د برېتانیا د دفاع وزیر جان هیلې له دندې استعفا ورکړه

ښاغلي اګلنډ پر خپلې اېکس پاڼې لیکلي چې په ایران کې د افغان کډوالو ټولنه په نړۍ کې د کډوالو یو له تر ټولو لویو ټولنو څخه ده. هغه زیاته کړې چې دغه کډوال اوس مهال د جګړې او بندیزونو له امله په ایران کې له خورا ژور اقتصادي بحران سره لاس او ګرېوان دي.

د ناروې د کډوالو شورا مشر د تهران په څنډو کې له یوه افغان کډوال محمود او د هغه له کورنۍ سره د خپلې لیدنې یادونه کړې ده. محمود چې پخوا یې د تڼیو جوړولو کار کاوه، اوس د اعصابو د یوې ناروغۍ له امله معلول شوی دی او مېرمن او ماشومان یې د هغه د کار د ژوندي ساتلو هڅه کوي.

جان اګلنډ خبرداری ورکړی چې که د ناروې د کډوالو شورا له لارې دغې کورنۍ ته نغدي مرستې ونه رسېږي، دوی به د کور د کرایې د ورکولو وس ونه لري او په کوڅو کې به پاتې شي. هغه ټینګار کړی چې په سیمه کې د روانو جګړو او ناورینونو په ترڅ کې باید د دغو بې‌وزله کډوالو لاسنیوی هېر نه‌شي.

د اروپا د بهرنیو اړیکو شورا د یادې سروې معلومات د جي‌۷ او ناټو له سرمشریزې څخه وړاندې خپاره کړي دي او د دې ښکارندويي کوي چې اروپایان د یوه باوري امنیتي ملګري په توګه پر واشنګټن خپل باور له لاسه ورکوي.

په سروې کې د ټولو ګډون کوونکو هېوادونو ډیری وګړو داسې شک څرګند کړی چې که پرې برید وشي، ښايي امریکا به د هغوی دفاع ته ونه دانګي.

د یادې سروې له‌مخې، اروپایان د تېر کال په پرتله څلور سلنه زیات د خپلو هېوادونو د دفاعي لګښتونو د زیاتوالي ملاتړ کوي او ایټالیا یوازینی هېواد دی چې لاهم پکې اکثریت د دفاعي لګښتونو له زیاتوالي سره مخالف دی.

په یاده سروې کې د ۱۵ اروپايي هېوادونو۴۷ سلنه ګډونوال د دفاعي پروګرامونو د تمویل لپاره د اروپايي ټولنې د ګډ پور اخېستلو له طرحې ملاتړ کوي، چې د یادې طرحې ډېر ملاتړ په پرتګال کې ۵۹ سلنه، په ډنمارک کې ۵۶ سلنه او هالنډ کې ۵۵ سلنه ثبت شوی دی.

د سروې له‌مخې، ډیری ګډونوال بیا د امریکا پر پوځي تجهیزاتو د تکیې کمولو او د اروپايي بدیلونو د کارولو ملاتړ کوي، خو پولنډ یوازینی هېواد دی چې اکثریت پکې د امریکايي وسلو د پېرلو د زیاتوالي پلویان دي.

له بلغاریا پرته په سروې کې د شاملو ټولو هېوادونو اکثریت، باور لري چې د امریکا او اروپا اړیکې به هغه مهال ښې شي چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ له واک لرې شي.

نوموړي د امریکا له ای‌بي‌سي نیوز خبري شبکې سره په مرکه کې ویلي: «زما په نظر ځواب ورکول ډېر مهم دي. هغوی زموږ یوه چورلکه راوغورځوله او موږ اوس هم د ځواب په حال کې یو.»

ټرمپ زیاته کړې: «دا ځواب د هغه څه په غبرګون کې دی چې هغوی تېره شپه زموږ له چورلکې سره وکړل، او زه باور لرم چې دا ځواب باید ډېر قوي او پیاوړی وي، او دا ځواب هم همداسې روان دی.»

د هغه په وینا، د امریکا روان اقدامات د وروستیو پېښو په غبرګون کې ترسره کېږي او موخه یې د ورته پېښو مخنیوی دی.

تر اوسه د ایران حکومت له لوري د دغو څرګندونو په اړه رسمي غبرګون نه دی ښودل شوی.

د جرمونو نړیوالې محکمې اداري بورډ اعلان کړی چې د دې محکمې د مشر څارنوال کریم خان دنده په موقت ډول ځنډول شوې ده.

کریم خان د محکمې هغه څارنوال و چې د بنیامین نتنیاهو د نیولو حکم په ګډون یې د جګړه ییزو جرمونو اړوند مهمې دوسیې پر مخ وړلې. هغه اوس د یوې کارکوونکې له لوري د جنسي ځورونې په تورونو تورن شوی.

یوې باخبره سرچین رویټرز ته ویلي چې د محکمې اجرایوي بورډ له ۱۸ میاشتنۍ څېړنې وروسته دې پایلې ته رسېدلی چې کریم خان د جنسي ځورونې مرتکب شوی دی. د همدې سرچینې په وینا، اصلي تور له یوې وکیلې سره د هغې له رضایت پرته د جنسي اړیکې په اړه دی.

سرچینې زیاته کړې چې بورډ سپارښتنه کړې کریم خان له خپلې دندې لرې شي او د محکمې رهبري به خپله پرېکړه ۱۲۵ غړو هېوادونو ته واستوي څو په ځانګړې غونډه کې د هغه د راتلونکي په اړه رایه ور کړي.

د کریم خان وکیلانو ویلي چې نوموړی دغه پایلې په کلکه ردوي او هر ډول تخلف نه مني، او دا پرېکړه یې غیرقانوني، ناعادلانه او بې دلیله بللې ده.

کریم خان له هغه وروسته تر فشارونو لاندې راغی چې د بنیامین نتنیاهو او د اسراییل د دفاع وزیر پر ضد د جګړه ییزو جرمونو په تور د نیولو حکم یې صادر کړ او وروسته امریکا هم پرې بندیز ولګاوه.

هغه همداراز په ۱۴۰۳ لمریز کال کې له نړیوالې محکمې غوښتي و چې د طالبانو د مشر هبت الله اخوندزاده او د قاضي القضات عبدالحکیم حقاني د نیولو حکم صادر کړي، چې دغه حکمونه بیا په ۱۴۰۴ لمریز کال کې صادر شول.

د روسیې دغه تمرینونه د جون په اتمه او نهمه نېټه په کالینینګراد سیمه او د هغې په شاوخوا کې وشول.

په دغو تمرینونو کې شاوخوا ۱۰ پوځي جنګي او بم غورځوونکې الوتکې او همدارنګه دوې کوچنۍ توغندیزې بېړۍ شاملې وې.

بل لور ته، ناټو سازمان د «بالټاپس» په نوم خپل تر ټولو لوی سمندري تمرینونه د جون په څلورمه نېټه پیل کړي چې د جون تر ۲۰مې نېټې پورې به دوام وکړي.

په دغو تمرینونو کې د ۱۵ هېوادونو شاوخوا ۲۰ بېړۍ او نږدې ۶ زره پوځي پرسونل برخه اخیستې ده.

کالینینګراد چې د لیتوانیا او پولنډ په څېر د ناټو غړو هېوادونو ترمنځ موقعیت لري، شاوخوا یو میلیون نفوس لري او په لوړه کچه نظامي شوې سیمه ده چې د روسیې د بالتیک د سمندري ځواکونو مرکز هم دی.