د امریکايي خبریال د تښتونې په تور د طالبانو یو قوماندان په ۴۲ کاله بند محکوم شو

سپنتا د سې‌شنبې په ورځ په ایکس خواله رسنۍ کې لیکلي چې د افغانستان اوسنی وضعیت هېواد د «وېرې، ظلم، لوږې او مطلق وروسته‌پاتېوالي» پر لور بیولی دی.

نوموړي زیاته کړې چې په هرات کې وروستۍ پېښې د هغه څه یوه بېلګه ده چې ده ورته «وحشت او بربریت» ویلي دي.

هغه په خپلو څرګندونو کې ټینګار کړی: «د هرات له ښځو او نارینه‌وو سره همغږي او نندارچي نه پاتې کېدل ملي او وطنپاله وجیبه ده. دې د ظلم او تاریخ‌تېرې واکمنۍ ته باید خپله خلک د پای ټکی کېږدي. ازادي اخیستل کېږي.»

د سپنتا دغه څرګندونې په داسې حال کې مطرح کېږي چې په هرات کې د ښځو او نجونو د نیولو راپورونو پراخ غبرګونونه راپارولي دي. د دغو پېښو په تړاو یو شمېر سیاسي څېرو، د بشري حقونو فعالانو او نړیوالو بنسټونو هم اندېښنه څرګنده کړې او د ښځو د نیولو او محدودیتونو د پای ته رسېدو غوښتنه یې کړې ده.

نرګس نهان په خپل پیغام کې ویلي چې د داسې یوې ډلې پر وړاندې درېدل او اعتراض کول اسانه کار نه دی چې له تاوتریخوالي پرته پر بله هېڅ ژبه نه پوهېږي. هغې زیاته کړې چې د افغانستان ښځې به د خپلو انساني حقونو د ترلاسه کولو لپاره خپلې مبارزې ته دوام ورکړي.

د کانونو او پټرولیم پخوانۍ وزیرې ټینګار کړی چې دا ځل به د افغانستان بدلون او ازادي په خپله د دغه هېواد د ښځو په لاسونو او ارادې سره رامنځته شي. د هغې دا څرګندونې په هرات ولایت کې د ښځو پر وړاندې د طالبانو د نویو محدودیتونو او نیونو له زیاتېدو وروسته مخې ته راغلي دي.

له بلې خوا، د هرات د وروستیو پېښو په غبرګون کې د افغانستان د بدن د ښکلا نامتو اتل علي بلال هم په دغه ښار کې د ښځو پر نیول کېدو سخته نیوکه کړې ده. ښاغلي بلال په یوه خپره کړې بیانیه کې ویلي چې افغان ښځې له خپلو لومړنیو او اساسي حقونو څخه بې‌برخې شوې دي.

د هرات د اوسېدونکو په وینا، په دغه ښار کې په وروستیو ورځو کې د ښځو د نیولو او پر هغوی د محدودیتونو له امله فضا خورا درنه او له اضطرابه ډکه شوې ده. د راپورونو له مخې، د طالبانو د امربالمعروف او نهی‌عن‌المنکر غړو په هرات کې د حجاب په پلمه د ښځو او نجونو نیول پیل کړي چې دې چارې د خلکو ترمنځ پراخې اندېښنې او غبرګونونه راپارولي دي.

دغه سازمان دا پرېکړې او چلند د جنسیتي اپارټایډ د سیستم یوه خطرناکه کچه بللې ده.

د دغه سازمان د بیانیې له مخې، په وروستیو ورځو کې د طالبانو د امر بالمعروف مامورینو په هرات کې په لسګونو ښځې او نجونې د حجاب د قانون د سرغړونې په تور په بازارونو او عامه ځایونو کې نیولې دي. کله چې د هرات اوسېدونکو د دغو نیونو پر وړاندې اعتراض وکړ، طالب ځواکونو پر لاریونوالو له حده زیات تاوتریخوالی وکړ چې له امله یې ګڼ کسان ټپیان شول.

د ښځو د حقونو لومړیتوب سازمان همداراز په کندهار کې د طالبانو د هغې پرېکړې په اړه اندېښنه ښودلې چې ښځې او نجونې تفریحي ځایونو او مېلو ته له تګه منع کوي. دغه بنسټ ویلي چې دا محدودیتونه په پارکونو، ورزشي کلبونو، زده کړو او کار باندې د پخوانیو بندیزونو ترڅنګ ښځې نورې هم له ټولنې ګوښه کوي او د هغوی اساسي حقونه ترې اخلي.

یاد سازمان له طالبانو غوښتي چې په هرات کې نیول شوې ښځې او نجونې سمدستي او بې له کوم شرطه خوشې کړي او د ښځو د ځورونې او خپلسرو نیونو لړۍ پای ته ورسوي. دغه راز له نړیوالې ټولنې غوښتل شوي چې پر طالبانو ډیپلوماتیک فشارونه زیات کړي او په نړیوالو قوانینو کې د جنسیتي اپارټایډ د رسمیت پېژندلو لپاره هڅې وکړي.

نوموړې د ملګرو ملتونو د بشري حقونو د ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارډ بېنیټ د پیغام په بیا خپرولو سره ویلي چې د طالبانو له لوري د ښځو پر وړاندې د زورزیاتي د زیاتېدو له امله ژوره اندېښنه لري.

تر دې وړاندې ریچارد بینټ هم په خپل ایکس پاڼه کې د هرات د وروستیو پېښو په اړه اندېښنه ښودلې وه او له طالبانو یې غوښتي و چې د ښځو نیول سمدستي ودروي.

هغه ویلي و چې په هرات کې د ښځو نیول «غیرقانوني او د نه منلو وړ» دي او ټینګار یې کړی و چې دغه کسان باید ژر تر ژره خوشې شي.

د ملګرو ملتونو دغه څرګندونې په داسې حال کې مطرح کېږي چې په هرات کې د ښځو د نیولو او د اعتراضونو د ځپلو په اړه نړیوال غبرګونونه ورځ تر بلې زیاتېږي او د بشري حقونو بنسټونه د وضعیت د خرابېدو خبرداری ورکوي

نوموړي په یوه خپره شوې اعلامیه کې ویلي چې د دغو اقداماتو دوام کولای شي د خلکو عمومي نارضایتۍ نور هم زیاتې کړي.

اسماعیل خان د هرات د ښځو او نجونو د نیولو راپورونه اندېښمنوونکي بللي او دغه کړنې یې د وګړو د عزت، کرامت او حقونو سپکاوی ګڼلی دی.

هغه زیاته کړې چې د هرات ښځې تل د عزت، ویاړ او فرهنګي مقام نښه پاتې شوې دي او د هغوی سره «وحشي، ناپوهه او ناسم» چلند هېڅ ډول توجیه نه لري.

نوموړي د طالبانو د دیني احکامو د پلي کولو پر طریقو هم نیوکه کړې او ویلي یې دي چې د اسلامي زده کړو خپرول په سلیقوي او غیر اصولي ډول نه یوازې مطلوبه پایله نه ورکوي، بلکې د ځوانانو د دین څخه د لرې کېدو سبب هم کېدای شي.

اسماعیل خان د هېواد اقتصادي او ټولنیزو ستونزو ته هم اشاره کړې او ویلي یې دي چې خلک د فقر، بې‌قانونۍ، د حساب ورکولو د حکومت نشتوالي او د کډوالۍ له پراخ بهیر سره مخ دي، خو پر ښځو د لا نورو محدودیتونو لګول د هرات له خلکو او د دغه ښار له ټولنیزو ارزښتونو سره بې‌احترامي ده.

هغه په خپل پیغام کې د هرات ښځو او نجونو ته بلنه ورکړې چې د اوسني وضعیت پر وړاندې مقاومت وکړي او ویلي یې دي چې هرات د فرهنګ، علم او ازادۍ ښار دی او هېڅکله به د جهل او استبداد پر وړاندې تسلیم نه شي.

دا په داسې حال کې ده چې د هرات یو شمېر اوسېدونکو نن سهار د طالبانو له لوري د ښځو د نیولو په غبرګون کې لاریون وکړ. ځایي سرچینې وايي چې د طالبانو ځواکونو د معترضان د خپرولو لپاره ډزې هم کړې دي.