ګراهام: د اسلامي جمهوریت مشران «افراطي مذهبي نازیان» دي

عباس عراقچي ویلي، د دغه یادښت د نهایي کېدو چارې په جدي توګه روانې دي.

نوموړي زیاته کړې ده چې په دې اړه په رسنیو کې خپرېدونکي اټکلونه له وخت مخکې دي او په کار ده چې تر رسمي خپرېدو پورې ورته په تمه شي.

د ایران د بهرنیو چارو وزیر ټینګار کړی دی چې د دوی کړنلاره تل مسوولانه او شفافه ده.

د هغه په وینا، کله چې دغه تفاهم یادښت په بشپړه توګه نهایي شي، ټول جزییات به یې په مناسب وخت کې له عامو خلکو او رسنیو سره په روښانه توګه شریک کړل شي.

عراقچي د دغه تفاهم یادښت د جزییاتو، د خبرو اترو د لورو او په دې اړه د رامنځته شوي پرمختګ په اړه نور معلومات نه دي ورکړي، خو ویلي یې دي چې د نهایي کېدو پړاو ته یې لاره ډېره لنډه شوې ده.

بل خوا د مېټا کمپنۍ نور خدمات لکه واټس‌اپ او انسټاګرام بیا هم فعال پاتې وو.

د راپورونو له‌مخې، د مېټا تخنیکي ډلو د دې ستونزې د حل لپاره هڅې وکړې او د فیسبوک او مسنجر خدمات بېرته فعال شوه.

دا لومړی ځل نه دی چې د مېټا تر چتر لاندې خواله رسنۍ له داسې پراخو تخنیکي ستونزو سره مخ کېږي، خو د فېسبوک او مسنجر هم‌مهاله قطع کېدو په نړیواله کچه د کاروونکو ترمنځ اندېښنې راپارولې دي.

ډونالډ ټرمپ پر خپلې ټولنیزې پاڼې لیکلي چې د هوکړې په اړه د ایران کمزورې بیانیه له حقیقت څخه لیرې ده. ټرمپ ایراني چارواکي بې‌اعتباره بللي او زیاته کړې یې ده چې له هغوی سره په ښه نیت معامله کول امکان نه لري.

ټرمپ دا غبرګون وروسته له هغې وښود چې په رسنیو کې د واشنګټن او تهران ترمنځ د یوې احتمالي هوکړې د شرایطو په اړه ځینې راپورونه افشا شول.

دغو راپورونو په نړیوالو بازارونو هم اغېز کړی و او د تیلو د بیو په راټیټېدو کې یې رول درلود.

د راپورونو له مخې، په فارس خلیج کې د نښتو د پراخېدو د اندېښنو کمېدو او د تهران او واشنګټن ترمنځ د سیاسي تفاهم د نږدې کېدو په اړه د خبرونو خپرېدو، د نفتو په نړیوال بازار کې د بیو د ثبات لامل شوي وو.

خو د ټرمپ وروستیو څرګندونو دا ادعاوې تر پوښتنې لاندې راوستې دي.

فارس خبري اژانس د امریکا او ایران ترمنځ هوکړې ته د نږدې کېدو په اړه راپورونه رد کړي دي.

فارس لیکلي چې په سویس کې د احتمالي هوکړې لاسلیک یا مخامخ لیدنې په اړه هر ډول اټکلونه «د وړاندیزونو او امریکايي هیلو له ناسم برداشت پرته بل څه نه دي.»

دغه غبرګون وروسته له هغه مطرح شو چې بلومبرګ د باخبره چارواکو له قوله راپور ورکړ چې امریکا او ایران د یوې هوکړې لاسلیک ته، چې د «تفاهم یادښت» په چوکاټ کې به وي، نږدې شوي دي.

د بلومبرګ د راپور له مخې، د سویس جنېو ښار د دغې احتمالي تفاهم د لاسلیک لپاره د ممکنه ځای په توګه مطرح شوی دی.

دغه رسنۍ همدارنګه راپور ورکړی چې په تهران کې د موضوع ارزونه لا هم روانه ده او د وروستۍ تفاهم د ترلاسه کېدو په اړه لا تر اوسه «هیڅ بشپړ باور» نه شته.

دغه څرګندونې داسې مهال کېږي چې د طالب چارواکو د بلنې پرېکړه په اروپا کې له پراخو نیوکو سره مخ شوې ده او یو شمېر منتقدان یې دا کار د اروپايي ټولنې له بنسټیزو ارزښتونو او اصولو څخه شاتګ بولي.

برونر ټینګار وکړ چې له طالبانو سره اړیکې یوازې په تخنیکي او عملي کچه ترسره کېږي او هېڅکله د دې ډلې د حکومت د رسمیت پېژندنې معنا نه لري.

هغه وویل: «د وضعیت د ښه کېدو لپاره له دغو کسانو سره له خبرو پرته بله لار نشته. دا خبرې اترې لږ تر لږه د اروپايي اتباعو او همدارنګه د پناه غوښتونکو د وضعیت د ښه کولو لپاره مهمې دي».

د راپورونو له مخې، د اروپايي ټولنې له ۲۷ غړو هېوادونو څخه شاوخوا ۲۰ هېوادونو په یوه ګډ لیک کې د هغو افغان پناه غوښتونکو د ایستلو لپاره د عملي میکانیزمونو د جوړېدو غوښتنه کړې چې د استوګنې شرایط نه لري، په ځانګړي ډول هغه کسان چې جرمي مخینه لري یا په جنایي جرمونو محکوم شوي دي.

اروپايي ټولنې په وروستیو کلونو کې خپله د کډوالۍ پالیسي بدله کړې او تمرکز یې د ناقانونه کډوالو د ننوتلو د مخنیوي پر ځای د رد شویو پناه غوښتونکو د بېرته ستنولو د بهیر پر چټکتیا کړی دی.

د بشري حقونو د بنسټونو غبرګون

د بشري حقونو ادارو او د ملګرو ملتونو کارپوهانو پر دې تګلارې سختې نیوکې کړې دي. د دوی په وینا، د طالبانو تر واک لاندې افغانستان ته د پناه غوښتونکو جبري ستنول، په داسې حال کې چې هېواد له سخت بشري ناورین، پراخې بې‌وزلۍ او د ښځو او نجونو پر وړاندې له سختو محدودیتونو سره مخ دی، یو ناقانونه او غیراخلاقي اقدام ګڼل کېږي.

اروپايي ټولنې ویلي چې د ۲۰۱۳ او ۲۰۲۴ کلونو ترمنځ د افغانستان وګړو د غړو هېوادونو په بېلابېلو برخو کې نږدې یو میلیون د پناه غوښتنې دوسیې ثبت کړې دي، چې شاوخوا نیمايي یې منل شوې دي.

په همدې حال کې، جرمني هم له ۲۰۲۴ کال راهیسې د هغو افغان پناه غوښتونکو د ایستلو لړۍ پیل کړې چې په جنایي جرمونو محکوم شوي دي.