هرات د اعتراضونو کوربه؛ محمد حنیف اتمر د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي ودرېدو غوښتنه کړې

محمد ظاهر اغبر په خپله اېکس پاڼه لیکلي، چې دغې ځوانې نجلۍ د ډزو پر مهال د یوې هټۍ په څنډه کې پناه اخیستې وه، خو د طالبانو له خوا په نښه او ووژل شوه. هغه زیاته کړې چې دا عمل د هر ویښ وجدان لرونکي انسان او باانصافه مسلمان زړه په سختۍ سره دردوي او له ټولو منل شویو نړیوالو موازینو سره په ښکاره تضاد کې دی.

د افغانستان دغه ډیپلوماټ ویلي چې د دې پېښې شواهد او خپرې شوې ویډیوګانې د دغه جنایت خورا دردوونکي اړخونه په ډاګه کوي. د هغه په وینا، د پېښې واقعیتونه د هغو محدودو رپوټونو پرتله چې په رسنیو کې خپاره شوي دي، خورا ژور او د یو لوی بشري ناورین ښودونکي دي.

ښاغلي اغبر طالبانو ته په خطاب کې ویلي چې د بې‌ګناه خلکو تویه شوې وینه به هېڅکله د تاریخ له حافظې او د ملتونو له وجدانه پاکه نه شي. نوموړي خبرداری ورکړی چې د دغه جنایت امر کونکي او عاملین به ژر یا ناوخته د عدالت، قانون، تاریخي قضاوت او د الهي محکمې پر وړاندې ځواب ویونکي وي او هېڅ ځواک نه شي کولای حقیقت د تل لپاره پټ وساتي.

د دغې پروژې مسوولینو ویلي، چې د «فرصت» پروژې اصلي موخه د بامیان د ځانګړي کلتوري میراث ساتنه او په دغه ولایت کې د خلکو د ژوند د شرایطو ښه کول دي. دغه راز په یاده پروژه کې د اقلیمي بدلونونو پر وړاندې د سیمې د مقاومت پیاوړتیا او د ځايي اوسېدونکو لپاره د کاري او معیشتي فرصتونو رامنځته کول شامل دي.

د ملګرو ملتونو د اړوندو ادارو په وینا، دا ګډ کار د بامیان د تاریخي او طبیعي ارزښتونو د خوندیتوب ترڅنګ له سیمه ییزو ټولنو سره مرسته کوي، څو د چاپیریالي ننګونو پر وړاندې د ځان د دفاع وړتیا ومومي. دغه راز د پروژې له لارې د رامنځته کېدونکو دندو په مرسته به د ډېرو کورنیو اقتصادي ستونزې هوارې شي.

د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړی امانتي صندوق د بېلابېلو ادارو ترمنځ یو ګډ میکانیزم دی، چې په دغه هېواد کې د بشري اړتیاوو د پوره کولو او د ټولنیزو پروګرامونو د پلي کولو لپاره مالي سرچینې برابروي. دغه صندوق تر اوسه په بېلابېلو ولایتونو کې د ورته ټولګټو پروژو ملاتړ کړی دی.

ټرمپ له سپینې ماڼۍ څخه خبریالانو ته وویل: «موږ به پر هغوی برید کوو، ډېر سخت به یې ووهـو» او د هغه په وینا، ایران په هرمز تنګي کې یوه اپاچي چورلکه رانسکوره کړې ده.

هغه بیا ټینګار وکړ چې ایران به د چارشنبې په ورځ په نښه شي.

ټرمپ دا هم وویل چې امریکا له ایران څخه تېل ایستلي دي.

هغه زیاته کړه: «زه نن د لومړي ځل لپاره اعلان کوم، چې موږ هره شپه میلیونونه بېرله تېل له ایران څخه ایستلي دي» او ادعا یې وکړه چې ایران «اوس دا درک کړې ده».

ټرمپ وویل: «میلیونونه بېرله تېل ایستل شوي، همدا لامل دی چې بیه د هر بېرل ۸۵–۹۰ ډالره ده، نه ۲۵۰ ډالره»، خو د دې عملیاتو په اړه یې نور جزئیات ورنه کړل.

هغه وویل چې امریکا لا هم هڅه کوي له ایران سره توافق ته ورسېږي.

ټرمپ زیاته کړه: «موږ یو داسې تړون غواړو چې معنا ولري، یو داسې تړون غواړو چې کار ورکړي».

هغه وویل چې ایران له مخکې منلې چې اټومي وسلې نه جوړوي، خو دا توافق لا هم باید رسمي لاسلیک شي.

یاد سازمان د یوې اعلامیې په خپرولو سره ویلي چې په هرات کې د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور ریاست مسولانو سیمه‌ییزو خبریالانو ته مرګوني ګواښونه کړي او خبر داری یې ورکړی چې که د هرات د اعتراضونو په اړه له هېواده بهر رسنیو سره معلومات شریک کړي، په سملاسي ډول او پرته له کومې محاکمې به له مرګ سره مخ شي.

د افغانستان د رسنیو ملاتړ سازمان د اطلاعاتو پر ازادۍ او د خبریالانو پر ژوند دغه ډول بریدونه او ګواښونه غندلي او د رسنیو د نړۍوالو اصولو او بشري حقونو ښکاره نقض یې بولي.

یاد سازمان ویلي، چې په افغانستان کې د رسنیو د خوندیتوب وضعیت تر سرې کرښې اوښتی دی.

امسو ویلي:«خبریالانو ته د صحرايي محکمو ګواښونه نه یوازې د بیان د ازادۍ د زیندۍ کولو هڅه ده، بلکې د هېواد د رسنیزې ټولنې له منځه وړلو په مانا ده».

یاد سازمان پر طالبانو غږ کړی چې د خبریالانو پر وړاندې مرګوني او غیرقانوني ګواښونه سملاسي ودروي او د هغوی د مسلکي کار د خوندیتوب تضمین وکړي.

دا په داسې حال کې ده، چې طالبانو له تیرې شنبې ورځې راهیسې د حجاب په پلمه د ښځو نیولو کمپاین پیل کړی او وروسته د هرات اوسېدونکو د طالبانو د یاد اقدام پر ضد لاریون وکړ، خو په افغانستان کې ځايي رسنیو او خبریالانو د یادو پېښو د خپرولو اجازه نه لرله.

یاد وزارت ټینګار کړی، چې د خاورې او خلکو دفاع یې شرعي مسوولیت دی.

د طالبانو بهرنیو چارو وزارت په خپله اعلامیه کې ویلي، چي پاکستان باید د نیابتي سیاستونو د تطبیق پر ځاى خپلو داخلي ستونزو ته په اساسي ډول حل ومومي.

وزارت زیاته کړې، چې څنګه ممکنه ده په يوه خاوره کې د ماشومانو او ښځو وژل د بلې خاورې د امنيت ټينګښت په معنا شي.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت خبرداری ورکړی چې، « یو ځل بیا په صراحت یادونه کوو چې د دغو تکراري پاروونکو اقداماتو او جنایتونو د ټولو پايلو مسوولیت به د پاکستان پوځ پر غاړه وي».