د بنديانو تبادله؛ یو ایرانی زنداني ایران ته او ۱۶۵ افغانان افغانستان ته انتقال شوي

د بامیان ولایت لپاره د طالبانو د رسنیو دفتر د پنجشنبې په ورځ (د غبرګولي ۲۱مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چینايي سوداګر ساو جین د دغه ولایت لپاره د طالبانو له والي ګل‌حیدر شفق سره د اوسپنې او مس د استخراج، پروسس او ورته د بازار موندنې په تړاو خبرې کړې دي.

ساو جین په دې کتنه کې ویلي: «له خپل مل پلاوي سره لېواله یم، چې په دغه ولایت کې د ټولنې د اقتصادي ظرفیتونو د تقویې او اقتصادي پراختیا لپاره د اوسپنې او مس د استخراج، د کاني محصولاتو د پروسس او ورته د بازار موندنې په برخو کې پانګونې وکړم او یوه صنعتي کارخونه هم جوړه کړم».

د دغه ولایت لپاره د طالبانو والي د دغه چینايي پانګوال له لېوالتیا هرکلی کړی او په دې برخه کې یې د هر ډول همکاریو ډاډ ورکړی او زیاته یې کړه: «په دغه ولایت کې د ملي او نړۍوالو سوداګرو او پانګوالو ځاني او مالي امنیت تامین دی او سیمه‌ييز حکومت له هر ډول اقتصادي طرحې چې د خلکو په ګټه وي ملاتړ کوي».
په خبرپاڼه کې په دې اړه، چې دغه پانګوال به څه وخت، چېرې او څومره پانګونه کوي، څه نه‌دي ویل شوي.

د هلمند ولایت لپاره د طالبانو د رسنیو دفتر د پنجشنبې په ورځ (د غبرګولي ۲۱مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، د دغه ولایت لپاره د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور ریاست د اطلاعاتو امر شېر محمد وحدت په لښکرګاه ښار کې له درېیو خصوصي سیمه‌ییزو غږیزو رسنیو (تعلیم الاسلام راډیو، اعزاز راډیو او ځلاند غږ راډیو) څخه د څارنې په ترڅ کې له هغو غوښتي: «د صادر شویو فرمانونو په اړه دوامدارې خپرونې جوړې کړئ، څو ولسونه لا زیات پوهاوی ترلاسه کړي».

د ځینو خبریالانو په وینا، رسنۍ یوه کار ته مجبورول د بیان ازادي په بشپړ ډول له‌منځه وړي او همداراز له خپل اصلي رسالت څخه لرې کېږي.

په خبرپاڼه کې راغلي: «د اطلاعاتو او کلتور ریاست مسوولین په منظم ډول له ټولو رسنیو څخه لیدنې کوي، څو ټولې رسنۍ او خبریالان په خپل مسلک کې د اسلامي امارت د نافذه قوانینو په رڼا کې خپلو ولسونو ته غوره خدمتونه وړاندې کړي».

د طالبانو مشر هبت‌الله اخوندزاده په تېرو شاوخوا پنځو کلونو کې په بېلابېلو برخو او په ځانګړې توګه د ښځو د حقونو په تړاو ګڼ فرمانونه صادر کړي او د ښځو ضد فرمانونو یې ګڼ کورني او نړۍوال غبرګونونه هم راپارولي، خو د دغې ډلې ویاند بیا ویلي، چې د دوی پر فرمانونو نیوکو ته باید «ارزښت» ورنه‌کړل شي.

د یادونې وړ ده، چې دمګړۍ په هلمند کې ۲۳ رسنۍ فعالې دي او کابو غوڅ اکثریت یې غږیزې او چاپي دي، ځکه د طالبانو مشر په دغه ولایت کې د ژوندیو موجوداتو د انځورونو خپراوی منع کړی دی.

یاده اداره وایي، نیول شوی کس محمد فرهاد شریفي نومېږي، چې د جنسي جرمونو او تاوتریخوالي په څو قضیو کې محکوم او تر عدلي تعقیب لاندې و.

د ادارې په وینا، نوموړی په ۲۰۲۵ کال کې د حیواني جنسي ناوړه چلند په تور محکوم شوی و، او په ۲۰۲۶ کال کې بیا د جنسي تېري او د سخت بدني زیان اړولو په قصد د برید په تورونو نیول شوی و.

په اعلامیه کې راغلي، چې نوموړی د افغانستان اصلي وګړی دی او د ۲۰۲۶ کال له مخې پرې د امریکا د اخراج وروستۍ پرېکړه هم صادره شوې وه.

د راپور له مخې، شریفي د ډیټرایټ–وینډزر تونل له لارې کاناډا ته د داخلېدو هڅه کوله، خو د کاناډا چارواکو له خوا ورته د داخلېدو اجازه ورنه کړل شوه، او وروسته د امریکایي چارواکو له لوري ونیول شو.

اداره زیاتوي چې دا ډول اقدامات د عامه امنیت د خوندیتوب او د کډوالۍ د قوانینو د تطبیق برخه ده.

بُلنت ییلدیرم په ایکس خواله رسنۍ کې لیکلي چې دا خبرې اترې په «رغنده او صمیمي فضا» کې ترسره شوې.

ییلدیرم زیاته کړې چې د دې خبرو موخه د افغانستان او پاکستان ترمنځ د اړیکو پیاوړتیا، د باور فضا رامنځته کول او په سیمه کې د سولې ټینګښت دی.

هغه ویلي:«هیله لرم دا مهم ګام چې د دغو دوو وروڼو او ګاونډیو هېوادونو ترمنځ د اړیکو د پیاوړتیا، د باور د زیاتېدو او د سیمې د سولې لپاره اخیستل شوی، د ښه راتلونکي زیری شي.»

د راپورونو له مخې، دا ډول «ټریک ۱،۵» ډیالوګونه عموما د رسمي او غیررسمي ګډونوالو په ګډون ترسره کېږي چې موخه یې د شخړو د کمولو او ډیپلوماټیکو اړیکو د ښه کولو لپاره غیرمستقیم بحثونه وي.

بارکزۍ په خپلو څرګندونو کې ټینګار کړی چې افغان ښځې د کوم ځانګړي امتیاز غوښتنه نه کوي، بلکې یوازې خپل بنسټیز او انساني حقونه غواړي. د هغې په وینا، د ښځو د حقونو د خوندیتوب لپاره یوازې د خواخوږۍ او همغږۍ څرګندول بسنه نه کوي او باید عملي اقدامات وشي.

د ولسي جرګې دغې پخوانۍ غړې د نړیوالې ټولنې پر دریځ هم نیوکه کړې او ویلي یې دي چې په اوسني وضعیت کې یوازې په کلمو کې د یووالي ښودل کافي نه دي. هغې زیاته کړه چې د افغان ښځو د حقونو د خوندیتوب لپاره د حساب ورکوونې د یو روښانه میکانیزم جوړولو او دوامداره عملي ګامونو پورته کولو ته جدي اړتیا ده.

شکریه بارکزۍ په داسې حال کې دا غبرګون ښودلی چې په دې وروستیو کې د طالبانو له خوا د ښځو د خپلسرو نیونو او پر هغوی د فشارونو راوړلو راپورونه یو ځل بیا زیات شوي دي. د ښځو د حقونو فعالان وایي چې د طالبانو دغه ډول سختدریځې تګلارې د ښځو ټولنیز او شخصي ژوند په بشپړ ډول اغېزمن کړی دی.

په هرات ولایت کې د ښځو د اعتراضونو ځپلو او د طالبانو له خوا د هغوی نیولو په نړیوالو رسنیو کې هم پراخ انعکاس موندلی دی. په هرات کې یو شمېر ښځو ویلي چې د طالبانو له خوا د حجاب په پلمه نیول شوې او په زندانونو کې شکنجه شوې دي، چې دې چارې د هغوی په ورځني ژوند کې د وېره او د وحشت فضا رامنځته کړې ده.