په کونړ کې په درېیو ټرافیکي پېښو کې ۱ کس مړ او ۲۴ نور ټپیان شوي

دغه غورځنګ د چهارشنبې په ورځ (د غبرګولي ۲۰مه) په خپره کړې اعلامیه کې د ښځو نیول، د معترضینو ځپل او د جبرئیل ښارګوټي پر لاریونوالو د طالبانو مخامخ ډزې په کلکه وغندلې.

په اعلامیه کې راغلي چې د جبرئیل ښارګوټي د اوسېدونکو وروستی اعتراض د هغو خلکو د فریاد څرګندونه وه چې د دوی په وینا، په تېرو کلونو کې د ځپنې، تبعیض، محرومیت او له اساسي حقونو د محرومولو تر سیوري لاندې ژوند کوي.

د غورځنګ غړو ویلي چې د ښځو نیول او د خلکو پر وړاندې تاوتریخوالی د بشري حقونو ښکاره نقض دی او د طالبانو له لوري د مدني او ازادۍ غوښتونکو غږونو د ځپلو لپاره یو منظم سیاست ګڼل کېږي.

دوی زیاته کړې چې دغه کړنې د جنسیتي تبعیض، د مدني ازادیو د محدودولو او د ټولنې د نیمایي برخې د اساسي حقونو د سلبولو پر بنسټ ولاړې دي.

په اعلامیه کې راغلي: «هغه څه چې نن په افغانستان کې روان دي، یوازې د ښځو د حقونو نقض نه دی، بلکې د جنسیتي توپیر یوه بله بڼه ده چې باید نړیواله ټولنه یې د جرم په توګه په رسمیت وپېژني او عاملین یې حساب ورکولو ته اړ کړي.»

دغه غورځنګ له ملګرو ملتونو، د بشري حقونو له شورا، دولتونو او د بشري حقونو له ملاتړو بنسټونو غوښتي چې د سمبولیکو دریځونو پر ځای عملي اقدامات وکړي، د نیول شویو کسانو د خوشې کېدو لپاره هڅې زیاتې کړي او طالبان د خپلو کړنو په اړه ځواب ویلو ته اړ کړي.

د اعلامیې له مخې، د افغان ښځو د وضعیت په اړه د نړیوالې ټولنې چوپتیا د بې‌عدالتۍ د عادي کېدو او د هغو ارزښتونو د کمزوري کېدو لامل ګرځي چې نړیواله ټولنه یې د دفاع ادعا کوي.

ښاغلي غني په خپله اعلامیه کې ویلي چې افغانستان اوسمهال د مشروعیت له جدي بحران سره مخ دی او د دې حالت د تېرولو لپاره جمعي ملي عقل ته اړتیا ده.

پخواني ولسمشر په خپله اعلامیه کې ویلي، چې د هرات وروستیو زړه بوږنوونکو پېښو او هلته له ښځو سره د تاوتریخوالي ډک چلند د ده زړه سخت دردولی دی. هغه زیاته کړې چې په هېواد کې دننه او د باندې دا ډول پېښې د مشروعیت د نشتوالي له امله رامنځته کېږي او افغانستان یې د ژوند او مړینې له یوې جدي دوه لارې سره مخ کړی دی.

محمد اشرف غني د دایمي سولې پر اهمیت ټینګار کړی او پوښتنه یې کړې چې ایا د یوې ډلې د ارادې تحمیلول هېواد تلپاتې سولې ته رسولی شي؟ هغه زیاته کړې چې د دې حالت د تېرولو او سمې لارې ته د هېواد د بېرته ګرځولو لپاره ملي عقل جمعي، د زړونو یووالي او د ټولو افغانانو ګډو هڅو او فکرونو ته اړتیا ده.

ښاغلي غني د پاکستان په هوايي بریدونو کې د قربانیانو له کورنیو سره ژوره خواخوږي ښودلې او ټپیانو ته یې د عاجلې شفا دعا کړې ده. هغه په خپلو خبرو کې ویلي چې تلپاتې سوله د افغانانو له لاسه وتلی حق دی او دا سوله نه یوازې په کور دننه، بلکې له لرې او نږدې ګاونډیو هېوادونو سره هم د دایمي ثبات او هوساینې لپاره اړینه ده.

دا په داسې حال کې ده چې د طالبانو ویاند ذبیح‌الله مجاهد تایید کړې چې پاکستاني الوتکو په کنړ، خوست او پکتیکا ولایتونو کې د ملکي خلکو پر کورونو بمبارۍ کړې دي. د طالبانو د چارواکو په وینا، په دغو بریدونو کې لږ تر لږه ۱۳ ملکي وګړي وژل شوي او ۱۴ نور ټپیان شوي دي، چې په غبرګون کې یې د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت په کابل کې د پاکستان کاردار هم احضار کړی دی.

د ترکیې د ساره مدِن چلیک شرکت رييس مولوي سینان او د اېډېف خیریه موسسې استازي ترکر ارسلان د طالبانو د کانونو او پټرولیم وزارت له مالي او اداري مرستیال حسام‌‌الدین صابري په کتنه کې د هېواد پر کاني سرچینو او همداراز د کاني موادو د پروسس لپاره د یوې کارخونې پر جوړولو پانګونو ته لېوالتیا وښوده.

د طالبانو د کانونو او پټرولیم وزارت د چهارشنبې په ورځ (د غبرګولي ۲۰مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، حسام‌الدین صابري په دې کتنه کې د هېواد پر کاني سرچینو له پانګونو هرکلی وکړ او ډاډ یې ورکړ، چې دغه وزارت به د نافذه کانونو د قوانینو، مقرراتو او کړنلارو په چوکاټ کې له پانګوالو سره اړینې همکارۍ وکړي.

د یادونې وړ ده، چې د اسټرالیا د لووي انسټیټیوټ په خپل وروستي راپور کې بیا ویلي، چې افغانستان په داسې بڼه خپلې کاني شتمني له لاسه ورکوي، چې نه یوازې د دې سرچینو اصلي ارزښت نه ساتل کېږي، بلکې د هېواد اقتصادي راتلونکی هم له جدي ګواښ سره مخ کوي.

حنیف اتمر په خپله اېکس پاڼه لیکلي چې له هېوادوالو سره داسې چلند د بشري حقونو له اصولو، اسلامي ارزښتونو، له نړیوالو قوانینو او د افغان ټولنې له کلتوري او تاریخي ارزښتونو سره هېڅ ډول سمون نه لري. هغه زیاته کړې چې د خلکو د حقونو تر پښو لاندې کول د منلو وړ نه دي.

د بهرنیو چارو پخواني وزیر ټینګار کړی چې د ټولو افغان وګړو د امنیت ټینګښت، د انساني کرامت ساتنه او د اساسي حقونو او ازادیو رعایتول د اوسني حاکمیت مسوولیت دی. هغه غوښتنه کړې چې د دې ډول سرغړونو عاملین باید وپېژندل شي، حساب ورسره وشي او د قربانیانو ستونزو ته په بېړنۍ توګه رسېدنه وشي.

اتمر خبرداری ورکړی چې د دغه ډول وضعیت دوام کولی شي د افغانستان ثبات، ټولنیز یووالی او د هېواد راتلونکی له ډېرو جدي او لویو خطرونو سره مخامخ کړي. د هغه په وینا، د عاملانو ځواب ویونکي کول یو عاجل ملي او نړیوال ضرورت دی.

دا غبرګونونه په داسې حال کې کېږي چې په هرات کې ځایي اوسېدونکي وايي دغه ښار په دې وروستیو کې د سختې اندېښنې او اضطراب رنګ اخیستی دی. د سرچینو په وینا، په هرات کې فضا خورا درنه ده او خلک د یوې داسې تورې او اوسپنیزې منګولې احساس کوي چې د ښار او د هغه د اوسېدونکو ستوني یې زبېښلي دي.

محمد ظاهر اغبر په خپله اېکس پاڼه لیکلي، چې دغې ځوانې نجلۍ د ډزو پر مهال د یوې هټۍ په څنډه کې پناه اخیستې وه، خو د طالبانو له خوا په نښه او ووژل شوه. هغه زیاته کړې چې دا عمل د هر ویښ وجدان لرونکي انسان او باانصافه مسلمان زړه په سختۍ سره دردوي او له ټولو منل شویو نړیوالو موازینو سره په ښکاره تضاد کې دی.

د افغانستان دغه ډیپلوماټ ویلي چې د دې پېښې شواهد او خپرې شوې ویډیوګانې د دغه جنایت خورا دردوونکي اړخونه په ډاګه کوي. د هغه په وینا، د پېښې واقعیتونه د هغو محدودو رپوټونو پرتله چې په رسنیو کې خپاره شوي دي، خورا ژور او د یو لوی بشري ناورین ښودونکي دي.

ښاغلي اغبر طالبانو ته په خطاب کې ویلي چې د بې‌ګناه خلکو تویه شوې وینه به هېڅکله د تاریخ له حافظې او د ملتونو له وجدانه پاکه نه شي. نوموړي خبرداری ورکړی چې د دغه جنایت امر کونکي او عاملین به ژر یا ناوخته د عدالت، قانون، تاریخي قضاوت او د الهي محکمې پر وړاندې ځواب ویونکي وي او هېڅ ځواک نه شي کولای حقیقت د تل لپاره پټ وساتي.