د پښتونخوا په کُرمه کې پر یوه کور د ډرون الوتکې برید څلور تنه وژلې او ۸ نور یې ټپیان کړي

په خیبر پښتونخوا کې د ملي جمهوری غورځنګ مشرې بشرا ګوهر افغانستان انټرنشل - پښتو ته وویل، «د هرات د ښځو پر ضد د ځپنې د عملیاتو غندنه کوم، د افغانستان او هرات ولس ته سلام وړاندې کوم چې دوی راپاڅېدلي او د طالبانو د دغه ناروا عمل پر وړاندې یې مزاحمت پيل کړی دی».

هغې د افغان مېرمنو سره د يووالي د څرګندونو ترڅنګ وويل، «په افغانستان کې د دوحې تړون وروسته د ترهګرې ټوپکمارې ډلې قبضه ده، هلته نه اساسي قانون شته، نه حکومت شته چې ولسي مشروعيت لري، د طالبانو په واکمنۍ کې افغانستان د ښځو لپاره په زندان بدل شوی دی».

بشرا ګوهر وويل، «د افغانستان ښځې زړورې دي چې د خپلو حقونو لپاره راپاڅېدلي او مبارزه یې پيل کړې ده پکار ده چې په دې ټوله سيمه کې سياسي مشران راپاڅي، د افغانستان مشران هم راپاڅي او د ښځو سره اوږه په اوږه ودريږي».

د طالبانو د کړنو په اړه اغلې ګوهر وويل، «پکار ده چې د طالبانو پر ضد د انصاف نړيواله محکمه کې قضيه وشي».

هغې د دوحې تړون د «جنايت کار تړون» په نوم ياد کړ چې له مخې به یې ترهګر په افغانستان کې اباديږي او د افغانستان پېژندګلو به له منځه ځي، دا د افغان ولس او ښځو پر ضد جګړه ده.

بشری ګوهر وويل، بايد په افغانستان کې يو مشروع حکومت جوړ شي، ښځو ته پکې حقونه ورکړل شي، زده کړې او ژوند د هر چا اساسي حق دی، څوک هم دا واک نه لري چې د خلکو څخه دا حق وتروړي.

د يادونې وړ ده چې په وروستيو کې د افغانستان په هرات ولايت کې د طالبانو د امر بالمعروف ادارې له‌خوا د «حجاب نه مراعتولو» په تور ښځې نیول شوي، او بيا ښځو او عامو خلکو د دغه کړنې پر ضد لاريونونه کړي او په ځايي او نړیواله کچه د طالبانو دغه کړنې ته سخت غبرګون ويل شوی دی.

نثار باز خان په يوه ويډيوي بيان کې وويل، د پښتونخوا ايالت څخه دغه روپۍ په داسې وخت کې اخيستل شوي،چې پر مرکز باندې د ایالت۵ زره میلیارده کلدارې اوسې هم پاتې دي. «په داسې شرایطو کې د ایالتي حکومت له لوري له وفاق سره دا همکاري په کوم اساس ترسره کېږي؟».

هغه نيوکه کړې، چې د خیبر پښتونخوا له پرمختیایي فنډونو څخه د هېواد «دفاعي بودیجې» ته کلدارې ورکول «د دغه ایالت له ولس سره د بې انصافۍ په مانا ده».

هغه پوښتنې راولاړې کړي او ځواب یې غوښتی چې «د خیبر پښتونخوا خلک غواړي پوه شي چې د دوی د حقونو او سرچینو د ساتنې لپاره د دوی قضیه ایالتي حکومت او اعلا وزیر په اغېزناکه توګه ولې وړاندې نه کړه؟ دا همکاري د چا لپاره شوې ده؟ د چا په امر شوې ده؟».

اسد قیصر په ملي پارلمان کې خپله وينا کې وويل، «د پېښور یو سوداګر څنګه کولای شي د کراچۍ او لاهور له بازارونو سره سیالي وکړي. که موږ یو فرصت لرو، هغه افغانستان او منځنۍ اسیا ده. تاسو له افغانستان سره زموږ ټولې لارې وتړلې، کاروبار مو بند کړ چې له امله یې په پېښور کې شته صنعت د سقوط په حال کې دی».

هغه د پاکستان په حکومت غږ کړی، «پر موږ دا ظلم مه کوئ، له موږ څخه سیاسي غچ مه اخلئ. تاسو له هند سره کاروبار کوئ که نه، د واهګې پوله مو خلاصه کړې که نه، تاسو د ایران د اسلامي جمهوریت سره په جګړه کې هم سوداګري کوئ».

اسد قيصر د امریکا او ايران د جګړې او بيا د خبرو اترو په بېلګه وړاندې کولو سره وويل، که امريکا او ايران په خپلو کې سره خبرو کې ته کېني، پاکستان دې هم د «ډیپلوماټیکو چینلونو له لارې له هغوی (افغانستان) سره خپل لیدلوری شریک کړي».

هغه زياته کړه، «تاسو له سفارتي لارو کار واخلئ، که هغه نه شئ کولای نو موږ چمتو یو چې د جرګو له لارې خپلې معاملې حل کړو، خو د خدای لپاره پرېږدئ چې موږ کاروبار وکړو، موږ ته د کار کولو اجازه راکړئ».

د خیبر پښتونخوا په سوات ولسوالۍ کې له سیاسي ګوندونو جوړې د سوات ملي جرګې په سیمه کې د ترهګرۍ د زیاتېدونکو پېښو او په غرنیو سیمو کې د وسله والو د مرکزونو پر شته والي د اندېښنې په څرګندولو سره له حکومت نه غوښتنه کړې چې په سیمه کې د امن د ټینګښت لپاره سملاسي او کوټلي ګامونه واخلي.

د یکشنبې په ورځ د سوات ملي جرګې له لوري په خپره شوې اعلامیه کې ویل شوي چې ایالتي حکومت او سیمه ییزه اداره تراوسه پورې یوازې نندارچیان پاتې شوي او د وسله والو په ځپلو کې د خپلو اساسي قانوني مسوولیتونو په ترسره کولو کې په بشپړ ډول پاتې راغلي دي.

د سوات ملي جرګې د ترهګرۍ ضد ادارې (سي ټي ډي) په ځواک کې د ځینو افسرانو پر مشکوک او له ترهګرو سره د خواخوږۍ پر رول نیوکې کړې دي او غوښتنه یې کړې، چې د سي ټي ډي ځواک د اغېزناکولو لپاره دې پکې اهل، ایمانداره او فعال افسران وګومارل شي څو د خلکو متزلزل شوی باور بېرته اعاده شي.

په خیبر پښتونخوا ایالت کې پر پاکستاني امنیتي ځواکونو د وسله والو ډلو په ډرون بریدونو کې یو ځل بیا چټکتیا لیدل کېږي او د پولیسو د رسمي شمېرو له مخې، په تېر یونیم کال کې ۱۸۲ ډرون بریدونه شوي دي.

سربېره پر دې، په سلګونو داسې بریدونه هم شوي، چې پولیسو هدف ته له رسېدو وړاندې شنډ کړي دي.

د پښتونخوا پولیسو د خپرو شویو ارقامو له مخې، په ۲۰۲۵ کال کې په ټول ایالت کې پر پولیس حوزو او پوستو ټولټال ۸۲ ډرون بریدونه شوي چې ډېری پېښې یې په قبایلي ولسوالیو کې شوې دي.

د پولیسو د معلوماتو له مخې، تېر کال تر ټولو زیات ډرون بریدونه په شمالي وزیرستان کې پر پولیس سټیشنونو او پوستو ثبت شوي، چې ۴۱ بریدونه کیږي، په داسې حال کې چې بنو ولسوالۍ په دویم نمبر کې وه او پر دولتي ملکیتونو ۲۶ ډرون بریدونه شوي دي.

سربېره پر دې، په باجوړ کې پنځه، په ټانک کې شپږ، په سویلې وزیرستان کې درې او په لکي مروت کې یو برید راپور شوی دی.

د پولیسو د ادارې په وینا، په ۲۰۲۶ کې تر اوسه په شپږو میاشتو کې د پښتونخوا په بېلابېلو ولسوالیو کې ۱۰۰ ډرون بریدونه شوي دي چې د پولیسو ګزمې او سټیشنونه پکې په نښه شوي دي.

د پولیسو د ارقامو له مخې، سږ کال په ټول ایالت کې په ۱۳ ولسوالیو کې ډرون بریدونه شوي چې یو ځل بیا شمالي وزیرستان د ۴۸ ډرون پېښو په درلودلو سره د لېست په سر کې دی.

له دې سره سره، په باجوړ او ټانک کې نهه نهه بریدونه، په بنو او دیره اسماعیل خان کې په ترتیب سره اته اته بریدونه، په لکي مروت کې پنځه، په خیبر ولسوالۍ کې څلور، په سویلې وزیرستان کې درې او په ایبټ اباد، هنګو، مهمند او سوابۍ کې په ترتیب سره یو یو ډرون برید راپور شوی دی.

د پښتونخوا پولیسو یوه لوړپوړي چارواکي له افغانستان انټرنشنل سره په خبرو کې روښانه کړه چې تېر او سږ کال شوي دا یوازې هغه ډرون بریدونه دي چې پولیس یا د هغوی تاسیسات پکې په نښه شوي او د پولیسو په اداره کې یې په رسمي ډول راپور ثبت شوی دی. هغه وویل چې په ډېری دغو پېښو کې پولیس په نښه شوي، خو داسې ګڼې پېښې هم شته چې عام وګړي پکې وژل شوي دي.

هغه زیاته کړه چې سربېره پر دې، په سلګونو داسې ډرون بریدونه هم شوي چې هدف ته له رسېدو وړاندې له کاره غورځول شوي، خو د داسې پېښو راپور نه ثبتېږي.

د پولیس افسر په وینا، سږ کال په بنو کې یوازې د شپږو میاشتو په جریان کې له ۲۰۰ څخه زیات بریدونه ناکام کړای شوي دي.

بلخوا، د خیبر پښتونخوا د پولیسو مشر ذوالفقار حمید څو اونۍ وړاندې له خبریالانو سره په خبرو کې تایید کړې وه چې تېر کال ډرون بریدونه تر لسګونو پورې محدود ساتل شوي وو، خو سږ کال یې په شمېر کې زیاتوالی راغلی دی.

هغه وویل چې د پښتونخوا په لرو پرتو ولسوالیو کې پولیسو ته د انټي ډرون ټیکنالوژۍ او د هغې روزنه ورکړل شوې ده چې له امله به یې په دغو بریدونو کې خامخا کموالی راشي.

د وسله والو ډلو شنونکي وایي چې دغه ډلې له دودیزو بریدونو څخه په اوښتو اوس د کواډ کاپټر ډرونونو تکتیکي کارونې ته مخه کوي.

د پېښور پوهنتون استاد ډاکټر سید عرفان اشرف وایي، ناقانونه ډلې له پوځ سره په مخامخ جګړه کې د ډېر زیان له احتمال سره مخ کېږي، خو د ډرون په کارولو سره کولای شي خپلو مخالفینو ته ډېر زیان ورسوي.

هغه وویل چې په پښتونخوا کې ډرون بریدونه دومره زیات شوي چې خلک یې له امله خپلې سیمې پرېږدي او بې ځایه کېږي. ډاکټر عرفان زیاته کړه، «د امنیتي ادارو ترمنځ د همغږۍ سخت کمی دی، دلته پر ټولنیزو رسنیو خو بندیزونه لګول کېږي مګر د پرله پسې ډرون بریدونو هیڅ پروا نشته چې پکې عام وګړي په نښه کېږي».

امنیتي کارپوهان وایي چې د حکومت له خوا له بندیزونو سره سره، چینایي جوړ شوي ډرون د پاکستان په تور بازار کې په اسانۍ سره د لاسرسي وړ دي.

تېر کال په دسمبر کې تحریک طالبان پاکستان د هوايي ځواک په نوم د یوه یونټ جوړولو اعلان کړی و، خو د دې سپیناوی یې نه و کړی چې د دغه یونټ د جوړولو موخه څه ده.