ننګرهار کې یو ځوان د طالب چارواکي له لوري په چړو وهل شوی

نوموړي، چې د امنیتي اندېښنو له امله یې نه دي غوښتي نوم یې خپور شي، وویل چې د زراعت له پوهنځي فارغ شوی، خو تر اوسه نه دی توانېدلی د خپلې زده کړې له مخې دنده پیدا کړي.

هغه ادعا کوي چې په د طالبانو په دولتي ادارو کې ډېری بستونه هغو کسانو ته سپارل شوي چې د ده په وینا لازمې تخصصي زده کړې نه لري، ملایان دي، په داسې حال کې چې د پوهنتونونو فارغان او تجربه لرونکي کسان بېکاره ګرځي.

د نوموړي په خبره، د کار موندلو پر مهال د واسطې او اړیکو نشتوالی د ده لپاره لوی خنډ ګرځېدلی دی. هغه وايي: «نه ملا یم او نه هم واسطه لرم، له همدې امله د کار فرصت نه راکول کېږي».

دغه ځوان زیاتوي چې د زراعت په برخه کې په هېواد کې د کار پراخ فرصتونه شته، خو د متخصصو کسانو د جذب لپاره عملي ګامونه نه پورته کېږي. د هغه په وینا، ځینې کسان د زراعت پوهنځي فارغانو ته په ملنډو وايي چې «ته بزګر یې، ورشه بزګري وکړه»، ځکه د طالبانو د حکومت له لوري د کار زمینه نه ده برابره شوې.

هغه له طالبانو غوښتي چې د زراعت او نورو تخصصي برخو فارغانو ته د کار مناسب فرصتونه برابر کړي او د دندو په وېش کې وړتیا او تخصص ته لومړیتوب ورکړي.

نوموړي ټینګار کړی چې له هېڅ نظام سره ستونزه نه لري او یوازې غواړي د خپلې زده کړې او وړتیا له مخې هېواد ته خدمت وکړي، خو د کار نشتوالی یې له ګڼو اقتصادي او ټولنیزو ستونزو سره مخ کړی دی.

د یادونې وړ ده چې دا یوازې د کابل ښار د یوه اوسېدونکي روایت دی، افغانستان په دې اړه په خپلواکه توګه کوم نظر نه لري.

نوموړي ویلي، په نیمروز کې د طالبانو د ترافیک مسوولین د ټکسي چلوونکو د کار مخه نیسي او دوی اړ شوي چې تش لاس خپلو کورونو ته ستانه شي. د هغه په خبره، د طالبانو ولایت مقام ته یې هم شکایت کړی؛ خو په خبره یې هیڅوک یې غوښتنو او پوښتنو ته ځواب نه وایي.

نوموړي زیاته کړې: «موږ د نیمروز ولایت مقام ته شکایت وکړ؛ خو هېچا زموږ غوښتنې ته ځواب ونه وایه. د علماوو شورا، د امر بالمعروف ادارې او د ترانسپورټ ریاست ته مو هم شکایتونه وکړل؛ خو هېڅوک د ټکسي چلوونکو ستونزو ته پاملرنه نه‌کوي».

هغه دا هم ویلي، ان د نیمروز ولایت طالب مسوولینو ته یې عریضې وړاندې کړې چې پایله یې نه‌ده ورکړې. د نوموړي په خبره؛ په دغه ولایت کې شاوخوا ۲زره کورنۍ د همدې ټکسي چلوونې له لارې د خپل ژوند لګښتونه پوره کوي.

یادې مېرمنې په دغه پيغام کې ویلي، چې بشپړ حجاب یې اغوستی و او څو ورځې وړاندې د امر بالمعروف ځواکونو د هرات په لیلامي بازار کې د اړتیا وړ توکو د پېرنې پرمهال نیولې وه. نوموړې وايي، یادو ځواکونو یو ناڅرګند ځای ته ولېږدوله او هلته په خونه کې ورسره نورې ۱۱ ښځې هم وې.

یاده مېرمن وايي، له دغه ښځو څخه هم ځینې د پېسو په بدل کې خوشې شوې دي. هغې ویلي، چې خاوند یې مړ شوی او بازار ته د خپلو ماشومانو لپاره د ښوونځي اړوندو توکو د پېرلو لپاره تللې وه.

یادې مېرمنې له نړۍوالې ټولنې او د ښځو ملاتړو سازمانونو غوښتي، چې غږ یې واوري او ستونزو ته یې رسېدنه وکړي.

د هرات نه یوې ښځې افغانستان انټرنشنل ته په لېږلي غږیز پيغام کې د طالبانو له‌خوا د «نیولو او شکنجې» کیسه کوي. دغه ښځه په ژړا وایي: «سره له دې چې عادي او شرعي حجاب یې اغوستی و، طالبانو هغه نیولې او ځورولې ده».

دغه مېرمنې ویلي، چې د کوره د وتلو اجازه نه‌لري او د بشپړ حجاب له اغوستلو سره، سره بیا هم نیول شوې ده. هغې زیاته کړې: «زه یوه مېرمن یم چې د شنبې په ورځ د حجاب د نشتوالي په تور په لیلامي بازار کې ونیول شوم، دوه ورځې او یوه شپه د طالبانو په زندان کې وم، شکنجه شوم، وځورېدم او ماته پرله‌پسې سپکاوی کېده».

ورته مهال د طالبانو د امربالمعروف وزارت ویاند سیف الاسلام خیبر ویلي، چې هرات ښار کې د ښځو د نیولو موضوع حقیقت نه‌‌لري. نوموړ‌ي زیاته کړې: «دا بې‌بنسټه اوازې دي، چې موخه یې د دیني احکامو هدف ګرځول دي».

د هرات دغه اوسېدونکي ویلي، چې په یاد صنعتي ښارګوټي کې له ۳۰زرو زیات کارګر د یوې مړۍ ډوډۍ پیدا کولو لپاره هره ورځ له ډېرو ستونزو او سختیو سره مخ دي. د هغه په خبره؛ په ساعتونو د سړک پر غاړه د شرکتونو بسونو ته انتظار باسي، ترڅو کار ځای ته ورسېږي.

هغه زیاته کړې، له دومره زیاتو خواریو سره، سره ډېری کارګر هره ورځ یوازې شاوخوا ۲۰۰ افغانۍ لاس‌باړه ترلاسه کوي. هغه وایي، که چېرې د ناروغۍ یا کومې کورنۍ ستونزې له امله یوه ورځ کار ته حاضر نه‌شي؛ نو له تنخوا یې د هغې څو برابره پیسې ګرځول کېږي.

هغه وايي: «تر ټولو دردناکه خبره دا ده، چې که د یوه کارګر ماشوم ناروغ شي، هغه دومره وخت نه‌لري چې خپل ماشوم ډاکټر ته یوسي. دا مسوولیت د کورنۍ پر مور پاتې کېږي؛ هغه مور چې خپله هم له کوره د وتلو او د ژوند د چارو د ترسره کولو پرمهال له ګڼو محدودیتونو سره مخ ده».

نوموړي ویلي، چې د طالبانو امر بالمعروف ریاست هم د خلکو د وېرې او ډار لامل شوی دی. هغه زیاته کړې: «څو ورځې کېږي چې زوی مې ناروغ دی؛ خو مېرمن مې د طالبانو له وېرې له کوره نه‌شي‌ وتلی او زه هم نه‌شم کولی هغه ډاکټر ته یوسم، ځکه ماته رخصتي نه راکول کېږي».