دغه بريد غندلی دی.

ټي ټي پي په افضل ګجر د برید د پړې اخېستو په بيان کې وويل، افضل ګجر د استخباراتي ادارو او پوليسو سړی و، د ماين چاودنې له لارې د هغه موټر په نښه کړل شوی، دوه نورې موټرې یې ورله تباه کړي، یو ټوپک یې هم ترې وړی دی.

د بيان له مخې، افضل ګجر د ۲۰۰۹م کال راهيسې د ټي ټي پي او ولس پر ضد هلوځلو کې ککړ و، د ټي ټي پي د څو غړو په وژنه کې یې هم لاس درلودلو.

د سیمه‌ییزو سرچینو په وینا، وژل شوی کس اصف نومېده چې ده دوشنبې په ورځ، له پېښې څو ساعته وړاندې یې په یوه ویډیويي پیغام کې ادعا کړې وه چې ژوند یې له جدي ګواښ سره مخ دی او ځینې زورواکي کسان پرې فشارونه راوړي.

په خپره شوې ویډیو کې اصف ویلي و، چې ځینې کسان ترې د کور د خالي کولو غوښتنه کوي او د نه منلو په صورت کې یې ګواښي. هغه ادعا وکړه چې په عامه لاره کې د خپلو ماشومانو مخې ته سپک شوی او د ورکېدو ګواښونه هم ورته شوي دي.

بل لور ته، یو ځايي خبریال بازید خروټي وويل، چې اصف له پېښې څو ساعته مخکې هغه ته پیغام استولی و او ادعا یې کړې وه چې دی او کورنۍ یې له ګواښونو سره مخ دي او ان د ماشومانو پر ضد د تېزابو د کارولو ګواښ هم ورته شوی و.

د اصف وراره عاصم خان هم د تره له قوله ویلي، چې هغه ورته د سخت ذهني فشار او خپلو ماشومانو وژلو خبره کړې وه. د هغه په وینا، اصف یو انځور هم ورلېږلی و چې په کې دوه ماشومان مړه پراته وو.

عاصم خان زیاته کړه له دې وروسته یې سمدستي پولیسو ته خبر ورکړ، خو کله چې پولیس د پېښې ځای ته ورسېدل، د کورنۍ ټول غړي مړه پراته، او اصف په ټپي حالت کې و. هغه بيا د درملنې لپاره روغتون ته ولېږدول شو، خو هلته یې ساه ورکړه.

د معلوماتو له مخې، په وژل شویو ماشومانو کې درې لوڼې او یو زوی شامل دي.

پولیسو ویلي چې د پېښې په تړاو یې هغه دوه کسان نیولي چې اصف په خپل ویډیويي بیان کې یاد کړي وو. چارواکي وایي د پېښې د لاملونو او د اصف د ادعاوو د حقیقت موندلو لپاره پلټنې روانې دي.

ايمل ولي خان په يوه پیغام کې وويل، چې د پښتنو ستونزې هېڅکله د لښکرو په جوړولو یا د وسلوالو ډلو له لارې نه شي حل کېدای، او د ګوند ښکاره دریځ یې دا دی چې دوی د ریاست له اساسي چوکاټ او نظام سره موافق دي، او د ریاست پر ضد د لښکر جوړولو یا زور کارولو له لارې هېڅ بریا نه شي ترلاسه کېدای.

هغه زياته کړه، چې غیر دولتي وسله‌والې ډلې او شخصي لښکر جوړول د دې هېواد او په ځانګړي ډول د پښتنو د سیمو ستونزې لا نورې هم پېچلې کړې دي.

همداراز نوموړي وويل، که د حالاتو د بدلون په نوم لښکر جوړېږي، نو تر ټولو زیات زیان یې هم خپله پښتنو ته رسېږي.

هغه غږ وکړ، وخت راغلی چې د لښکرو پر ځای د تلپاتې حل په اړه فکر وشي او تر څو چې ځوانان عصري زده‌کړې ترلاسه نه کړي او د پوهې اقتصاد ته داخل نه شي، تر هغې به ولس د پرمختګ لاره ونه مومي.

ايمل ولي خان وويل، چې د بلوڅانو سره یې تاریخي او د ورورګلوۍ اړیکه ده او دوی خپلې خبرې له هغوی سره په سوله‌ییزو او د اساسي قانون له لارو رسوي.

هغه په بلوچستان ايالت کې د پښتنو د موټرو په سوځولو او په کانونو کې پر بې‌وسلې کارګرانو بریدونه د اندېښنې وړ وبلل، دغه پېښې یې په کلکه وغندلې، او غوښتنه یې وکړه، ژر تر ژره د دې مخه ونیول شي.

د خبرپاڼې له مخې، «له وژل شویو وسله والو څخه وسلې او مهمات هم ترلاسه شوي دي».

دوی زیاته کړې، «د وسله والو پر وژنې سره د ملک سیف الله داوړ د هدفي وژنې د ناوړه عمل غچ واخیستل شو او عاملین یې د عدالت منګولو ته وسپارل شول».

د یادونې وړ ده، چې د می پر لومړۍ نېټه د شمالي وزيرستان په ميرانشا کې د وسله والو سره په نښته کې د داوړ قوم يو مشر ملک سېف الله خان وژل شوی و.

پوځ ويلي، په دغو سیمو کې د پټو شویو وسله والو د له منځه وړلو لپاره د تصفیې عملیات دوام لري.

د پاکستان پوځ وخت په وخت د دغه ډول عملياتو او پکې د وسله والو د وژلو ادعاوې کوي، خو له ازادو سرچينو څخه ددغو عملياتو او په کې د وژل شوو د پېژنګلو تاييد نه کیږي.

د خیبر پښتونخوا د خیبر ولسوالۍ په سیمه کې د هدفي وژنو پر ضد د احتجاج په توګه تړل شوې د پېښور-تورخم لاره بېرته د تګ راتګ پرمخ پرانیستل شوې ده.

د جمعې په ورځ د خیبر ولسوالۍ د سلطان خېل سیمې دوه اوسېدونکي ناپېژاندو بریدګرو په ډزو ووژل چې له هغه وروسته زکا خېل قبیلې په سلطان خېل سیمه کې د پېښور-تورخم لویه لاره وتړله او احتجاج یې پیل کړ. د لویې لارې د تړل کېدو له امله د تورخم د دروازې له لارې د افغان کورنیو بېرته خپل هېواد ته ستنېدل هم په لنډمهاله توګه ودرېدل.

په لاریونوالو کې یو مخکښ مراد حسین رسنیو ته وویل چې د ځوانانو او سلطان خېل قبایلو څخه جوړه یوه مذاکراتي کمېټه جوړه شوې ده څو په لنډي کوتل تحصیل کې د امن د بېرته ټینګولو د لارو چارو موندلو لپاره له حکومتي چارواکو سره خبرې وکړي.

د هغه په وینا، کمېټې غوښتنه کړې چې سیمه ییزه اداره دې یا پر اصلي سړک د موټرسایکل پر دوه کسانو سپرېدو بشپړ بندیز ولګوي او یا دې یوازې هغو کسانو ته اجازه ورکړي چې په رسمي ډول له ټرافیک پولیسو او امنیتي ځواکونو سره راجستر دي.

کمېټې همدارنګه د پولیو واکسین له کمپاین څخه د اوسېدونکو د بایکاټ پر پای ته رسولو موافقه وکړه او ویې ویل چې ټول دولتي او خصوصي تعلیمي بنسټونه به د دوشنبې په ورځ بېرته پرانیستل شي.

د مراد حسین په وینا، د نوې جوړې شوې کمېټې او د اړوندې خیبر ولسوالۍ د چارواکو ترمنځ د خبرو اترو نېټه تراوسه نه ده اعلان شوې.

د یادولو ده چې په خیبر ولسوالۍ کې له څه مودې راهیسې د هدفي وژنو په پېښو کې زیاتوالی راغلی دی. د سلطان خېل په سیمه کې له دې وړاندې هم څو ځلې پولیس سرتېري په نښه شوي دي.