د ملګرو ملتونو د بشري حقونو کارپوهانو په افغانستان کې د بشري حقونو د وضعیت په اړه ژوره اندېښنه څرګنده کړې او ویلي یې دي چې په هرات ولایت کې د جامو د اصولو د سرغړونې په تور د ښځو نیول او د اعتراض کوونکو پر ضد د زور زیاتي کارول له نړیوالو قوانینو ښکاره سرغړونه ده.
په دغو پېښو کې د راپورونو له مخې لږ تر لږه دوه کسان وژل شوي او تر شلو زیات ټپیان شوي دي.
د ملګرو ملتونو سازمان د بشري حقونو کارپوهانو په یو راپور کې ویلي:« د قانون پلي کولو پر مهال د ځواک استعمال د نړیوالو قوانینو له مخې سخت محدود دی. دا یوازې هغه وخت روا دی چې قانوني، اړین او د ګواښ په تناسب وي، او د احتیاط، نه تبعیض او حساب ورکونې اصول مراعت کړي.»
کارپوهانو ویلي، د افغانستان د واکمنې ادارې په توګه طالبان باید د نړیوالو بشري حقونو هغه تړونونه مراعت کړي چې افغانستان پکې غړی دی، په ځانګړي ډول د د مدني او سیاسي حقونو نړیوال میثاق، د د شکنجې پر ضد کنوانسیون او د د ښځو پر وړاندې د تبعیض د ټولو بڼو د له منځه وړلو کنوانسیون.
د راپور له مخې، د جون په ۹ مه په هرات کې خلک د سختو محدودیتونو او د ښځو د جامو د نوي امرونو پر ضد راټول شوي وو، چې پکې د چادري اغوستل او د مخ پوښلو شرطونه شامل وو، همدارنګه د عطر استعمال هم بند شوی و.
کارپوهانو ویلي چې د طالبانو واکمنې ادارې د امنیتي ځواکونو له خوا پر لاریون کوونکو – نارینه، ښځو او ماشومانو – ډزې شوې او هغوی وهل شوي دي. د راپورونو له مخې لږ تر لږه دوه کسان، چې یو یې ماشوم و، وژل شوي او له شلو زیات ټپیان شوي دي.
که څه هم ځینې اعتراض کوونکي د ډبرو د ویشتلو په پېښو کې ښکېل بلل شوي، خو کارپوهانو ویلي: «دا ډول کړنې په خپله د مرګوني ځواک د کارولو لپاره قانوني معیار نه شي پوره کولی».
دوی دا هم ویلي: «هغه ادعاوې چې ښځې د جامو د اصولو د سرغړونې په تور نیول شوې دي، ډېرې اندېښمنوونکې دي او ښايي دا د خپلسرو او غیرقانوني نیونو په معنا وي، ځکه چې دا د بیان ازادۍ او له جنسي تبعیض څخه د خوندیتوب حق محدودوي.»
کارپوهانو له طالبانو غوښتي چې د دغو پېښو په اړه دې بې پرې، خپلواک او شفافه څېړنه ترسره کړي، څو دا معلومه شي چې ایا د مرګوني ځواک کارول واقعا اړین او متناسب وو که نه او د مسوولینو د قوماندې سلسله هم روښانه شي.
په راپور کې راغلي: «برابري، سولهییزه غونډه، د بیان او تګ راتګ ازادي، او له خپلسرو نیونو څخه خوندیتوب بنسټیز حقونه دي چې د خلکو باور بېرته راژوندي کوي او د وضعیت د خرابېدو مخه نیسي.»
کارپوهانو ټینګار کړی چې د قانون پلي کولو هر ډول اقدام باید د قانونیت، اړتیا، تناسب او نه تبعیض له اصولو سره سم وي او د افغانستان د نړیوالو بشري ژمنو سره بشپړ همغږی ولري.
دوی له ټولو خواوو غوښتي چې وضعیت ارام کړي او خبرداری یې ورکړی چې که تاوتریخوالی ونه درول شي، نو لا زیاتې مرګ ژوبلې ته لار هوارېدای شي.
په پای کې یې له طالبانو غوښتي چې نیول شوي کسان، په ځانګړي ډول ښځې او لاریونکوونکي، ژر تر ژره خوشې کړي، له بد چلند څخه ډډه وکړي، ټپیانو ته د درملنې د لاسرسي مخه ونه نیسي او د خلکو د کورونو د پلټنې لړۍ ودروي.
