ثریا دلیل په هرات کې د ښځو پر وړاندې د‌ طالبانو اقدامات سپکاوی وباله

جنرال سادات په خپله اېکس پاڼه لیکلي چې طالبانو په هرات ولایت کې په ډله‌ییزه توګه ښځې نیولې او ځوانې نجونې یې خپلو مرکزونو ته بېولې دي. هغه زیاته کړې، کله چې کورنیو او سیمه‌ییزو اوسېدونکو د دغو کړنو پر وړاندې اعتراض وکړ، نو طالب ځواکونو پر ملکیانو ډزې وکړې چې له امله یې لږ تر لږه دوه کسان ووژل شول او شاوخوا ۲۰ نور ټپیان شول.

دغه پخواني پوځي جنرال د طالبانو دغه اقدامات د افغانستان د خلکو پر وړاندې یو ستر جنایت او د بشري کرامت، ازادۍ او د ښځو پر حقونو مستقیم برید بللی دی. نوموړي له نړیوالې ټولنې غوښتي چې د بې‌ګناه افغانانو د ځپلو پر وړاندې چوپه خوله پاتې نه‌شي، چې یوازې د خپلو لومړنیو بشري حقونو غوښتنه کوي.

سادات ټینګار کړی چې د ټولو ولایتونو، قومونو او نسلونو افغانان باید د ظلم او استبداد پر وړاندې متحد شي. هغه خبرداری ورکړی چې د یو ازاد افغانستان لپاره مبارزه به دوام ومومي او په دغو جرمونو کې ټول ښکېل کسان به یوه ورځ د خپلو کړنو ځواب ویلو ته راکش کړل شي.

فایق په خپله اېکس پاڼه لیکلي چې دا ډول چلند ښيي طالبان د افغانستان د خلکو له غوښتنو، ارادې او ارزښتونو څخه څومره لرې دي. هغه د طالبانو مشرانو ته په خطاب کې ویلي چې د خلکو صبر او زغم باید د هغوی کمزوري ونه ګڼل شي.

د ملګرو ملتونو لپاره د افغانستان دغه ډیپلوماټ زیاته کړې چې د خلکو، په ځانګړې توګه د ښځو عزت، پت او کرامت ته لاس غځول په اسلامي شریعت او د افغانستان په اصیل کلتور او انساني ارزښتونو کې هېڅ ځای نه لري. د هغه په وینا، هېڅ دین او مکتب د ښځو پر وړاندې ظلم، تحقیر، تاوتریخوالی او ځپل نه توجیه کوي.

نصیر احمد فایق د خپلو څرګندونو په دوام کې لیکلي چې د افغانستان تاریخ بار بار ثابته کړې چې هېڅ یو حکومت په زور، وېره، سرکوب او د خلکو د وینې په تویولو سره نه دی پاتې شوی. هغه ټینګار کړی چې طالبان به هم هېڅکله د ګولۍ، زندان او تاوتریخوالي له لارې د خلکو په زړونو کې ځای او د حکومتولۍ مشروعیت ترلاسه نه کړي او د حق غوښتنې غږ د تل لپاره نه شي چوپ کېدای.

د طالبانو لخوا د ښځو د نیولو دغه لړۍ په کور دننه هم له پراخو غبرګونونو سره مخ شوې ده. د افغانستان د بدن د ښکلا نامتو اتل علي بلال په هرات کې د یو شمېر ښځو د نیول کېدو په غبرګون کې ویلي چې افغان ښځې له خپلو لومړنیو حقونو بې‌برخې شوې دي او پر هغوی ورځ تر بلې محدودیتونه زیاتېږي.

په اعلامیه کې راغلي، د افغانستان تاریخ ثابته کړې چې د ځپلو ستراتیژي، د وګړو پر شخصي حریم تېری او د ښځو تاریخي او کلتوري حیثیت ته بې‌احترامي د مستبدو رژیمونو د زوال او سقوط ښکاره نښه ده. مقاومت جبهې د طالبانو دا کړنې د ټولنې پر ناموسي مسایلو او شخصي حریم ښکاره تېری بللی او دا یې د تاوتریخوالي نوی پړاو یاد کړی دی.

دوی زیاته کړې، چې د طالبانو رژیم له نړیوالې انزوا او د ملي مشروعیت له نشتوالي سره مخ دی او هڅه کوي په دغه ډول ځپلو سره د بې‌وزلۍ، وزګارتیا، ازادۍ او عدالت په څېر د ټولنې له بنسټیزو غوښتنو او ځواب ویلو څخه وتښتي. په اعلامیه کې د ملګرو ملتونو وروستي راپور ته هم اشاره شوې، چې په کې د افغان ښځو پر عزت او ابرو د طالبانو تېری مستند شوی دی.

دې جبهې پر افغان ولس غږ کړی، چې د وروستیو تاوتریخوالو له قربانیانو سره خپل یووالی وساتي او پیاوړې یې کړي. د اعلامیې په پای کې ټینګار شوی، چې د ښځو پر وړاندې تاوتریخوالی نه یوازې مېړانه نه ده، بلکې له هېڅ ډول دیني او کلتوري معیارونو سره سمون نه خوري او طالبان به ډېر ژر د خپلو دغو جنایتونو تاوان ورکړي.

دا غبرګونونه په داسې حال کې مخې ته راځي چې په هرات کې د طالبانو له لوري د یو شمېر ښځو د نیول کېدو راپورونه خپاره شوي دي.

د دغې ټولنې د بیانیې له مخې، طالب ځواکونو پر هغو ښځینه معترضانو ډزې کړې او وهلې ډبولې یې دي چې د بې‌عدالتۍ، د ښځو د نیول کېدو او پر خپلو اساسي حقونو د لګول شویو محدودیتونو پر ضد راټولې شوې وې.

په خپرو شویو راپورونو او ویډیوګانو کې ښکاري چې د اعتراض کوونکو پر لور د طالبانو په ډزو کې یو شمېر ملکي وګړي او ښځې ټپيانې شوې او یو شمېر نور بیا د دغو ځواکونو له خوا نیول شوي دي. د بشري حقونو د مدافعانو پلس ټولنې ویلي، چې د طالبانو دغه چلند د بیان د ازادۍ، د سوله ییزو غونډو د جوړولو او د افغانانو د انساني کرامت د حقونو ښکاره سرغړونه ده.

دې ټولنې پر طالبانو غږ کړی چې سملاسي او بې له کوم شرطه د خلکو ځپل بند کړي، ټول هغه کسان خوشې کړي چې د دغو اعتراضونو په تړاو نیول شوي او د زده‌کړې، کار او ټولنیز ژوند په ګډون د خلکو اساسي حقونو ته درناوی وکړي. د یادې ټولنې په وینا، د کار، زده‌کړې او ازادۍ لپاره د افغانانو غوښتنې بشري او مشروع دي او د هغو ځپل به د واکمنې ډلې او ولس ترمنځ واټن نور هم زیات کړي.

همدارنګه د بشري حقونو د مدافعانو پلس ټولنې له ملګرو ملتونو، د بشري حقونو له نړیوالو بنسټونو او د ملګرو ملتونو له ځانګړو راپور ورکوونکو غوښتي چې د دغو پېښو په وړاندې چوپ پاتې نه شي. هغوی ټینګار کړی چې نړیواله ټولنه باید پر طالبانو اغېزمن سیاسي او قانوني فشارونه راوړي ترڅو په افغانستان کې د بشري حقونو پراخې سرغړونې بندې شي.

هغې ویلي، چې په افغانستان کې د ښځو د حقونو د خوندیتوب او حساب ورکونې پرته باید دغه ډلې ته هېڅ ډول مشروعیت ورنکړل شي.

نیومن په ایکس خواله رسنۍ لیکلي چې طالبانو لومړی ښځې د جامو اغوستلو د ډول له امله ونیولې او کله چې خلکو د هغوی د خوشې کولو لپاره لاریون وکړ، نو د طالبانو له خوا له سخت تاوتریخوالي سره مخ شول. هغې ټینګار کړی چې طالبان هېڅکله نه دي بدل شوي او اروپايي ټولنه باید داسې چلند ونه کړي چې ګواکې هغوی بدلون موندلی دی.

د اروپايي پارلمان دغې غړې پر اروپايي هېوادونو غږ کړی چې له طالبانو سره د اړیکو له عادي کولو ډډه وکړي او ټینګار یې کړی چې د بشري حقونو له پامه غورځولو سره باید دغې ډلې ته هېڅ سیاسي امتیاز ورنکړل شي. د هغې په وینا، د حساب ورکونې او بشري حقونو د تامین پرته د طالبانو د حکومت په رسمیت پېژندل د منلو وړ نه دي.

هانا نیومن د طالبانو دغه ډول چلند د ننني افغانستان تریخ حقیقت وباله او زیاته یې کړه چې پر ښځو او اعتراض کوونکو باندې د فشارونو دوام ښيي چې دغه ډله لا هم پر خپلو سختدریځو سیاستونو ولاړه ده. هغې له نړیوالې ټولنې وغوښتل چې د افغان ښځو د حقونو د اعادې لپاره پر طالبانو خپل فشارونه زیات کړي.

دا غبرګونونه په داسې حال کې ښودل کېږي چې په هرات ولایت کې د یو شمېر ښځو د نیول کېدو راپورونو پراخ غبرګونونه پارولي دي.