افغانستان انټرنشنل - پښتو
د لیکوالې حمیرا قادري مرکه مې له بهرام امان سره لیدله. هغې، چې غریو نیولې وه، د هراتي نارینهوو له هغه ملاتړ څخه ستاینه کوله چې د ښځو تر څنګ ودرېدل. هاغه ورځ د ولسي جرګې پخوانۍ غړې مریم سما هم پر خپلې اېکس پاڼې په هرات کې د ښځو په ملاتړ د نارینهوو اعتراض ستایلی و.
خو ولې دا ملاتړ باید وستایل شي؟ ولې دا یوه عادي پدیده نه ده؟
ایا د طالبانو پر ضد د ښځو مبارزه یوازې د ښځو مسوولیت دی، که د ټولې ټولنې؟ زما په اند، افغان ښځې د طالبانو پر ضد د نارینهوو ملاتړ ځکه مهم ګڼي چې د ښځو ازادي د ټولې ټولنې ازادي ده. که نارینه چوپ وي، ظلم پیاوړی کېږي؛ خو که نارینه د ښځو تر څنګ ودرېږي، مقاومت او عدالت پیاوړی کېږي.
په داسې ټولنو کې چې د نارینه غږ ډېر اورېدل کېږي، د نارینهوو دریځ یوازې یو فردي نظر نه پاتې کېږي؛ بلکې پر کورنیو، ټولنیزو اړیکو او د نورو نارینهوو پر فکر هم اغېز کولای شي. له همدې امله، کله چې نارینه د ښځو د حقونو په اړه غږېږي، دا غږ ممکن هغو نارینهوو ته هم ورسېږي چې د ښځو مستقیم غږ یا نه اوري، یا یې جدي نه ګڼي.
خو دا خبره باید د ښځو د اصلي غږ ځای وانه خلي. د ښځو پر مسایلو تر ټولو مهم او اصلي غږ د ښځو خپل غږ دی، ځکه ښځې د خپلو تجربو، دردونو او غوښتنو اصلي شاهدانې دي. نو په بحثونو کې د ښځو حضور اړین دی، خو د نارینهوو چوپتیا هم د منلو نه ده. سالمه لاره دا ده، چې ښځې د مبارزې په مرکز کې وي، او نارینه د عدالت د ملګرو په توګه ورسره ودرېږي.
کاملا بهاسین د هند او جنوبي اسیا مشهوره فیمینېسته، لیکواله، شاعره او ټولنیزه فعاله وه. هغې د ښځو د حقونو، جنسیتي برابرۍ، سولې او پلارواکۍ پر ضد مبارزه کې مهم رول ولوباوه. د هغې فکر دا وو، چې د ښځو ازادي یوازې د ښځو مسئله نه ده، بلکې د ټولنې د عدالت او انسانیت مسئله ده. هغې د خپلې پنځلس کلنې څېړنې لنډیز داسې شریک کړی وو، چې د هند او افغانستان په څېر هېوادونو کې، چې دودیز او پلارواک جوړښتونه پکې پیاوړي دي، د ښځو د حقونو لپاره د نارینهوو فعاله ونډه او ملاتړ ډېر اغېزمن تمامېدای شي؛ ځکه په داسې ټولنو کې د نارینه غږ ډېر اورېدل کېږي او د نورو نارینهوو پر فکر او چلند ژور اغېز کولای شي.
خو د نارینهوو ملاتړ غوښتل باید د عاطفي وابستګۍ په معنا ونه ګڼل شي. ښځې نجات ورکوونکو ته نه، بلکې عادلانه ملګرتیا ته اړتیا لري. سالم فکر دا دی چې ښځې خپل غږ، خپل دریځ او خپله مبارزه ولري، او نارینه د قیمانو په توګه نه، بلکې د عدالت د ملګرو په توګه ورسره ودرېږي.
زه او مشر کارپوه امینالله حبیبي ډېر وخت پر همدې موضوع بحث کوو او په دې اړه سره همغږي یو. د ښاغلي حبیبي هغه بحثونه چې د ښځو د حقونو او ستونزو په اړه وي، ډېر لیدل کېږي او په ټولنیزو رسنیو کې ډېر لاس په لاس کېږي. دا خپله ښيي چې په پلارواکو ټولنو کې د نارینهوو غږ، په ځانګړي ډول د هغو نارینهوو غږ چې د ښځو د حقونو ملاتړ کوي، پر عامه ذهنیت اغېز کولای.
د طالبانو پر ضد د ښځو مبارزه د تعلیم، کار، عزت، کرامت او انساني حقونو مبارزه ده. دا مبارزه هغه وخت پیاوړې کېږي چې ټولنه، ښځې او نارینه، په ګډه د ظلم پر وړان ودرېږي.
