اېمل ولي خان: د پښتونخوا او مرکز حکومتونه د ترهګرۍ له‌منځه وړلو په تړاو جدي نه‌دي

د پاکستان په کراچۍ ښار کې د ترهګرۍ پر ضد د پوليسو څانګې (سي‌ټي‌ډي) د شنبې په ورځ (د غبرګولي ۲۳مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ادعا کړې، چې نیول شوی مشکوک کس د طلال عرف زید بلوڅ ورور دی او د دوی په وینا، طلال عرف زید بلوڅ د ټي‌ټي‌پي یو فعال غړی دی او دا مهال په افغانستان کې مېشت دی.

طالبانو په وار وار د پاکستان دغه ډول څرګندونې رد کړي او ویلي یې دي، چې ټي‌ټي‌پي د پاکستان کورنۍ مسئله ده.

د کراچۍ ښار د ترهګرۍ پر ضد د پوليسو څانګې همداراز ادعا کړې، چې دغه کس د عصري ډرون ټکنالوژۍ او د چاودېدونکو توکو د پېرلو او رسولو په برخه کې چې په ترهګریزو فعالیتونو کې ترې کار اخیستل کېږي، مرکزي رول درلود.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې نیول شوي کس د خپل ورور په لارښوونه د ډرون موتورونه، پروپیلرونه، بیټرۍ، کنټرولر بورډونه او نور برېښنايي توکي پېرل چې په وینا یې، د لاسي بمونو په جوړولو کې ترې کار اخيستل کېدای شي.

د ترهګرۍ پر ضد پوليسو څرګنده کړې، چې له دغه نیول شوي کس څخه یې د موبايلونو او ډرون ترڅنګ یوه اندازه چاودېدونکي مواد هم ترلاسه کړي دي.

دا په داسې حال کې ده، چې په دې وروستیو کې په ځانګړې توګه په خیبر پښتونخوا کې د ډرون په وسیله بریدونه ډېر شوي او تر ډېره په‌کې ولسي وګړو ته مرګ ژوبله اوښتې ده.

ايمل ولي خان د جمعې په ورځ (د غبرګولي ۲۲مه) په اسلام اباد کې له رسنیو سره خبرو کې وويل، «۷۰ کاله کشميريانو ته وروڼه وويل شول، پښتانه، بلوڅ او سينديان له وړاندې څخه خاينان ګرځول شوي» او نن کشميريان «خاينان» وګرځول شول.

هغه په طنز کې نیوکه وکړه او ويې ويل، «پر وطن پاله پنجاب دې دومره بوج وانه چول شي چې بيا یې اوچتولی نه‌شي» ځکه چې ټول «خاينان» وګرځول يوازې پنجاب وطن پاله پاتې شو.

ايمل ولي خان زیاته کړه، سبا داسې نه چې پر لاهور، فيصل اباد او پېنډۍ کې خاينان را ووځي، «نو زه بیا په ډاګه وايم، چې دا خاينان بيا د رياست نه، دا د نظام خاينان دي او له دې نظام څخه خاينتوب به په ګټه تمامیږي».

د يادونې وړ ده، چې د پاکستان تر ولکې لاندې کشمير کې د تېرو څو ورځو راهسې اعتراضي لاريونونه او پرلت دوام لري.

په کشمير کې ولسي ګډې کاري کمېټې ويلي، چې د خپلو حقونو لپاره یې لاريون پيل کړی او بيا د دغه لاريون پر مهال د تاوتريخوالي پېښې هم رامنځته شوې دي.

د جون پر ۷مه د کشمير په راولاکوټ کې د پوځي روغتون مخې ته د لاريون پر وخت، د پولیسو لخوا تایید شوې چې د قانون پلي کوونکو او لاریونوالو ترمنځ د نښتو په ترڅ کې لږ تر لږه ۸ لاریونوال او څلور پولیس افسران وژل شوي او د ۲۳ نورو پولیسو او ۵۰ لاریونوالو د ټپي کېدو راپور هم ورکړل شوی وو.

د پاکستان د بشري حقونو کمېسیون کشمير کې د ګډې ولسي کمېټې په ناقانونه ګرځولو اندېښنه وښوده | افغانستان انټرنشنل پښتو

د کشمير حکومت ويلي، له لاريون والو سره خبرو ته تيار دی، خو پرلت لا هم دوام لري.

د بښنې نړیوال سازمان: په ازاد کشمیر کې د اعتراضونو ځپل د بشري حقونو د لا خرابېدو نښه ده | افغانستان انټرنشنل پښتو

د جون پر پنځمه د کشمير حکومت ګډه ولسي کاري کمېټه ناقانونه ګرځولې، د بشري حقونو ځايي او نړيوالو سازمانونو پرې اندېښنې څرګندې کړي دي.

د خیبر پښتونخوا د ناورینونو مدیریت ادارې د راپور له‌مخې، په بنو کې د زورورو بادونو او سختو بارانونو له امله په بېلابېلو سيمو کې ديوالونه، کورونه او هټۍ نړېدلې دي.

دغې ادارې د جمعې په ورځ (د غبرګولي ۲۲مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې د لومړنيو معلوماتو له‌مخې، په یادو پېښو کې د دوو ماشومانو په ګډون څلور تنه مړه شوي او په ټپيانو کې هم ۵ ښځې او ۷ ماشومان شامل دي.

د ژغورنې ادارې (رېسکيو ۱۱۲۲) د چارواکو په وينا، دغو کسانو ته په مغل‌خېل او ژنډوخېل سیمو کې مرګ‌ژوبله اوښتې ده.

د موسمياتو ادارې بیا د شنبې په ورځ (د غبرګولي ۲۳مه) هم په یادوو سیمو کې له زورورو بادونو سره مل د باران اټکل کړی دی.

د خيبرپښتونخوا اعلی وزير سهيل اپريدي بنو کې پر رامنځته شویو پېښو خواشيني څرګنده کړې او اړوندو ادارو ته یې لارښوونه کړې، چې له اغېزمنو خلکو سره دې مرستې وکړي.

د ځايي پوليسو په وينا، دغه پېښه د لکي مروت په خيروخېل سیمه کې د جمعې د لمانځه پر مهال رامنځته شوې ده. پوليس چارواکو د پېښې په اړه وويل، ځانمرګي بريدګر جومات ته د ننوتلو هڅه کوله، خو د ځايي پولیسو تر پېژندنې او پرې د ډزو له امله اړ شو، چې د جومات مخې ته په ځان پورې تړلي چاودېدونکو توکو ته چاودنه ورکړي.

د لکي مروت د پولیسو امن کمېټې په دغې پېښه کې د وژل شویو او ټپيانو نوملړ خپور کړی، چې له‌مخې یې، په دغه ځانمرګي برید کې يوه دوه کلنه ماشومه او بل ۲۲ کلن ځوان وژل شوي او لس نور ټپيان شوي دي.

د یوه بل خبر له‌مخې، د جمعې په ورځ (د غبرګولي ۲۲مه) د لکي مروت په غزني خېل سيمه کې د پوليسو پر موټر هم چاودنه شوې، خو د پوليسو په وينا، په دې چاودنه کې سرتېرو ته څه زیان نه‌دی اوښتی.

له دې سره سم، تېره شپه د لکي مروت په خانزادخېلو کې د ګل زرين او مطيع الله په نومونو د دوو کسانو مړي موندل شوي دي. د دغه پېښې پر ضد ځايي اوسېدونکو اعتراضي لاريون هم کړی دی.

لکي مروت د خيبرپښتونخوا يو له هغو سویلي ولسواليو څخه ده، چې په دې وروستيو کې په‌کې د نا امنیو لمن پراخه شوې ده.

د افغانستان انټرنشنل د وروستیو معلوماتو له مخې؛ پاکستان د ۲۰۲۲کال (د اپرېل په ۱۰مه) پر خوست او کونړ ولایتونو بریدونه وکړل. د ۲۰۲۴کال د مارچ په میاشت کې پر خوست او پکتیکا ولایتونو هم بریدونه وشول. د همدې کال د ډسمبر په میاشت کې د پکتیکا برمل ولسوالي هم د پاکستان د هوایي بریدونو او توغندیزو بریدونو له لارې په نښه شوه.

د ارزونو له مخې؛ پاکستان د ۲۰۲۵کال (د اکتوبر په ۹مه ) د خیبر توپان عملیاتو په نوم پر کابل، خوست، ننګرهار او پکتیکا هم بریدونه وکړل.

د دواړه خواوو ترمنځ د نښتو پرمهال پاکستان د ۲۰۲۶کال د فبرورۍ په میاشت کې پر ننګرهار، پکتیکا او خوست هم بریدونه کړي. په همدې میاشت کې کابل، کندهار، پکتیا او ختیځ ولایتونو بیا د پاکستان تر بریدونو لاندې راغلل.

پاکستان د همدې کال د مارچ په میاشت کې پر کابل د روږدو کسانو د درملنې پر روغتون تر ټولو لوی برید ترسره کړ او په همدې ورځ یې د کندهار پر هوایي پوځي اډې هم بریدونه وکړل.

د کابل د روږدو کسانو د درملنې مرکز تلفات د وروستیو کلونو د تلفاتو تر ټولو لوی شمېر ښیي. پاکستان په جون میاشت کې پر کونړ، خوست او پکتیکا ولایتونو یو وار بیا بریدونه وکړل.

پاکستان د دغه بریدونو په ترسره کولو ادعا کړې، چې په افغانستان کې یې بلوڅ بېلتون پاله او د پاکستاني طالبانو تحریک جنګیالي او پټن ځایونه په نښه کړي. واک ته د طالبانو له رسېدو وروسته که څه هم د دغه بریدونو ټول‌ټال د مرګ ژوبلې کره شمېره نه‌ده روښانه؛ خو دغه شمېر سلګونو ته رسېږي.

د یوناما او نړۍوالو راپورنو له مخې؛ یوازې د ۲۰۲۶کال د مئ تر میاشتې پورې ملکي تلفات تر زرو کسانو اوړي. د یوناما په وینا؛ په دغه تلفاتو کې ۷۲ ښځې، ۴۸ نجونې، ۹۵ هلکان او ۵۵۴ نارینه شامل دي چې وژل شوي او یا هم ټپیان شوي دي.

له ۲۰۲۱کال وروسته چې طالبان په افغانستان کې واک ته ورسېدل د پاکستان او افغانستان ترمنځ پر ډیورنډ کرښه اړیکې له نویو امنیتي کړکېچونو سره مخ شوې. اسلام‌اباد ادعا کوي، چې د پاکستان ضد وسله‌واله ډله تحریک طالبان پاکستان د افغانستان له خاورې فعالیت کوي او د پاکستان دننه بریدونه تنظیموي.

پاکستاني چارواکو په وار، وار له طالبانو غوښتنه کړې، چې د ټي‌ټي‌پي پټنځایونه له‌منځه یوسي؛ خو د طالبانو حکومت دغه ادعاوې ردوي او وایي، چې د افغانستان خاوره د بل هېواد پر وړاندې نه کارول کېږي.