د بښنې نړیوال سازمان: په ازاد کشمیر کې د اعتراضونو ځپل د بشري حقونو د لا خرابېدو نښه ده

فایق د دوشنبې په ورځ د افغانستان په اړه د امنیت شورا غونډې ته وویل، چې د پاکستان او طالبانو ترمنځ د تاوتریخوالي زیاتېدو د افغانستان کړکېچ ته یو نوی او خطرناک اړخ ورکړی او د ملکي وګړو د درنو تلفاتو لامل شوی دی.

هغه په کابل کې پر یوه ملکي روغتیايي مرکز د برید یادونه وکړه، چې د یوناما د راپور له مخې لسګونه کسان په‌کې وژل شوي او ټپیان شوي دي. فایق زیاته کړه: «موږ هغه ټول بریدونه په کلکه غندو، چې ملکي وګړو ته زیان رسوي، حیاتي بنسټونه ویجاړوي او د افغانستان حاکمیت تر پښو لاندې کوي. له یادې شورا غواړو، چې دغه بریدونه وغندي او د بیا تکرار مخه یې ونیسي».

فایق ټینګار وکړ: «هیڅ امنیتي ملاحظه که هر څومره مشروع هم وي، داسې کړنې نه‌شي توجیه کولی چې د ملکي وګړو ژوند له ګواښ سره مخ کړي یا د ملګرو ملتونو د منشور او د نړۍوالو بشري قوانینو اصول نقض کړي».

د دغه څرګندونو په غبرګون کې د پاکستان استازي وویل، چې «د پاکستان اقدامات یوازې د هغو ترهګرو ډلو زېربناوې، پوځي او ملاتړي مرکزونه په نښه کړي، چې د افغانستان له خاورې فعالیت کوي او هېڅکله د افغانستان عادي خلک موخه نه وو».

هغه دا ادعا هم رد کړه، چې ګواکې په کابل کې د نشه‌یي توکو د درملنې یو مرکز په نښه شوی دی او ویې ویل چې د دې خلاف هره ادعا: «درواغ او د تبلیغاتو یوه برخه ده».

د پاکستان استازي زیاته کړه، چې په یاد مرکز کې چاودنه د پاکستاني برید د ثانوي اغېزو او په هغه ځای کې د وسلو د شته‌والي له امله رامنځته شوې وه. د پاکستان استازي د خپلو خبرو په بله برخه کې یو ځل بیا هند تورن کړ، چې په افغانستان کې له «ترهګرو» ډلو ملاتړ کوي.
هغه وویل: «د هند اصلي موخې په افغانستان کې حتی که د بشري مرستو او پراختیايي همکاریو تر پوښښ لاندې هم وي، د پاکستان بې‌ثباته کول دي او د دې لپاره یو له وسیلو څخه په افغانستان کې د فعالو ترهګرو ډلو کارول دي».

هغه زیاته کړه: «له څه مودې راهیسې موږ له طالبانو سره د هند نوې لېوالتیا وینو او دغه موضوع زموږ لپاره د پام وړ ده». د هغه په وینا؛ د هند په چلند کې دغه بدلون وروسته له هغه راغلی، چې پاکستان د افغانستان دننه د وسله‌والو پر پټنځایونو او روزنیزو کمپونو د ترهګرۍ پر وړاندې بریالي عملیات ترسره کړل.

د پاکستان استازي همداراز نصیراحمد فایق تورن کړ، چې په ملګرو ملتونو کې یې د افغانستان څوکۍ «نیولې» ده او ویې ویل: «هغه د افغانستان د خلکو د هېچا استازی نه‌دی». فایق په ځواب کې وویل، چې دی د افغانستان د منتخب او دیموکرات حکومت استازی دی؛ هغه حکومت چې د ده په وینا شاوخوا پنځه کاله مخکې د طالبانو له‌خوا د پاکستان له ملاتړه برخمن وو؛ نسکور شو.

هغه زیاته کړه، چې د افغانستان پخوانیو حکومتونو څو ځله پاکستان ته د طالبانو او نورو نیابتي ډلو د ملاتړ او پناه ورکولو د پایلو په اړه خبرداری ورکړی و؛ خو: «دغه خبرداري له پامه وغورځول شول».

فایق وویل: «نن پاکستان په خپله له هغو ډېرو ستونزو سره مخ دی، چې افغانستان کلونه مخکې د هغو په اړه خبرداری ورکړی و». هغه ټینګار وکړ: «د افغانستان خلک باید د پاکستان د ناکامو سیاستونو او د طالبانو د کړنو بیه پرې نه‌کړي او باید د پاکستان او هند ترمنځ د نیابتي او سیمه‌‌ییزو سیالیو قرباني نه‌شي».

د افغانستان استازي په پای کې له پاکستان نه وغوښتل، چې د افغانستان د ګاونډي او د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د غړي په توګه د یوه ټول‌ګډونه، دوامداره او سیاسي بهیر ملاتړ وکړي؛ داسې بهیر چې د افغانستان خلک وکولای شي د خپل هېواد د راتلونکې په اړه په خپله پرېکړه وکړي.

د سيمه یيزه سرچينو له مخې دا پېښه د دوشنبې په شپه د جنګل پيرعليزۍ په بازار کې هغه مهال رامنځته شوه، چې وژل شوی کس د خپل طبي کلينيک مخې ته ولاړ و او ناپېژانده وسله والو پرې ډزې وکړې.

د عوامي نشنل ګوند د زده‌کړیالانو فدراسیون ايالتي مشر رزاق عاصم پر خواله رسنۍ اېکس وويل، د ګوند د عبدالله کلا ولسوالۍ د اطلاعاتو سکرتر دولت خان پيرعليزۍ په هدفي پېښه کې وژل شوی دی.

هغه د پېښې په کله غندنه کړې ده. د ياد ګوند ايالتي مشر اصغرخان اڅکزي دغه خبر تاييد کړی دی.

د رسنيو د راپورونو له مخې، ټپيان کسان روغتون ته لېږدل شوي دي.

پوليسو وويل، د پېښې سمدست وروسته یې سيمه کلابنده کړې او د بريدګرو لټون یې پيل کړی دی.

د سیمه‌ییزو سرچینو په وینا، وژل شوی کس اصف نومېده چې ده دوشنبې په ورځ، له پېښې څو ساعته وړاندې یې په یوه ویډیويي پیغام کې ادعا کړې وه چې ژوند یې له جدي ګواښ سره مخ دی او ځینې زورواکي کسان پرې فشارونه راوړي.

په خپره شوې ویډیو کې اصف ویلي و، چې ځینې کسان ترې د کور د خالي کولو غوښتنه کوي او د نه منلو په صورت کې یې ګواښي. هغه ادعا وکړه چې په عامه لاره کې د خپلو ماشومانو مخې ته سپک شوی او د ورکېدو ګواښونه هم ورته شوي دي.

بل لور ته، یو ځايي خبریال بازید خروټي وويل، چې اصف له پېښې څو ساعته مخکې هغه ته پیغام استولی و او ادعا یې کړې وه چې دی او کورنۍ یې له ګواښونو سره مخ دي او ان د ماشومانو پر ضد د تېزابو د کارولو ګواښ هم ورته شوی و.

د اصف وراره عاصم خان هم د تره له قوله ویلي، چې هغه ورته د سخت ذهني فشار او خپلو ماشومانو وژلو خبره کړې وه. د هغه په وینا، اصف یو انځور هم ورلېږلی و چې په کې دوه ماشومان مړه پراته وو.

عاصم خان زیاته کړه له دې وروسته یې سمدستي پولیسو ته خبر ورکړ، خو کله چې پولیس د پېښې ځای ته ورسېدل، د کورنۍ ټول غړي مړه پراته، او اصف په ټپي حالت کې و. هغه بيا د درملنې لپاره روغتون ته ولېږدول شو، خو هلته یې ساه ورکړه.

د معلوماتو له مخې، په وژل شویو ماشومانو کې درې لوڼې او یو زوی شامل دي.

پولیسو ویلي چې د پېښې په تړاو یې هغه دوه کسان نیولي چې اصف په خپل ویډیويي بیان کې یاد کړي وو. چارواکي وایي د پېښې د لاملونو او د اصف د ادعاوو د حقیقت موندلو لپاره پلټنې روانې دي.

د بشر حقونو د څار ادارې ویلي، پاکستاني چارواکو د بشري حقونو دوه وکیلان، ایمان مزاري او هادي علي چټه، د بلوڅو او پښتنو فعالانو سره د پیوستون څرګندولو او د پاکستان پر پوځ د نیوکو په تړاو د ټولنیزو رسنیو د پوسټونو له امله په لس ـ لس کاله بند محکوم کړي دي.

د دغې ادارې د راپور له مخې، ایمان مزاري او هادي علي چټه د جنورۍ په ۲۳مه نیول شوي او یوه ورځ وروسته د اسلام‌اباد یوې محکمې د «سایبري ترهګرۍ» او «ناسمو معلوماتو د خپرولو» په تورونو مجرم وپېژندل. دواړه اوس هم د راولپنډۍ په اډیاله زندان کې بندیان دي.

د بشر حقونو د څار ادارې ویلي چې دواړه وکیلان د بشري حقونو له فعالو مدافعینو څخه دي او د خبریالانو، مدني فعالانو، د جبري ورکېدو د قربانیانو او د مذهب د سپکاوي په قضیو کې د تورنو کسانو د حقوقي دفاع اوږده سابقه لري.

راپور زیاتوي چې د دوی محاکمه په بې‌ساري چټکتیا ترسره شوې او مدافع وکیلانو ته اجازه نه ده ورکړل شوې چې شاهدان تر پوښتنو لاندې راولي او یا هم د ځان په ګټه شواهد وړاندې کړي. د ادارې په وینا، د محکمې پرېکړه په داسې حال کې اعلان شوې چې د قاضي د احتمالي جانبدارۍ په اړه د دوسیې د انتقال غوښتنه لا تر غور لاندې وه.

د بشر حقونو د څار ادارې په راپور کې راغلي چې پاکستاني چارواکي د الکترونیکي جرمونو د مخنیوي قانون له مادو څخه د سوله‌ییزو منتقدانو او د بشري حقونو د فعالانو د غلي کولو لپاره کار اخلي.

د راپور له مخې، ایمان مزاري او هادي علي چټه په وروستیو کلونو کې څو ځله د خپلو بشري فعالیتونو له امله نیول شوي او له قضايي تعقیب سره مخ شوي دي. ایمان مزاري په ۲۰۲۵ کال کې د «نړیوال اظهار فورم» د ځوان الهام‌بښونکي جایزه هم ترلاسه کړې وه.

د بشر حقونو د څار ادارې له پاکستاني حکومت څخه غوښتي چې د دواړو وکیلانو د بند سزاوې لغوه او هغوی بې‌قید او شرطه خوشې کړي. ادارې همدارنګه پر اسلام‌اباد غږ کړی چې د بشري حقونو د مدافعینو او منتقدانو پر ضد د سایبري جرمونو او ترهګرۍ اړوند قوانینو کارول پای ته ورسوي.

راپور دا هم وایي چې په پاکستان کې د بیان د آزادۍ پر وړاندې محدودیتونه په وروستیو کلونو کې زیات شوي او په ځانګړي ډول بلوڅ او پښتانه فعالان د ترهګرۍ ضد قوانینو، څارنې او جبري ورکېدو له ګواښ سره مخ دي.

د امنیت شورا په نننۍ غونډه کې د پاکستان استازي وویل چې اسلام‌اباد له طالبانو د بیا واکمنېدو وروسته تمه لرله چې افغانستان به د سولې او ثبات لور ته ولاړ شي، خو د هغه په وینا، دا تمې نه دي پوره شوي.

هغه زیاته کړه چې پاکستان د افغانستان د ملاتړ لپاره ګڼ ګامونه اخیستي، لکه بشري مرستې، سوداګریزې اسانتیاوې، د ټرانزیټ امتیازات، د ویزو ورکړه او د لوړې کچې ډیپلوماټیکې لیدنې، خو د هغه په وینا، د طالبانو له لوري متوقع مثبت بدلونونه رامنځته نه شول.

د پاکستان استازي ادعا وکړه چې په افغانستان کې د ټي‌ټي‌پي، داعش خراسان او نورو ډلو شتون د پاکستان پر ضد د بریدونو لامل ګرځېدلی او دغه ډلې له افغان خاورې څخه فعالیت کوي.

هغه وویل چې د دغو ډلو له امله پاکستان په ۲۰۲۵ کال کې له ۵ زرو څخه زیات ترهګریز بریدونه تجربه کړي او تر ۱۲۰۰ ډېر کسان پکې وژل شوي دي.

په وینا کې د خېبر پښتونخوا یوې پېښې ته هم اشاره وشوه، چې پکې د ۱۵ پولیسو د وژل کېدو مسوولیت د ټي‌ټي‌پي پر غاړه واچول شو او ادعا یې وکړه چې برید له افغانستان څخه پلان شوی و.

پاکستاني استازي همدارنګه وویل چې د ترهګرۍ لپاره د پرمختللو وسلو کارول، په ځانګړي ډول هغه وسلې چې د پخوانیو نړیوالو ځواکونو پاتې دي، وضعیت لا خطرناک کړی دی.

هغه تور پورې کړ چې طالبان د ترهګرو ډلو پر ضد عملي اقدام نه کوي او د دغو ډلو له فعالیتونو سره “چوپ ملاتړ یا همکاري” لري، چې دا د سیمې امنیت ته جدي ګواښ دی.

د پاکستان استازي وویل چې اسلام‌اباد څو ځله د طالبانو د قانع کولو لپاره ډیپلوماټیکې هڅې کړې دي او قطر، ترکیې، سعودي عربستان او چین هم د منځګړیتوب رول لوبولی، خو د هغه په وینا، طالبان لا هم له سخت دریځۍ نه دي اوښتي دي.

هغه زیاته کړه چې پاکستان به د خپل حاکمیت او امنیت د دفاع لپاره “له هر ډول اړتیا سره سم ځواب ورکړي”، خو ټینګار یې وکړ چې دا اقدامات به د نړیوالو قوانینو په چوکاټ کې وي.

په وینا کې د ملګرو ملتونو پر راپور هم نیوکه وشوه او ادعا وشوه چې په راپور کې د افغانستان وضعیت یو اړخیز بیان شوی او د ترهګرۍ له ګواښونو سره کافي حساب نه دی شوی.

د پاکستان استازي وویل چې په افغانستان کې د وسلو خپرېدل، غیرقانوني مالي شبکې او د پیسو مینځلو سیستمونه د وضعیت د خرابېدو مهم عوامل دي.

هغه همدارنګه وویل چې د بشري مرستو لپاره د ۲۰۲۶ پلان یوازې ۱۴ سلنه تمویل شوی، چې دا د طالبانو د ناسم مدیریت نتیجه ده.

پاکستان ټینګار وکړ چې طالبان باید د ترهګرو ډلو پر ضد واضح او عملي اقدامات وکړي او د سیمې د ثبات لپاره خپل مسوولیت ادا کړي.