نصیر احمد اندېشه: یوناما باید نور له طالبانو سره د «سازګارۍ مدیریت» پرېږدي

صدیق صدیقي په ایکس خواله رسنۍ کې لیکلي، یوناما د دې وړتیا درلوده چې د افغانستان د کړکېچ د حل لپاره د افغانانو د سیاسي هڅو ملاتړ وکړي او د یوه منلي سیاسي جوړجاړي لپاره زمینه برابره کړي.

هغه زیاته کړې، چې یوناما کولی شول چې سیاسي حل رامنځته کړي خو په دې ټولو کلونو کې یې یوازې د طالبانو په خوښ ساتلو تمرکز کړی دی.

د پخواني ولسمشر ویاند همداراز ادعا کړې چې یوناما د ملګرو ملتونو د امنیت شورا او نورو اړوندو بنسټونو د پرېکړه‌لیکونو په پلي کولو کې هم پاتې راغلې ده.

ممتاز حکیمي د ګلانو په پالنه کې شاوخوا څلویښت کلنه تجربه لري.

نوموړی د کابل د ګل پلورنې په مشهوره کوڅه کې د تازه ګلانو یو هټۍ لري. حکیمي د چین شېنهوا اژانس ته ویلي چې د افغانانو بېلابېل نسلونه د ژوند ځانګړې شېبې په ګلانو نمانځي.

حکیمي وايي:«افغانانو تل له ګلانو سره مینه لرلې ده. که واده وي، کوژده، کورني مراسم او یا هم له خپلوانو سره لیدنه، ګلان زموږ د دودونو یوه نه بېلېدونکې برخه ده».

د ګل پلورونکو لپاره د کال تر ټولو بوخت موسم د پسرلي او اوړي میاشتې دي او په همدې موسم کې د هېواد دننه د کرل شویو ګلانو ډولونه ډېر وي، خو حکیمي وايي چې د ژمي په موسم کې د معیاري شنو خونو د کمښت له امله اړ کېږي چې تازه ګلان له ګاونډیو هېوادونو وارد کړي.

نوموړی په دې باور دی چې که په عصري شنو خونو پانګونه شي د کورنیو ګلانو تولید به پیاوړی شي.

حکیمي وايي:«که معیاري شنې خونې مو لرلی، موږ به د کال په هر فصل کې تازه وطني ګلان بازار ته وړاندې کولای شوای. خلک د وطني ګلانو کرلو ته لومړیتوب ورکوي، ځکه تازه وي او ځانګړی فرهنګي ارزښت لري».

ګلان له پیړیو راهیسې د افغانستان په ادبیاتو او شاعرۍ کې ځانګړی ځای لري. ګلاب، لاله، یاسمین، نرګس او نور ګلان په کلاسیکو پښتو او فارسي شعرونو کې د ښکلا، مینې، وفادارۍ او د ژوند د سمبولونو په توګه کارول شوي دي.

تجربه لرونکي افغان ګل پلرونکی ممتاز حکیمي وايي:«کله چې ټول عمر د ګلانو ترمنځ تېروې، د ارامۍ او خوښۍ احساس کوې. ګلان کورونو ته ښکلا او د خلکو زړونو ته خوښي وربښي».

د ګلانو مینه لا هم په افغانستان کې ژوندۍ ده او ګل پلرونکي وايي په دې وروستیو کې د ګلانو کرلو ته د خلکو لېوالتیا ډېره شوې او ګڼې کورنۍ خپل کورونه، انګړونه او باغچې په زینتي بوټو ښکلي کوي.

د سرچینې د معلوماتو له‌مخې، یاده پېښه دوه ورځې وړاندې شوې او قاسم د خپلې له لور له وژلو وروسته، ځان طالبان ته تسلیم کړی دی.

د وژل شوې نجلۍ خپلوانو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، دغه ۱۴ کلنه نجلۍ ځکه خپل پلار ووژله چې د هغه په وینا، نوموړې د کلي له مدرسې څخه کور ته د تګ پر مهال «له یوه بل ځوان هلک سره پر لاره خبرې کړې وې».

د سرچینو د معلوماتو له‌مخې، د نجلۍ پلار له یادې موضوع څخه تر خبریدو وروسته خپله لور په مرګ ګواښلې وه او بیا وروسته یې سیاه مو د شپې د خوب پرمهال ووژله.

د قرباني شوې نجلۍ د خپلوانو د معلوماتو له‌مخې، له پلټنو وروسته څرګنده شوه، چې نجلۍ له ځوان هلک سره هېڅ ډول اړیکه نه لرله او د هغې په اړه یې پلار ته ناسم معلومات ورکړل شوي وو.

تر اوسه طالبانو د یادې پیښې په اړه څه نه دي ویلي.

د بشري حقونو فعالان وایي چې د داسې پېښو تر شا ډېری ناسم دودونه،نرواکي او د قانون د حاکمیت نشتوالی وي، چې ډېر وخت پکې افغانې ښځې او نجونې قرباني کیږي.

د ایران د عدلیې وزارت د خبرپاڼې له مخې، دغه کسان د دواړو هېوادونو ترمنځ د بندي محکومینو د لېږد هوکړې له عملي کېدو وروسته، د طالبانو قضایي چارواکو ته سپارل شوي دي.

خبرپاڼه زیاتوي چې دغه کسان ډېری د نشه یې توکو اړوند جرمونو باندې محکوم شوي وو او د خپل بند پاتې موده به د افغانستان په زندانونو کې تېروي.

ایراني چارواکو خبر ورکړی، چې د افغان بندیانو د لېږد د یوولسم پړاو په لړ کې ۱۲۰۶ بندیان د لېږد شرایطو وړ بلل شوي وو او له دې ځینې د ایران د مشر د فرمان له مخې خوشي او پاتې ۷۳۵ تنه په دریو دورو کې افغانستان ته د خپل پاتې بند مودې د تېرولو لپاره سپارل شوي دي.

د طالبانو د ترانسپورت او هوانوردۍ وزارت د «افغان ټکسي انلاین» په نوم یوه شرکت د فعالیدو د ستاینې تر څنګ ویلي، چې د کابل ښاریانو لپاره د اسانتیا او د ټکسي د بیو د کنټرول په موخه یې دغه شرکت ته د فعالیت جواز ورکړی دی.

د «افغان ټکسي انلاین» شرکت د یوه ځانګړي اپلیکیشن له لارې ۲۴ ساعته خدمات وړاندې کوي.

د یاد شرکت ریس داوود عليزاده وایي، هڅه کوي د عصري ټکنالوژۍ په مرسته د هېوادوالو د ښاري ټرانسپورت ستونزې راکمې کړي.

بلخوا، د کابل یو شمېر ښاریانو هم د افغان انلاین ټکسي شرکت د فعالیت له پیل څخه خوښي څرګنده کړې او ویلي یې دي چې له امنیتي او اقتصادي پلوه دا یو ښه ګام دی.

انلاین ټکسي په افغانستان کې یوه نوې تجربه ګڼل کېږي، خو د منظمې ښاري نقشې نشتوالی او په ډېرو سیمو کې د کوڅو د نښو او پتو کمښت یې له مهمو ننګونو څخه بلل کېږي.