د هرات پېښو ته غبرګون؛ هانا نیومن وایي د ښځو حقونو تضمین پرته طالبانو ته مشروعیت مه ورکوئ

د ځايي سرچینو په وینا د بلخ ولایت په مزارشریف ښار کې د طالبانو د امر بالمعروف او نهی عن المنکر ریاست محتسبینو د روضې په شاوخوا کې امنیتي تدابیر سخت کړي او پر ښځو یې فشارونه زیات کړي دي.

د ترلاسه شویو معلوماتو له مخې، دغو محتسبینو د سې‌شنبې په ورځ د روضې په شمال کې له یوه سوداګریز مرکز څخه دوه ښځې د څه وخت لپاره نیولې وې.

عیني شاهدان وایي چې د طالبانو د امر بالمعروف وسله‌والو محتسبین په هغو سیمو کې ګرځي، چې ښځې ورته ډېر تګ راتګ کوي.

دا پېښه په داسې حال کې ده، چې په بلخ ولایت کې د طالبانو د امر بالمعروف او نهی عن المنکر ریاست په رسمي توګه څه نه دي ویلي.

د افغانستان لپاره د برېتانیا ځانګړي استازي ریچارډ لیندسي په هرات کې د طالبانو له لوري پر سړکونو د زور زیاتي د کارولو او د وضعیت د ترینګلتیا د کمولو، د بیان ازادۍ ته د درناوي او د هر ډول غیرقانوني زیان رسونې په تړاو د طالبانو د ځواب ورکولو غوښتنه کړې ده.

دغه برېتانوي ډیپلومات د هرات پر سړکونو د ځواک کارولو د سملاسي درولو غوښتنه کړې ده.

دا څرګندونې په داسې حال کې کېږي چې په هرات کې د طالبانو له لوري د ښځو نیولو او محدودیتونو په کورنۍ او نړیواله کچه غبرګونونه راپارولي دي.

تادین خان اڅکزي ویلي، چې د هرات اوسېدونکي د خپلو انساني او اسلامي حقونو لکه د زده کړې، کار او ازادۍ غوښتلو لپاره سوله ییز لاریون ته راوتلي وو.

نوموړي زیاته کړې، چې د زده کړې، کار، ازادۍ او سوکالۍ حقونه د ټولو افغانانو مشروع او بنسټیز حقونه دي او دوی د هېواد د هر وګړي لپاره دغه حقونه غواړي.

اڅکزي روښانه کړې، چې د افغانستان په هر ګوټ کې د سوله ییزو اعتراضونو پر وړاندې هر ډول تاوتریخوالی غیرانساني دی او دوی یې په کلکه غندي.

د افغانستان بانک د معلوماتو له مخې، په دې لیدنه کې صدیق الله خالد ویلي، چې د افغانستان بانک د یوه باثباته او پیاوړي بانکي نظام د رامنځته کولو ترڅنګ، د خصوصي سکټور د ملاتړ او د سوداګرۍ د ودې لپاره له ټولو کورنیو او نړیوالو بنسټونو سره د رغنده همکاریو پراختیا ته ژمن دی.

هغه زیاته کړې: «موږ باور لرو چې د بانکي سکټور پیاوړتیا او د خصوصي سکټور وده د هېواد د اقتصادي پرمختګ او د دوامدارې هوساینې له مهمو بنسټونو څخه دي.»

د افغانستان بانک ویلي، په دې غونډه کې د سوداګرو د بانکي ستونزو د حل، برېښنايي بانکدارۍ، د پیسو نړیوال انتقال، د مالي خدمتونو د ښه والي او د افغانستان د اقتصادي فعالیتونو د پیاوړتیا اړوند موضوعاتو په اړه هم د دواړو لوریو ترمنځ خبرې شوې دي.

دوکانداران وايي، د دې محدودیتونو له امله ګڼ دولتي کارکوونکي مجبور شوي چې ساده موبایلونه هم واخلي، څو د اداري اصولو سره سم عمل وکړي او له ځیرکو موبایلونو څخه مخنیوی وشي.

د کابل په شهرنو کې د موبایلونو پلورونکی حاجي عبدالرحمن وایي: «له تېرو دوو ورځو راپه دې خوا د ساده موبایلونو او زړو ځیرکو موبایلونو غوښتنه ډېره زیاته شوې ده. ډېری دولتي کارکوونکي راځي او وايي موږ ته داسې موبایل راکړه چې ارزانه وي او له کاره لوېدولی وي».

د ارزان قیمت بازار یو بل دوکاندار محمد یونس وايي چې د ملا هبت الله له حکم سره سم دوی ټول هغه زاړه او له کاره لویدلي ځیرک موبایلونه هم پلورلي دي چې پخوا چا نه اخیستل.

هغه وايي: «اوس خلک مجبور شوي چې زاړه موبایلونه واخلي. ځینې یې یوازې د دې لپاره اخلي چې د خپلو ادارو د مشرانو مخ کې یې مات کړي یا وسپاري».

د کابل په کارته نو کې له نومښودنې پرته وویل، چې په بازار کې د زړو ځیرکو موبایلونو شمېر کم شوی دی.

نوموړی زیاتوي: «هغه موبایلونه چې مخکې چا نه اخیستل اوس یې بازار جوړ شوی دی. خلک ساده ټیلفونونه اخلي او حتا خپل زاړه وسایل بیا کاروي».

د کابل د موبایل بازار دوکانداران وایي چې د نویو محدودیتونو له امله د خلکو د موبایل کارولو طریقه هم بدله شوې ده. د دوی په وینا، زړو موبایلونو اوس یو ځل بیا په بازار کې ځای نیولی او تقاضا یې په چټکۍ سره لوړه شوې ده.

د طالبانو د عدلیې وزارت د یو سند له مخې، چې افغانستان انټرنشنل - پښتو ترلاسه کړی، د دې ډلې مشر هبت‌الله اخوندزاده په یوه نوي شفاهي حکم کې پر ټولو طالبانو او دولتي کارکوونکو د ځیرک موبایل کارول بند کړي. په سند کې سرغړوونکي کسان مجرمان یاد شوي او وايي، نظامي محکمو ته به معرفي شي.

په ترلاسه شوي سند کې خبرداری ورکړل شوی، چې له دغه امر څخه سرغړوونکي کسان به مجرمین وبلل شي او تر قانوني تعقیب لاندې به راشي.

په دغه شفاهي حکم کې راغلي چې سرغړوونکي به نظامي محکمو ته معرفي کېږي.

دا پرېکړه د طالبانو د سترې محکمې د نظامي معاونیت اړوند د اتو زونونو د نظامي محاکمو رییسانو ته د یادو زونونو د امنیه قوماندانانو او د استخباراتو د رییسانو په حضور کې ابلاغ شوې ده.

د ترلاسه شوي سند له مخې، د اتو زونونو د نظامي محاکمو رییسان دنده لري چې د دغه حکم د ښه تطبیق په موخه د طالبانو مشرتابه ته بېرته ډاډ ورکړي.