جلاوطنې کې د ازادۍ غوښتونکو غورځنګ په هرات کې د طالبانو کړنې د جنسیتي تبعیض بله بڼه بولي

ښاغلي غني په خپله اعلامیه کې ویلي چې افغانستان اوسمهال د مشروعیت له جدي بحران سره مخ دی او د دې حالت د تېرولو لپاره جمعي ملي عقل ته اړتیا ده.

پخواني ولسمشر په خپله اعلامیه کې ویلي، چې د هرات وروستیو زړه بوږنوونکو پېښو او هلته له ښځو سره د تاوتریخوالي ډک چلند د ده زړه سخت دردولی دی. هغه زیاته کړې چې په هېواد کې دننه او د باندې دا ډول پېښې د مشروعیت د نشتوالي له امله رامنځته کېږي او افغانستان یې د ژوند او مړینې له یوې جدي دوه لارې سره مخ کړی دی.

محمد اشرف غني د دایمي سولې پر اهمیت ټینګار کړی او پوښتنه یې کړې چې ایا د یوې ډلې د ارادې تحمیلول هېواد تلپاتې سولې ته رسولی شي؟ هغه زیاته کړې چې د دې حالت د تېرولو او سمې لارې ته د هېواد د بېرته ګرځولو لپاره ملي عقل جمعي، د زړونو یووالي او د ټولو افغانانو ګډو هڅو او فکرونو ته اړتیا ده.

ښاغلي غني د پاکستان په هوايي بریدونو کې د قربانیانو له کورنیو سره ژوره خواخوږي ښودلې او ټپیانو ته یې د عاجلې شفا دعا کړې ده. هغه په خپلو خبرو کې ویلي چې تلپاتې سوله د افغانانو له لاسه وتلی حق دی او دا سوله نه یوازې په کور دننه، بلکې له لرې او نږدې ګاونډیو هېوادونو سره هم د دایمي ثبات او هوساینې لپاره اړینه ده.

دا په داسې حال کې ده چې د طالبانو ویاند ذبیح‌الله مجاهد تایید کړې چې پاکستاني الوتکو په کنړ، خوست او پکتیکا ولایتونو کې د ملکي خلکو پر کورونو بمبارۍ کړې دي. د طالبانو د چارواکو په وینا، په دغو بریدونو کې لږ تر لږه ۱۳ ملکي وګړي وژل شوي او ۱۴ نور ټپیان شوي دي، چې په غبرګون کې یې د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت په کابل کې د پاکستان کاردار هم احضار کړی دی.

حنیف اتمر په خپله اېکس پاڼه لیکلي چې له هېوادوالو سره داسې چلند د بشري حقونو له اصولو، اسلامي ارزښتونو، له نړیوالو قوانینو او د افغان ټولنې له کلتوري او تاریخي ارزښتونو سره هېڅ ډول سمون نه لري. هغه زیاته کړې چې د خلکو د حقونو تر پښو لاندې کول د منلو وړ نه دي.

د بهرنیو چارو پخواني وزیر ټینګار کړی چې د ټولو افغان وګړو د امنیت ټینګښت، د انساني کرامت ساتنه او د اساسي حقونو او ازادیو رعایتول د اوسني حاکمیت مسوولیت دی. هغه غوښتنه کړې چې د دې ډول سرغړونو عاملین باید وپېژندل شي، حساب ورسره وشي او د قربانیانو ستونزو ته په بېړنۍ توګه رسېدنه وشي.

اتمر خبرداری ورکړی چې د دغه ډول وضعیت دوام کولی شي د افغانستان ثبات، ټولنیز یووالی او د هېواد راتلونکی له ډېرو جدي او لویو خطرونو سره مخامخ کړي. د هغه په وینا، د عاملانو ځواب ویونکي کول یو عاجل ملي او نړیوال ضرورت دی.

دا غبرګونونه په داسې حال کې کېږي چې په هرات کې ځایي اوسېدونکي وايي دغه ښار په دې وروستیو کې د سختې اندېښنې او اضطراب رنګ اخیستی دی. د سرچینو په وینا، په هرات کې فضا خورا درنه ده او خلک د یوې داسې تورې او اوسپنیزې منګولې احساس کوي چې د ښار او د هغه د اوسېدونکو ستوني یې زبېښلي دي.

محمد ظاهر اغبر په خپله اېکس پاڼه لیکلي، چې دغې ځوانې نجلۍ د ډزو پر مهال د یوې هټۍ په څنډه کې پناه اخیستې وه، خو د طالبانو له خوا په نښه او ووژل شوه. هغه زیاته کړې چې دا عمل د هر ویښ وجدان لرونکي انسان او باانصافه مسلمان زړه په سختۍ سره دردوي او له ټولو منل شویو نړیوالو موازینو سره په ښکاره تضاد کې دی.

د افغانستان دغه ډیپلوماټ ویلي چې د دې پېښې شواهد او خپرې شوې ویډیوګانې د دغه جنایت خورا دردوونکي اړخونه په ډاګه کوي. د هغه په وینا، د پېښې واقعیتونه د هغو محدودو رپوټونو پرتله چې په رسنیو کې خپاره شوي دي، خورا ژور او د یو لوی بشري ناورین ښودونکي دي.

ښاغلي اغبر طالبانو ته په خطاب کې ویلي چې د بې‌ګناه خلکو تویه شوې وینه به هېڅکله د تاریخ له حافظې او د ملتونو له وجدانه پاکه نه شي. نوموړي خبرداری ورکړی چې د دغه جنایت امر کونکي او عاملین به ژر یا ناوخته د عدالت، قانون، تاریخي قضاوت او د الهي محکمې پر وړاندې ځواب ویونکي وي او هېڅ ځواک نه شي کولای حقیقت د تل لپاره پټ وساتي.

د دغې پروژې مسوولینو ویلي، چې د «فرصت» پروژې اصلي موخه د بامیان د ځانګړي کلتوري میراث ساتنه او په دغه ولایت کې د خلکو د ژوند د شرایطو ښه کول دي. دغه راز په یاده پروژه کې د اقلیمي بدلونونو پر وړاندې د سیمې د مقاومت پیاوړتیا او د ځايي اوسېدونکو لپاره د کاري او معیشتي فرصتونو رامنځته کول شامل دي.

د ملګرو ملتونو د اړوندو ادارو په وینا، دا ګډ کار د بامیان د تاریخي او طبیعي ارزښتونو د خوندیتوب ترڅنګ له سیمه ییزو ټولنو سره مرسته کوي، څو د چاپیریالي ننګونو پر وړاندې د ځان د دفاع وړتیا ومومي. دغه راز د پروژې له لارې د رامنځته کېدونکو دندو په مرسته به د ډېرو کورنیو اقتصادي ستونزې هوارې شي.

د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړی امانتي صندوق د بېلابېلو ادارو ترمنځ یو ګډ میکانیزم دی، چې په دغه هېواد کې د بشري اړتیاوو د پوره کولو او د ټولنیزو پروګرامونو د پلي کولو لپاره مالي سرچینې برابروي. دغه صندوق تر اوسه په بېلابېلو ولایتونو کې د ورته ټولګټو پروژو ملاتړ کړی دی.

ټرمپ له سپینې ماڼۍ څخه خبریالانو ته وویل: «موږ به پر هغوی برید کوو، ډېر سخت به یې ووهـو» او د هغه په وینا، ایران په هرمز تنګي کې یوه اپاچي چورلکه رانسکوره کړې ده.

هغه بیا ټینګار وکړ چې ایران به د چارشنبې په ورځ په نښه شي.

ټرمپ دا هم وویل چې امریکا له ایران څخه تېل ایستلي دي.

هغه زیاته کړه: «زه نن د لومړي ځل لپاره اعلان کوم، چې موږ هره شپه میلیونونه بېرله تېل له ایران څخه ایستلي دي» او ادعا یې وکړه چې ایران «اوس دا درک کړې ده».

ټرمپ وویل: «میلیونونه بېرله تېل ایستل شوي، همدا لامل دی چې بیه د هر بېرل ۸۵–۹۰ ډالره ده، نه ۲۵۰ ډالره»، خو د دې عملیاتو په اړه یې نور جزئیات ورنه کړل.

هغه وویل چې امریکا لا هم هڅه کوي له ایران سره توافق ته ورسېږي.

ټرمپ زیاته کړه: «موږ یو داسې تړون غواړو چې معنا ولري، یو داسې تړون غواړو چې کار ورکړي».

هغه وویل چې ایران له مخکې منلې چې اټومي وسلې نه جوړوي، خو دا توافق لا هم باید رسمي لاسلیک شي.