افغان ښځې وایي چې د طالبانو د حجاب اړوند نوې سختې تګلارې له امله له «دوزخي وضعیت» سره مخ دي او په سخته ګرمي کې بشپړ حجاب اخېستل خورا سخت دي. دغو ښځو انډیپنډنټ ورځپاڼې ته ویلي، چې طالبانو د ښځو د مخونو او سینګار کتلو لپاره ښځې ګومارلې دي.
افغان ښځې وایي چې د طالبانو له لوري د ښځو د جامو او حجاب په اړه د نوې سختې تګلارې له امله له «دوزخي وضعیت» سره مخ دي او هغه محدود لاریونونه چې د دې مقرراتو پر ضد شوي، د واکمنو چارواکو له سخت غبرګون سره مخ شوي دي.
تېره اونۍ د هرات ولایت طالب چارواکو ښځو ته خبرداری ورکړی و چې له کور څخه د وتلو پر مهال باید د خپل بدن «هره برخه» پټه کړي او د دې اصولو د نه مراعاتولو په صورت کې به زغم ونه شي.
د سېشنبې په ورځ په هرات کې د ښځو د حقونو د ملاتړ یو لاریون د طالبانو امنیتي ځواکونو وځاپه. په خپرو شویو ویډیوګانو کې لیدل کېږي چې طالب جنګیالي د معترضینو بر لور مخامخ ډزې کوي.
ملګرو ملتونو ویلي چې د راپورونو له مخې لږ تر لږه یو تن، چې یو هلک و، وژل شوی دی.
عیني شاهدان وایي چې اعتراضونه هغه مهال پیل شول چې د طالبانو د امر بالمعروف مامورینو هڅه وکړه هغه ښځې ونیسي چې د اجباري جامو له مقرراتو سره یې مخالفت کاوه. راپورونه وایي چې لږ تر لږه ۳۰ ښځې نیول شوې دي.
ما خوب لیدلی و چې طالبان مې تښتوي
۲۳کلنې امینې، چې د امنیتي دلایلو له امله یې نوم بدل شوی، له «انډیپنډنټ» سره په خبرو کې ویلي، خوب یې لیدلی و چې د طالبانو پولیس یې د بشپړ حجاب نه اغوستلو له امله تښتوي.
هغې وویل: «له خوبه په ویره او خولو راویښه شوم. زموږ په سیمه کې شاوخوا ۱۵ یا ۱۶ ښځې د طالبانو د تش په نامه امر بالمعروف محتسبانو له خوا د نویو مقرراتو د ماتولو په تور نیول شوې دي».
امینې، چې د تور رنګه بشپړې چادرۍ انځور یې هم ښودلی، وویل: « اوس په بازارونو کې ګوري چې ولې ښځې لاسماغي او جراب نه اغوندي او که د حجاب له منځه د پوستکي یوه کوچنۍ برخه هم ښکاره وي، پوښتنې ترې کوي».
د هغې په وینا، د جوماتونو او کوڅو له لارې خلکو ته خبر ورکړل شوی چې ښځې به نور له بشپړ پوښښ پرته او سینګار شوې په عامه ځایونو کې د تګ اجازه ونه لري.
اعتراض کوونکو ویلي چې طالبان حتا هغه ښځې هم په نښه کوي چې له وړاندې یې د مخ او بدن بشپړ پوښښ مراعات کړی و.
طالبان وایي چې د اسلامي شریعت د تفسیر له مخې د ښځو حقونو ته درناوی کوي.
په ۴۰ درجې ګرمي کې هم خوندي نه یو
که څه هم طالبانو له ۲۰۲۱ کال راهیسې ښځې له ډېرو عامه ځایونو منع کړې دي، خو په لویو ښارونو لکه کابل کې یې کله ناکله ښځو ته د حجاب یا ټکري په اغوستلو د وتلو اجازه ورکوله.
خو اوس د هرات ښځې وایي چې طالبان غواړي ښځې لاسماغي، جرابې او داسې ماسک واغوندي چې ان سترګې یې هم پټې کړي.
امینه وایي: « اوس په ښار کې ۴۰ درجې ګرمي ده او په دې کې په چادري کې ګرځېدل ډېر سخت دي. خو بیا هم خوندي نه یو، ځکه ان حجاب لرونکې نجونې هم نیول کېږي. زموږ لپاره دا رښتینی دوزخ دی».
هغې زیاته کړه: « که زما د ګوتې یا د سترګو یوه کوچنۍ برخه هم ښکاره شي، زندان ته مې اچوي».
دا مقررات د طالبانو د امر بالمعروف او نهی عن المنکر وزارت له خوا عملي کېږي. دغه وزارت د دوشنبې په ورځ د حجاب د حکم پر ضد د اعتراضونو لومړني راپورونه «اوازې» بللې وې.
وزارت ویلي: «حجاب یو الهي حکم دی او موږ مکلف یو چې هغه عملي کړو».
یوې بلې ښځې، چې د نوم د نه ښودلو په شرط یې خبرې کړې، ویلي چې په تېرو ۷۲ ساعتونو کې د ښځو د جامو څارنه په هرات کې لا زیاته شوې ده.
هغې وویل: «وسله وال طالبان، د امر بالمعروف مامورین او ښځینه کارکوونکې د هرات په هر کونج کې ښځې پلټي».
هغې زیاته کړه: « د ښځو د سینګارکتلو لپاره ښځې ګومارل شوې دي او حتا هغه ښځې هم چې کومه سرغړونه نه کوي، نیول کېږي او په موټرو کې اچول کېږي».
امینې ویلي چې کورنۍ یې هغې او یوې ملګرې ته له کوره د وتلو اجازه نه ورکوي، ځکه د نیول کېدو وېره شته.
هغې وویل: «د یوې ملګرې خپلوانو د خپلې لور د خوشې کولو لپاره دا اونۍ ۱۳ زره افغانۍ ورکړې دي».
امینې دا کار «قانوني شوې تښتونه» وبلله او ویې ویل: « طالبان په ښکاره د ښځو د نه نیولو په بدل کې پیسې غواړي».
د طالبانو او نړیوالو سازمانونو غبرګون
د طالبانو د هرات د امنیه قوماندانۍ ویاند سید مسعود حسینی ویلي چې پولیس «د عامه امنیت د ګډوډولو پر وړاندې جدي، شرعي او اصولي چلند» کوي.
هغه ادعا کړې چې یو شمېر «بلواګر» د حجاب د موضوع په پلمه راټول شوي وو او د عامه نظم د ګډوډولو هڅه یې کوله.
د هغه په وینا، امنیتي ځواکونو وضعیت «په ډېر لنډ وخت کې تر کنټرول لاندې راوست».
په داسې حال کې چې افغانستان له پاکستان سره دنښتو شاهد دی، طالبانو د ښځو د لا زیاتې انزوا او له عامه ژوند څخه د هغوی د ایستلو هڅې چټکې کړې دي.
د بشري حقونو سازمانونه اندېښنه لري چې په هرات کې دغه محدودیتونه به کابل او نورو لویو ښارونو ته هم وغځېږي او راپورونه وایي چې طالب چارواکي د خلکو د نیولو لپاره کور په کور پلټنې هم کوي.
د بشري حقونو د څار نړیوال سازمان د افغانستان څېړونکې فرشته عباسي ویلي چې روان وضعیت باید اروپایي کمېسیون دې ته وهڅوي، چې له طالبانو سره په بروکسل کې د افغان کډوالو د بېرته ستنولو او ایستلو په اړه وړاندیز شوې خبرې لغوه کړي.
