جلا وطنه وږمې؛ افغان فرهنګیانو په جرمني کې د لونګو امېل مشاعره او سندریز ماښام جوړ کړی

سرچینو د غبرګولي په ۲۳مه افغانستان انټرنشنل ته وویل چې طالبانو دا کسان د تېرې اونۍ په اوږدو کې نیولي دي. د سرچینو په وینا، طالبانو ادعا کړې چې دا کسان وسلې لري او د دې ډلې له مخالفانو سره په اړیکه کې دي.

د سرچینو د معلوماتو پر بنسټ، په نیول شویو کسانو کې د پوهنتون یو استاد او پلار یې شامل دي. د سرچینو د معلوماتو له‌مخې، طالبانو د پنجشیر د ښوونې او روزنې استاد عبدالمالک تېره اونۍ د درې ولسوالۍ په عبدالله خېل کلي کې نیولی دی او د دې استاد پلار محمداکبر د جمعې په ورځ نیول شوی دی.

یوې سیمه‌ییزې سرچینې وویل چې دا کسان د درې ولسوالۍ په منجنستوی کلي کې د طالبانو پر یوه پوځي موټر له چاودنې وروسته نیول شوي دي. سرچینه زیاتوې چې له چاودنې وروسته طالبانو د دې سیمې د اوسېدونکو څار او د هغوی نیول زیات کړي دي.

طالبانو تر اوسه د دې کسانو د نیولو په اړه په رسمي ډول څه نه دي ویلي.

سیمه‌ییزو سرچینو د غبرګولي په پنځمه، په دې سیمه کې له چاودنې یوه ورځ وروسته وویل چې طالبانو د دې ولسوالۍ له ۳۰ څخه ډېر اوسېدونکي نیولي دي. هغه مهال د ځینو کسانو د بېرته خوشې کېدو راپور هم ورکړل شوی و.

دا په داسې حال کې ده چې د پخواني مرستیال ولسمشر امرالله صالح اړوند زرغون بهیر د غبرګولي په څلورمه اعلان وکړ چې د زرغون بهیر قطعې ځواکونو د پنجشیر د درې ولسوالۍ په عبدالله خېل کې د طالبانو د ۱۰ غړو لېږدونکی موټر ویجاړ کړی دی. دغه بهیر لیکلي چې دغه پوځي موټر د طالبانو ځواکونه د عبدالله خېل ولسوالۍ د منجنستوی کلي یوه قرارګاه ته لېږدول.

د ناروې د کډوالو شورا نن شنبه، د غبرګولي پر ۲۳مه پر اېکس پاڼې لیکلي چې د افغانستان په ختیځو سرحدي سیمو کې یې د جګړو له امله زیانمنو شویو کورنیو باندې حیاتي مرستې وېشلې دي.

یادې شورا ویلي، په دغو مرستو کې یې شاوخوا ۹۵۰۰ کسانو ته د پخلنځي وسایل، د سرپناه اړوند توکي او د کور نور توکي وېشلې دي.

د ناروې د کډوالو شورا ویلي چې د همدې سیمو پر ۷۰۰۰ زیانمنو شویو کسانو روغتیايي کڅوړې او پر ۲۰۰۰ نورو یې بیا نغدې پیسې وشلې دي. دغې شورا په افغانستان کې له بې‌ځایه شویو کسانو سره د ناروې د حکومت د دوامداره ملاتړ مننه کړې ده.

د ناروې د کډوالو شورا تردې وړاندې د وري پر ۱۴مه ویلي وو چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ د سرحدي نښتو له امله زرګونه کورنۍ بې‌ځایه شوې او په ناسمو خیمو کې لومړنیو خدماتو ته له لاسرسي پرته ژوند کوي.

دا په داسې حال کې ده، چې تردې وړاندې طالبانو ویلي و چې د پاکستان د بریدو په پایله کې په ۹ ولایتونو کې له ۲۷ زرو څخه زیاتې کورنۍ بې‌ځایه شوې دي.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت په خبرپاڼه کې راغلي چې د وسلو د قاچاق کولو په تور یې تر اوسه نه دې نیولي، خو د قاچاقبرانو د نیولو لپاره یې هڅې پیل کړي دي.

تېره میاشت هم دپکتیا د طالبانو امنیه قوماندانۍ ویلي و، چې په ډنډې پټان ولسوالۍ کې ۲۸ میله توپنچې او شاوخوا ۹۰۰ فیره مرمۍ کشف او ترلاسه کړې وې.

د پکتیا ډنډې پټان ولسوالې ډیورنډ کرښې ته څېرمه پرته ده او ډیری وختونه د یادې ولسوالۍ له لارې د وسلو د قاچاق راپورونه ورکول کېږي.

د سرچینو د معلوماتو له مخې، یو شمېر افغان کډوال د غبرګولي پر ۲۳مه د شنبې په ورځ شاوخوا لس بجې په مشهد کې د طالبانو تر کنټرول لاندې د افغانستان کونسلګرۍ مخې ته راټول شول او په هرات کې یې د ښځو د نیولو پر ضد لاریون وکړ. د دغه لاریون یو ګډونوال افغانستان انټرنشنل ته وویل چې د ایران پولیسو د لاریون او راټولېدنې اجازه نه ورکوله، خو افغانانو بیا هم د کونسلګرۍ مخې ته لاریون وکړ.

دغه معترض زیاته کړې، د دغې غونډې موخه د بشري حقونو دفاع او په افغانستان کې د ښځو د زده کړې او کار ملاتړ و، خو د راټولېدو پر مهال امنیتي ځواکونو له ۲۰ څخه ډېر کسان ونیول او له ځان سره یې یووړل.

افغانستان انټرنشنل ته په رارسېدلو ویډیوګانو کې لیدل کېږي چې یو شمېر ځوانان او نجونې په مشهد کې د افغان کونسلګرۍ دروازې ته نږدې اعتراضي بنرونه لېږدوي او د «کار، تحصیل، ازادي»شعارونه ورکوي.

دا په داسې حال کې ده، چې د ایران پولیسو د جمعې په ورځ هم د مشهد په ګلشهر کې د افغان معترضانو د همغږي شوي لاریون مخه نیولې وه. کډوالو ویلي چې امنیتي ځواکونو په سیمه کې مداخله وکړه، غونډه یې تیت و پرک کړه او یو شمېر ګډونوال یې له ځان سره بوتلل.

د طالبانو د کانونو او پټرولیم وزارت نن شنبه، د غبرګولي پر ۲۳مه په اېکس کې لیکلي، چې د یاد وزارت مرستیال په کابل کې د ایران له سفیر علي‌رضا بیکدلي او د افغانستان او ایران د ګډو سوداګریزو خونو له رییسانو سره کتلي او د کانونو په برخه کې یې د همکاریو پر پراختیا خبرې کړې دي. طالبانو ویلي، په دې لیدنه کې د ایران سفیر علي‌رضا بیکدلي د کانونو او پټرولیم وزارت د رهبرۍ د پخواني سفر په ترڅ کې د شویو هوکړو په چوکاټ کې د خپلو طرحو او برنامو په اړه خبرې وکړې.

نوموړي د دواړو هېوادونو ترمنځ په ځانګړي ډول د کانونو په برخه کې د همکاریو د لا زیاتې پراختیا غوښتنه کړې ده.

په خبرپاڼه کې د طالبانو د کانونو او پټرولیم وزارت مرستیال عبدالرحمن قانت له قوله راغلي چې دغه وزارت له ټولو نړیوالو پانګوالو څخه چې د هېواد د کانونو په برخه کې پانګونې ته لېواله وي، هرکلی کوي او د هغوی د فعالیتونو لپاره به لازمې اسانتیاوې برابرې کړي.

بل خوا، په افغانستان کې د ایران د ګډې سوداګرۍ خونې رییس ویلي چې ایراني شرکتونه او پانګوال د افغانستان د کانونو او نفتو په برخو کې پانګونې ته چمتو دي.

هغه د کانونو د اکتشاف او استخراج په برخو کې د افغان انجینرانو د روزنې او د تجربو د لېږد په موخه د ایراني خصوصي شرکتونو د همکارۍ خبر هم ورکړی.

طالبانو ددې ناستو د هوګړو په اړه نور ډېر جزییات نه دي ور کړي.