د هرات د لاریونونو په لړ کې د طالبانو والي کابل ته سفر کړی

د طالبانو یاد کمېسیون ویلي، تېره ورځ د غبرګولي پر ۲۲مه د ننګرهار د تورخم له لارې ۵۹۹ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۳ زره او ۲۴ تنه کېږي او د کندهار د سپین بولدک له لارې ۹۵ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۵۱۴ تنه کېږي هېواد ته راستنې شوې دي.

د کډوالو ستونزو ته د رسېدو عالي کمېسیون یاته کړې چې تېره ورځ ۶۵ کورنۍ د نیمروز د ورېښمو پله له لارې او ۱۲ کورنۍ هم د هرات د اسلام کلا له لارې له ایران څخه راستنې شوې دي.

طالبانو ویلي، چې په تورخم کې یې له ۶۵۰ کورنیو سره ټولټال ۵ میلیونه و ۳۱۸ زره افغانۍ او په سپین بولدک کې له ۹۸ کورنیو سره ۸۳۴ زره افغانۍ نغدي مرسته شوې ده.

دغه افغانۍ کورنۍ پر داسې مهال له ګاونډیو هېوادونو راستنې شوې چې ملګرو ملتونو او نورو مرستندویه سازمانونو په افغانستان کې د تازه راستنو شویو افغانانو د اقتصادي وضعیت او د کاري زمیني د نشتون په اړه ژورې اندېښنې ښودلې دي.

د طالبانو د ننګرهار د عامې روغتیا ریاست نن شنبه، د غبرګولي پر ۲۳مه ویلي، چې د پولیو محیطي ویروس له پاکستان راغلی دی او له کورنیو یې غوښتي چې له روغتیايي ډلو سره پوره همکاري وکړي.

په ختیځ زون کې د روغتیا نړیوال سازمان مسوول ډاکتر دانش ویلي، ختیځ زون د هېواد په کچه د واکسین د پوښښ په برخه کې لومړی مقام لري. د هغه په وینا، له همدې امله دغه زون ته درې میلیونه امریکایي ډالره ورکړل شوي، چې اوس‌مهال پرې په کونړ او لغمان ولایتونو کې دوه روغتیايي مرکزونه جوړېږي.

بلخوا، د پولیو د عملیاتي مرکز مشر ډاکتر نجیب کاموال ویلي، له دغه کمپاین وروسته به په ۱۴ نورو ولسوالیو کې هم یو بل پیاوړی کمپاین پیل شي. نوموړي زیاته کړه چې افغانستان د پولیو د محوې په برخه کې له پاکستان څخه مخکې دی، خو د دغه ویروس د بشپړ ختمولو لپاره لا ډېر کار ته اړتیا شته.

په ورته وخت کې، د طالبانو د ختیځ زون د کتلوي معافیت امر حکم خان ګلابزي هم تایید کړه، چې په دغه پیل شوي کمپاین کې به نږدې څلور نیم سوه زره ماشومان دوه ډوله د واکسین ورکړل شي.

مولوي هبت‌الله اخندزاده د کابینې په غونډه کې ټینګار کړی چې د اسلامي نظام ټینګښت د دین په زده کړه ترلاسه کېږي.

د طالبانو د ویاند مرستیال حمدالله فطرت د شنبې په ورځ د طالبانو د کابینې د غونډې جزییات خپاره کړل. ملا هبت‌الله آخندزاده د طالبانو د کابینې غړو ته په خطاب کې ویلي: «تاسو اوس د اسلامي نظام غړي او ارکان یاست، خپلو لاس لاندې کسانو او خلکو ته دیني پوهه او سم عقیده ور زده کړئ؛ د عملونو سستي د عقیدې له سستۍ څخه سرچینه اخلي؛ غرونو او دښتو ته دیني پوهه ورسوئ.» د هغه جزییاتو له مخې چې د طالبانو د ویاند مرستیال خپاره کړي، ملا هبت‌الله آخندزاده په دې غونډه کې د دیني لارښوونو پر پراختیا ټینګار کړی او له خپلو وزیرانو یې غوښتي چې خلکو ته دین ور زده کړي او په خپلو کې امر بالمعروف او نهی عن المنکر وکړي.

هبت‌الله اخندزاده خپلو وزیرانو ته ویلي: «فرمانونه په ښه توګه مطالعه کړئ. د هغو د پلي کولو او خلکو ته د رسولو لپاره بشپړې هڅې وکړئ، د هغو ارزښت خلکو ته روښانه کړئ او په خپله هم ترې په بشپړه توګه اطاعت وکړئ.»

هبت‌الله د خپلې کابینې غړو ته ویلي چې دین را ژوندی کړي؛ ځکه چې په دې کار سره اسلامي نظام پیاوړی کېږي.

د طالبانو مشر د خپلو خبرو په دوام کابینې ته وویل: «هڅه وکړئ چې علم هر ځای ته ورسوئ او دین ژوندی وساتئ. خلک له دین، شریعت او اسلامي نظام سره اشنا کړئ.»

د طالبانو مشر زیاته کړې «هر پړاو تېرېدونکی دی؛ موږ او تاسو باید هڅه وکړو چې راتلونکو نسلونو ته ښه اصول، ښې لایحې، تاریخ او غوره اخلاق پر ځای پرېږدو.»

د طالبانو ویاند ویلي چې په دې غونډه کې په «ښوونیزو چارو» کې د خدماتو وړاندې کولو، د اقتصادي او سیاسي برخو د لا پیاوړتیا لپاره لازمې پرېکړې شوې دي.

د طالبانو د ویاند د مرستیال په وینا، په دې غونډه کې پر یو شمېر اداري، اقتصادي او ټولنیزو موضوعاتو هم خبرې او د نظرونو تبادله شوې او لازمې پرېکړې وشوې.

طالبانو د دغو پرېکړو په اړه جزییات نه دي ورکړي.ر

دا په داسې حال کې ده چې تېره ورځ په کندهار کې باخبره سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل چې د هبت‌الله اخندزاده په مشرۍ د طالبانو د کابینې غونډه د چهارشنبې په ورځ په دغه ولایت کې شوې ده. د سرچینو په وینا، په دې غونډه کې د طالبانو رییس الوزرا هم حضور درلود او پر ۱۱ موضوعاتو خبرې شوې دي.

دغو معترضو ښځو په افغانستان کې د طالبانو له خوا د ښځو حقونو پر نقضېدو سخته نیوکه کړې ده.

د دغه اعتراض ګډونوالو د هرات له ښځو او خلکو سره خپل یووالی او پیوستون اعلان کړی او له نړیوالې ټولنې او اړوندو بنسټونو یې غوښتي، چې په افغانستان کې د ښځو د خپلسرو نیونو، تاوتریخوالي او د هغوی د اساسي حقونو د تر پښو لاندې کولو د مخنیوي لپاره جدي اقدامات وکړي.

یوې معترضې ښځې وویل: «حجاب پلمه ده، هغه څه چې په هرات کې روان دي له افغان ښځو سره ښکاره دښمني ده».
یوې بلې زیاته کړه: «د هرات د ښځو درد زموږ شریک درد دی او موږ نه خاموشه کېږو». په یوې بلې ویډیو کې ښکاري چې دغه مېرمنې د «کار، ازادۍ او زده‌کړې» شعارونه ورکوي.

معترضو ښځو په یوې خپره کړې اعلامیه کې ویلي، چې په هرات او نورو ولایتونو کې د ښځو نیول د بشري حقونو ښکاره سرغړونه ده. د دغې شبکې غړو ټینګار کړی، چې طالبان باید په سمدستي توګه د ښځو پر وړاندې خپل سختدریځه چلند او خپلسري نیونې پای ته ورسوي.

دا اعتراض په داسې حال کې کېږي، چې په کور دننه هم د طالبانو د امربالمعروف د محتسبانو له خوا د ښځو د نیولو لړۍ د بېلابېلو سیاسي او مدني بهیرونو له توندو غبرګونونو سره مخ شوې ده. بلخوا، په هرات کې د دغو نیونو په غبرګون کې اعتراضونه هم روان دي.

د تېرې شنبې په ورځ د طالبانو له‌خوا د حجاب په پلمه د ښځو نیولو کمپاین پیل شوی او د طالبانو دغه اقدام د هرات د خلکو له سخت غبرګون سره هم مخ شوی دی.

د دغو لاریونوالو له لوري په یوې خپره شوې اعلامیه کې راغلي، چې افغان ښځې او نجونې اوسمهال د طالبانو تر واکمنۍ لاندې د خپلو لومړنیو انساني حقونو، لکه د زده‌کړې، کار، د بیان د ازادۍ او په ټولنیزو چارو کې د فعال ګډون له حق څخه بې‌برخې شوې دي.

لاریونوالو په دغه اعتراضي غونډه کې یو ځل بیا د افغانستان له اوسېدونکو سره پر خپل پیوستون ټینګار وکړ او د هغوی د حقونو د اعادې غوښتونکي شول.

په دغه اعتراض کې په یوه شعار کې طالبان د افغانستان استازي نه‌دي بلل شوي او زیاته شوې: «طالبانو ته د سفارت سپارل له افغان کډوالو سره خیانت دی».

د لاریون یوې ګډونوالې وویل: «موږ باید د خپلو خویندو او میندو چې د طالبانو له څپېړو او ټوپکو سره مخ دي باید دفاع وکړو. د داسې ورځې په هیله چې له طالبانو څخه د ازادۍ اخیستل ونمانځو».

د دغه اعتراض ګډونوالو پر نړیوالې ټولنې غږ وکړ، چې په افغانستان کې د بشري حقونو د پراخو سرغړونو، د ښځو پر وړاندې د سیستماتیک تبعیض او د خلکو د اساسي ازادیو د ځپلو په مقابل کې چوپه خوله پاتې نه‌شي. هغوی ټینګار وکړ، چې نړیواله ټولنه باید د افغان ښځو او نجونو د وضعیت په اړه خپل مسوولیتونه ادا کړي.

په اعلامیه کې دغه راز ویل شوي، چې افغانستان په اوسنیو شرایطو کې د عدالت، ازادۍ او نړیوال پیوستون غږ ته جدي اړتیا لري. د لاریون ګډونوالو هوډ څرګند کړ، چې د بشري کرامت او مساوي حقونو د ترلاسه کولو لپاره به د دوی سوله‌ییزه مبارزه دوام ولري او تر هغه چې افغان ولس خپلې ازادۍ ته نه‌وي رسېدلی، دوی به د هغوی تر څنګ ولاړ وي.